Phó Thủ tướng chỉ đạo siết chặt chống buôn lậu, gian lận thương mại năm 2026

Ngày 9/1, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đã chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2025, đồng thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ cho năm 2026. Hội nghị có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành Trung ương và địa phương trên cả nước.

Báo cáo của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho thấy, trong năm 2025, hoạt động mua bán, vận chuyển hàng cấm, buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp trên hầu hết các tuyến, địa bàn. Các hành vi vi phạm diễn ra từ tuyến biên giới đất liền, đường mòn, lối mở, biên giới biển, cảng biển, vùng biển, đường hàng không cho đến nội địa và không gian mạng.

Đáng chú ý, tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên một số lĩnh vực có xu hướng gia tăng, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe người tiêu dùng và môi trường kinh doanh.

Theo thống kê, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 123.513 vụ việc vi phạm trong năm 2025, giảm khoảng 10% so với năm 2024. Trong đó có 9.404 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 109.180 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế; 4.929 vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 15.400 tỷ đồng, tăng 4,44% so với năm trước.

Bên cạnh đó, các lực lượng chức năng đã khởi tố hình sự 3.178 vụ án với 5.477 đối tượng liên quan, số vụ và số đối tượng đều tăng so với năm 2024. Điều này cho thấy tính chất nghiêm trọng và phức tạp của các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này.

Tại hội nghị, nhiều ý kiến cho rằng cần tập trung nâng cao năng lực dự báo, phòng ngừa và xây dựng lực lượng tác chiến số phục vụ công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Việc tăng cường chia sẻ dữ liệu, hoàn thiện hành lang pháp lý cũng được xem là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh các phương thức vi phạm ngày càng tinh vi.

Một số địa phương đã kiến nghị những giải pháp cụ thể. Tỉnh Thanh Hóa đề xuất Chính phủ nghiên cứu áp dụng chế tài xử phạt nghiêm khắc hơn đối với hành vi sản xuất, vận chuyển và tiêu thụ hàng giả, tương xứng với mức độ nguy hiểm và tính chất cố ý của hành vi này. TP Hà Nội kiến nghị đầu tư xây dựng hệ thống trung tâm kiểm nghiệm, giám định hàng hóa và kho bảo quản tang vật tập trung, bảo đảm đủ tiêu chuẩn trên phạm vi toàn quốc.

Tỉnh Quảng Ninh đề nghị sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác xử lý vi phạm, trong khi TP Đà Nẵng kiến nghị các bộ, ngành tăng cường tổ chức tập huấn cho lực lượng chức năng về các quy định mới trong các luật vừa được Quốc hội ban hành.

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn khẳng định công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất, kinh doanh lành mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, tăng thu ngân sách và đặc biệt là bảo vệ sức khỏe, quyền lợi của người tiêu dùng.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều hạn chế, như chế tài xử lý vi phạm chưa đủ sức răn đe; tình trạng buôn lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng ngày càng đi sâu vào nội địa và gia tăng trên môi trường thương mại điện tử. Số vụ việc bị phát hiện, xử lý chưa phản ánh đầy đủ thực tế, trong khi vẫn còn hiện tượng cán bộ buông lỏng quản lý, thậm chí bao che cho vi phạm.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu, mang tính lâu dài và phải được triển khai thường xuyên, liên tục. Các lực lượng chức năng cần nắm chắc tình hình, tăng cường nghiệp vụ, tập trung vào các tuyến, địa bàn và mặt hàng dễ phát sinh vi phạm như thương mại điện tử, thuốc chữa bệnh, sữa, thực phẩm chức năng.

Việc ra quân phải được thực hiện thường xuyên, không ngừng nghỉ, với phương châm xử lý nghiêm, kịp thời, “xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”, đồng thời tập trung đánh đúng, đánh trúng các đối tượng chủ mưu, cầm đầu.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu xử lý nghiêm cán bộ, công chức thiếu trách nhiệm, tiếp tay hoặc bao che vi phạm, song song với việc khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, cách làm hiệu quả, nhằm tạo động lực cho lực lượng thực thi nhiệm vụ.

PV