Nguồn cung dồi dào, vì sao giá gas chưa hạ nhiệt?

Thị trường khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) trong nước đang ghi nhận diễn biến trái chiều khi nguồn cung nhập khẩu tăng mạnh nhưng giá bán lẻ vẫn liên tục leo thang. Thực tế này không chỉ tạo ra áp lực chi tiêu đối với người tiêu dùng mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về cách thức vận hành và cấu trúc của thị trường.

Ghi nhận trên thị trường ngày 10/4 cho thấy, giá gas bán lẻ phổ biến dao động từ khoảng 550.000 đến 638.000 đồng mỗi bình 12kg, tùy theo khu vực và thương hiệu. Một số sản phẩm thậm chí vượt mốc 650.000 đồng/bình, cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa các điểm bán lẻ.

So với tháng trước, giá gas đã tăng thêm khoảng 70.000 đến 160.000 đồng mỗi bình, tương đương mức tăng từ 15% đến 32%. Nếu so với thời điểm cuối tháng 2, mặt bằng giá hiện tại đã tăng khoảng 25% đến 50%, thậm chí cao hơn tại một số hệ thống phân phối.

Diễn biến tăng giá này diễn ra trong bối cảnh giá LPG trên thị trường thế giới có xu hướng đi lên. Giá tham chiếu quốc tế trong tháng 4 được xác định ở mức 775 USD/tấn, tăng hơn 232 USD/tấn so với tháng trước, tương đương gần 43%. Đây là mức tăng mạnh, tạo áp lực đáng kể lên chi phí nhập khẩu của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, số liệu nhập khẩu lại cho thấy một bức tranh khác. Theo thống kê, trong ba tháng đầu năm, Việt Nam đã nhập khẩu hơn 880.000 tấn LPG với tổng trị giá trên 518 triệu USD. So với cùng kỳ năm trước, sản lượng nhập khẩu tăng khoảng 46%, trong khi giá trị chỉ tăng 28%.

Đáng chú ý, giá nhập khẩu bình quân trong quý I chỉ đạt khoảng 587 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 669 USD/tấn của cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy nguồn cung không chỉ không thiếu hụt mà còn tăng mạnh, trong khi chi phí nhập khẩu bình quân lại có xu hướng giảm.

Theo các đơn vị kinh doanh, nguyên nhân của sự chênh lệch này nằm ở đặc thù của thị trường LPG, khi các hợp đồng nhập khẩu thường có độ trễ nhất định. Điều này khiến giá nhập khẩu bình quân chưa phản ánh kịp thời xu hướng tăng của giá thế giới trong ngắn hạn.

Dù vậy, mức chênh lệch giá trên thị trường bán lẻ vẫn được đánh giá là lớn. Cùng một loại bình gas 12kg, giá có thể dao động từ khoảng 539.000 đồng đến 660.000 đồng, chênh lệch hơn 100.000 đồng mỗi bình trong cùng thời điểm. Sự phân hóa này cho thấy giá bán không chỉ phụ thuộc vào chi phí đầu vào mà còn chịu tác động từ hệ thống phân phối.

Theo đánh giá của các doanh nghiệp trong ngành, thị trường LPG hiện vận hành qua nhiều tầng nấc, từ doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu đến các tổng đại lý, đại lý cấp 1, cấp 2 và các cửa hàng bán lẻ. Mỗi khâu đều phát sinh chi phí và lợi nhuận, khiến giá bán cuối cùng bị đội lên đáng kể trước khi đến tay người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các chi phí liên quan đến vận chuyển, bảo hiểm, logistics và phụ phí mua hàng cũng có xu hướng gia tăng trong bối cảnh chuỗi cung ứng khu vực có biến động. Những yếu tố này không hoàn toàn phản ánh trong giá nhập khẩu bình quân, nhưng lại tác động trực tiếp đến giá bán lẻ.

Một điểm đáng chú ý là thị trường LPG hiện vận hành theo cơ chế thị trường, khác với xăng dầu. Các doanh nghiệp được quyền tự quyết định giá bán dựa trên giá tham chiếu thế giới và các chi phí phát sinh. Trong khi đó, việc công khai cấu phần giá và cơ chế giám sát chưa thực sự đồng bộ, khiến giá dễ biến động và có sự khác biệt giữa các hệ thống phân phối.

Thực tế cho thấy, khi giá thế giới tăng, các khâu trung gian thường có xu hướng điều chỉnh giá sớm nhằm phòng ngừa rủi ro, khiến giá bán thực tế có thể cao hơn mức công bố. Ngược lại, khi giá giảm, quá trình điều chỉnh thường diễn ra chậm hơn, tạo ra độ trễ trên thị trường.

Ngoài ra, mạng lưới phân phối gas hiện nay vẫn còn phân tán, với nhiều đầu mối và điểm bán nhỏ lẻ, khiến việc kiểm soát giá đồng đều gặp nhiều khó khăn. Trong những giai đoạn biến động mạnh, một số đơn vị có thể tận dụng xu hướng tăng giá để cải thiện lợi nhuận, đặc biệt sau thời gian dài thị trường trầm lắng.

Về cơ cấu nguồn cung, LPG tại Việt Nam hiện được cung cấp từ hai nguồn chính, trong đó khoảng 35% đến từ sản xuất trong nước và 65% từ nhập khẩu. Tổng nhu cầu tiêu thụ nội địa trong quý I đạt khoảng 623 nghìn m³. Các doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động nhập khẩu ổn định và chủ động đa dạng hóa nguồn cung nhằm hạn chế tác động từ biến động khu vực.

Trước diễn biến giá tăng, cơ quan quản lý đã yêu cầu lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh mặt hàng năng lượng. Trọng tâm là theo dõi sát cung cầu, giá cả, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi như tăng giá bất hợp lý, găm hàng hoặc không tuân thủ niêm yết giá.

Nhìn chung, việc giá gas tăng mạnh trong khi nguồn cung vẫn dồi dào phản ánh những đặc thù và hạn chế trong cơ chế vận hành thị trường. Trong bối cảnh đó, yêu cầu minh bạch thông tin, kiểm soát hệ thống phân phối và nâng cao hiệu quả quản lý được xem là yếu tố quan trọng nhằm ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

PV