Sửa Luật Đất đai: Mỗi thửa đất có mã định danh riêng

Bồi thường, tái định cư hướng tới ổn định cuộc sống

Sáng 29/10, giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm.

Theo Bộ trưởng, quy định về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong dự thảo Luật được xây dựng theo hướng tuân thủ Hiến pháp, thể chế hóa các nghị quyết có liên quan, bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng việc thu hồi đất nhưng không gây khó khăn cho quá trình triển khai dự án.

Đáng chú ý, dự thảo Luật tiếp thu quan điểm chuyển từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân”. Theo đó, việc thu hồi đất phải gắn với mục tiêu cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất bị thu hồi.

Đối với kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư do nhà đầu tư ứng trước, dự thảo quy định ngân sách nhà nước hoàn trả thông qua khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Phần kinh phí còn lại được tính vào chi phí đầu tư dự án. Trường hợp dự án chấm dứt hoạt động, Nhà nước hoàn trả phần kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước theo quy định của dự thảo.

Liên quan việc sử dụng đất thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại, Bộ trưởng cho biết Chính phủ đề xuất tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết 171 của Quốc hội, thay vì luật hóa ngay nội dung này trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).

Giá đất tiếp tục do Nhà nước quyết định

Về tài chính đất đai và giá đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo Luật tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất. Phương pháp xác định giá được thiết kế theo hướng sử dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, không quy định giá đất cụ thể như một cơ chế riêng trong nội dung được trình bày.

Theo Bộ trưởng, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2028.

Đây là nội dung đáng chú ý đối với người sử dụng đất, doanh nghiệp bất động sản và các chủ thể có nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai. Cơ chế xác định giá đất có ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính toán nghĩa vụ tài chính, chi phí thực hiện dự án và quá trình triển khai các giao dịch liên quan.

Về công chứng, chứng thực hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất, Chính phủ đề xuất giao Chính phủ quy định cụ thể loại hợp đồng phải công chứng, chứng thực. Cách tiếp cận này nhằm phù hợp với lộ trình chuyển đổi số, kết nối liên thông dữ liệu quản lý đất đai và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Bộ trưởng, đề xuất hướng tới thực hiện tinh thần Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, tăng tính chủ động, linh hoạt và giảm thủ tục tuân thủ cho người dân, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Bộ trưởng cũng thông tin, trong quá trình lấy ý kiến nhân dân trên ứng dụng VNeID, có 3.190 ý kiến đề nghị quy định nội dung này trực tiếp trong Luật, trên tổng số 360.144 ý kiến tham gia, tương đương khoảng 0,8%.

Mỗi thửa đất có mã định danh duy nhất

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) là quy định mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất, thống nhất trên phạm vi cả nước. Mã định danh này sẽ làm cơ sở tham chiếu với các mã định danh trong những cơ sở dữ liệu quốc gia.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, khi dữ liệu đất đai được chuẩn hóa, cập nhật và kết nối liên thông, người dân sẽ thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính. Cơ quan giải quyết thủ tục không được yêu cầu người dân cung cấp lại thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố. Nếu cần bổ sung hồ sơ, việc thông báo được thực hiện một lần.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được Chính phủ giao xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, với yêu cầu hoàn thành trong năm 2026.

Theo số liệu Bộ trưởng công bố tại Quốc hội, trong tổng số khoảng 105 triệu thửa đất trên cả nước, hơn 70 triệu thửa đã có dữ liệu; trong đó, 44 triệu thửa đã được kết nối, liên thông và thống nhất dùng chung.

Bộ trưởng cho biết hệ thống có thể được cài đặt cho các đại biểu Quốc hội nếu được Quốc hội cho phép, qua đó giúp đại biểu theo dõi dữ liệu đất đai trực tiếp.

Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và gắn mã định danh cho từng thửa đất được kỳ vọng tạo nền tảng cho quản lý thống nhất, giảm việc kê khai, cung cấp giấy tờ trùng lặp và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện dữ liệu, mức độ chính xác, khả năng cập nhật và kết nối giữa các cơ quan quản lý. Các quy định cụ thể cũng cần được theo dõi trong quá trình Quốc hội xem xét, hoàn thiện và thông qua dự án Luật.

Phúc Hưng (t/h)