Nhập siêu gần 3 tỷ USD sau 2 tháng, không đáng lo với kinh tế Việt Nam

Theo số liệu từ cơ quan hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong hai tháng đầu năm 2026 đạt 76,39 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó có 13 nhóm hàng xuất khẩu đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD và 5 nhóm hàng vượt mốc 5 tỷ USD.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt gần 80 tỷ USD, tăng hơn 26% so với cùng kỳ năm 2025. Sự chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu khiến cán cân thương mại trong hai tháng đầu năm thâm hụt khoảng 2,98 tỷ USD.

Cơ quan quản lý cho rằng mức nhập siêu này chưa phải tín hiệu đáng lo ngại đối với nền kinh tế. Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là do trong những tháng cuối năm 2025, nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh xuất khẩu để phục vụ nhu cầu tiêu dùng cao điểm tại các thị trường quốc tế trong dịp lễ cuối năm như Noel và Tết Dương lịch. Điều này khiến tốc độ xuất khẩu trong những tháng đầu năm có xu hướng chững lại.

Bên cạnh đó, để phục vụ kế hoạch sản xuất và kinh doanh trong quý I/2026, nhiều doanh nghiệp đã tăng nhập khẩu các mặt hàng đầu vào như năng lượng, nguyên liệu thô và linh kiện phục vụ lắp ráp. Việc gia tăng nhập khẩu nguyên vật liệu được đánh giá là tín hiệu cho thấy hoạt động sản xuất phục vụ xuất khẩu đang được chuẩn bị tích cực.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn, khoảng 200%, do đó biến động trong cán cân thương mại theo từng thời điểm là điều có thể xảy ra. Trong bối cảnh doanh nghiệp gia tăng nhập khẩu để chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất mới, mức nhập siêu đầu năm được xem là phản ánh nhu cầu sản xuất của nền kinh tế.

Tuy vậy, bối cảnh địa chính trị quốc tế hiện nay vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Những diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông được cho là có thể ảnh hưởng tới nguồn cung năng lượng toàn cầu, đồng thời tác động đến chuỗi cung ứng hàng hóa và dịch vụ vận tải.

Ngay cả khi xung đột sớm kết thúc, tình trạng thiếu container rỗng, tắc nghẽn trong quá trình trung chuyển hàng hóa hay chi phí vận tải tăng cao có thể vẫn kéo dài trong một thời gian nhất định. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam mà còn tác động đến thương mại quốc tế nói chung.

Ngoài khu vực eo biển Hormuz, nhiều tuyến vận tải hàng hải quốc tế khác cũng có nguy cơ bị gián đoạn do tình hình địa chính trị phức tạp. Những yếu tố này được dự báo sẽ tiếp tục gây áp lực lên hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng thương mại trong thời gian còn lại của quý I và cả năm 2026, cơ quan quản lý cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, tăng cường công tác dự báo và cảnh báo để các bộ, ngành có thể kịp thời đưa ra giải pháp phù hợp.

Bên cạnh đó, việc điều hành linh hoạt giữa tiêu dùng nội địa, sản xuất và xuất nhập khẩu cũng được xác định là một trong những giải pháp quan trọng. Trong đó, sản xuất cần duy trì tốc độ tăng trưởng cao để đảm bảo nguồn hàng xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy tiêu thụ trong nước nhằm hấp thụ lượng hàng chưa kịp xuất khẩu.

Cùng với các giải pháp ngắn hạn, cơ quan chức năng cũng tiếp tục đẩy mạnh đàm phán các hiệp định thương mại mới và mở rộng thị trường xuất khẩu. Ngoài việc tận dụng hiệu quả 17 hiệp định thương mại tự do đang có hiệu lực, Việt Nam cũng hướng tới các thị trường tiềm năng như Pakistan, Ai Cập, Algeria, các nước vùng Vịnh và khu vực Nam Mỹ.

Song song với đó, các cơ quan thương vụ ở nước ngoài được yêu cầu tăng cường cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội xuất khẩu và đưa ra các cảnh báo kịp thời. Các hiệp hội ngành hàng trong nước cũng được khuyến khích thúc đẩy hội viên mở rộng thị trường, đồng thời ký kết các hợp đồng có bảo hiểm liên quan đến logistics nhằm hạn chế rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế.

VT