Ngân hàng nửa đầu 2026: Tài sản tăng mạnh, NIM chịu sức ép

Tổng tài sản ngân hàng tăng 20%

Bức tranh ngành ngân hàng trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy quy mô bảng cân đối tiếp tục mở rộng mạnh, song tốc độ tăng trưởng có sự khác biệt đáng kể giữa từng nhóm ngân hàng.

Theo số liệu tổng hợp của NSI, tổng tài sản toàn hệ thống đạt khoảng 22,6 triệu tỷ đồng vào cuối quý II/2026, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước và tăng 6,73% so với đầu năm.

Vốn chủ sở hữu toàn hệ thống đạt khoảng 1,92 triệu tỷ đồng, tăng 19,6% so với cùng kỳ và tăng 8% kể từ đầu năm.

Xét theo nhóm, tổng tài sản của các ngân hàng thương mại cổ phần lớn tăng khoảng 22% so với cùng kỳ, cao hơn mức 18% của nhóm ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ và 16% của nhóm ngân hàng quốc doanh.

Ở chiều vốn chủ sở hữu, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ lại ghi nhận tốc độ tăng cao nhất, khoảng 29%. Nhóm ngân hàng quốc doanh tăng 20%, trong khi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn tăng khoảng 17%.

Một số ngân hàng có tốc độ mở rộng bảng cân đối vượt đáng kể mức bình quân toàn ngành. Tổng tài sản của MBB, VPB và HDB lần lượt tăng khoảng 34%, 36% và 33% so với cùng kỳ. VCB cũng ghi nhận mức tăng khoảng 20%.

Nếu tính từ đầu năm, tổng tài sản của VCB, CTG và BID tăng lần lượt khoảng 9%, 7% và 3%. Trong khi đó, VPB và HDB có tốc độ tăng cao hơn, lần lượt khoảng 19% và 12%.

Diễn biến này cho thấy động lực tăng trưởng tài sản không chỉ tập trung ở những ngân hàng quy mô lớn mà còn đến từ các ngân hàng có khả năng mở rộng tín dụng nhanh và khai thác hệ sinh thái khách hàng.

Việc phát triển đồng thời các lĩnh vực như tài chính tiêu dùng, chứng khoán và bảo hiểm cũng tạo thêm dư địa để một số ngân hàng đẩy mạnh bán chéo, đa dạng hóa nguồn thu và mở rộng quy mô hoạt động.

Quy mô tài sản ngân hàng tiếp tục tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026. Ảnh minh họa.

Lợi nhuận phân hóa, ngân hàng nhỏ chịu áp lực chi phí

Tăng trưởng tài sản nhanh chưa đồng nghĩa hiệu quả sinh lời được cải thiện đồng đều giữa các nhóm ngân hàng.

Trong quý II/2026, nhóm ngân hàng quốc doanh dẫn đầu về tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu với khoảng 18%. Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn đạt khoảng 15,6%, trong khi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ chỉ đạt khoảng 10,8%.

Ở chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn đứng đầu với khoảng 1,5%, cao hơn mức 1,3% của nhóm quốc doanh. Nhóm ngân hàng nhỏ tiếp tục ở mức thấp nhất, khoảng 0,8%.

Khoảng cách này phản ánh sự khác biệt về cơ cấu tín dụng, khả năng duy trì biên lãi, quy mô hoạt động và hiệu quả kiểm soát chi phí.

Các ngân hàng quy mô lớn có lợi thế khi quy mô tài sản và cơ sở khách hàng rộng giúp phân bổ chi phí tốt hơn, đồng thời tạo điều kiện nâng cao hiệu suất khai thác tài sản.

Sự phân hóa còn thể hiện rõ qua tỷ lệ chi phí trên thu nhập. Nhóm ngân hàng quốc doanh duy trì tỷ lệ này ở khoảng 28-32%, trong khi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn phổ biến quanh 30-35%.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ, tỷ lệ chi phí trên thu nhập lên tới khoảng 46-48%.

Điều này cho thấy để tạo ra cùng một đồng thu nhập, các ngân hàng nhỏ đang phải dành nguồn lực lớn hơn đáng kể cho chi phí vận hành.

Trong bối cảnh cạnh tranh huy động vốn ngày càng gia tăng và biên lãi thuần khó mở rộng mạnh, khả năng kiểm soát chi phí sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng quyết định mức độ phân hóa lợi nhuận giữa các ngân hàng.

LDR tăng, NIM khó phục hồi mạnh

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong 6 tháng đầu năm là tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, kéo tỷ lệ cho vay trên huy động tăng lên.

Đến quý II/2026, LDR toàn ngành tăng khoảng 2 điểm phần trăm so với quý trước, lên gần 88%.

Áp lực lớn nhất nằm ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn. Theo số liệu của NSI, LDR của nhóm này tăng từ khoảng 94% trong quý I lên 96% trong quý II/2026. Trước đó, tỷ lệ này đã duy trì quanh 92-95% trong hai quý cuối năm 2025.

Nhóm ngân hàng quốc doanh có LDR khoảng 89,6% trong quý II, tăng nhẹ so với mức 89% của quý trước. Trong khi đó, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ duy trì ở mức thấp hơn, khoảng 79%.

LDR tăng cho thấy dư địa sử dụng nguồn vốn huy động để mở rộng tín dụng đang thu hẹp tại một số nhóm ngân hàng. Khi tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi, áp lực cạnh tranh huy động có thể gia tăng, kéo theo chi phí vốn cao hơn và gây sức ép lên biên lãi thuần.

Diễn biến NIM trong những quý gần đây phần nào phản ánh rõ xu hướng này.

Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn từng duy trì NIM khoảng 3,7% vào cuối năm 2024 và đầu năm 2025. Tuy nhiên, chỉ tiêu này liên tục thu hẹp và xuống khoảng 3,1% trong quý II/2026.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ, NIM chủ yếu dao động quanh 2,1-2,4% và đạt khoảng 2,3-2,4% trong quý II.

Trái ngược với hai nhóm trên, NIM của các ngân hàng quốc doanh có dấu hiệu phục hồi. Sau khi giảm về khoảng 2,1-2,2% vào cuối năm 2025, chỉ tiêu này tăng trở lại lên khoảng 2,4% trong quý II/2026.

Sự cải thiện tại nhóm ngân hàng quốc doanh cho thấy lợi thế từ cơ cấu nguồn vốn ổn định hơn đang phát huy tác dụng. Trong khi đó, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần phải đối mặt rõ hơn với áp lực cạnh tranh tiền gửi khi tốc độ tăng trưởng tín dụng ở mức cao.

Ngay trong nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, khả năng bảo vệ NIM cũng có sự khác biệt. Những ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn cao như TCB và MBB được đánh giá có lợi thế hơn trong việc kiểm soát chi phí vốn.

Theo NSI, với mặt bằng LDR hiện tại, NIM toàn ngành trong nửa cuối năm khó có khả năng phục hồi mạnh. Điều này đồng nghĩa cuộc cạnh tranh về nguồn vốn, khả năng kiểm soát chi phí và chất lượng tài sản có thể tiếp tục làm gia tăng sự phân hóa giữa các ngân hàng.

Nhìn tổng thể, ngành ngân hàng đang bước vào nửa cuối năm 2026 với quy mô tài sản và tín dụng tăng trưởng tích cực, nhưng bài toán lợi nhuận ngày càng phụ thuộc vào khả năng bảo vệ biên lãi và kiểm soát chi phí vốn. Những ngân hàng sở hữu nguồn tiền gửi ổn định, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn cao và hiệu quả vận hành tốt có thể có lợi thế rõ hơn trong môi trường NIM chịu sức ép.

Phúc Hưng (t/h)