Triển vọng chứng khoán Việt Nam sau khi được nâng hạng

Một chương mới của thị trường vốn

Sau hơn 26 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn mới, với yêu cầu không chỉ mở rộng quy mô mà còn nâng cao chất lượng và khả năng kết nối với dòng vốn quốc tế.

Tại chuyên đề "Đầu tư vào Việt Nam - Vươn mình trong Kỷ nguyên mới", trong khuôn khổ Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu Á lần thứ 31, diễn ra chiều 2/10, các diễn giả tập trung thảo luận về vai trò của thị trường vốn trong mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.

Phát biểu khai mạc phiên họp đặc biệt về Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho biết đây là lần đầu Việt Nam đăng cai Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu Á. Sự kiện là dịp để Việt Nam chia sẻ về tiềm năng kinh tế, quá trình phát triển thị trường vốn và những ưu tiên trong giai đoạn tới, đồng thời lắng nghe ý kiến từ nhà đầu tư quốc tế, tổ chức tài chính và chuyên gia.

Theo bà Chân Phương, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu vốn lớn cho hạ tầng, chuyển dịch năng lượng, công nghệ cao và các ngành công nghiệp mới. Thị trường vốn vì vậy cần phát huy vai trò lớn hơn, trở thành kênh cung ứng vốn trung và dài hạn, đồng thời kết nối nguồn lực trong nước với quốc tế.

Vốn hóa cổ phiếu trên hai sở giao dịch hiện đạt khoảng 404 tỷ USD, tương đương 81,7% GDP. Giá trị giao dịch cổ phiếu bình quân mỗi ngày từ đầu năm khoảng 1 tỷ USD. Đến cuối tháng 9, số tài khoản giao dịch chứng khoán đạt gần 13,9 triệu.

Đặc biệt, việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp được xem là dấu mốc trong quá trình cải cách, từ hoàn thiện pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng đến cải thiện khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư quốc tế.

"Nâng hạng thị trường không phải là đích đến, mà là điểm khởi đầu của một hành trình mới. Một thị trường mới nổi không chỉ cần có quy mô lớn hơn; quan trọng hơn, thị trường phải minh bạch hơn, hiệu quả hơn, an toàn hơn và tiệm cận hơn với các chuẩn mực quốc tế", bà Chân Phương nói.

5 định hướng để mở rộng dòng vốn

Trong mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong 5 năm tới, nhu cầu vốn của nền kinh tế được đặt ở quy mô chưa từng có.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Nguyễn Hoàng Dương cho biết tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Ngân sách nhà nước dự kiến đáp ứng khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 20%; phần còn lại cần huy động từ khu vực tư nhân và nguồn vốn quốc tế.

Kênh thị trường vốn và chứng khoán được kỳ vọng đóng góp khoảng 10 triệu tỷ đồng, bình quân 2 triệu tỷ đồng mỗi năm. Riêng tổng giá trị huy động qua thị trường chứng khoán dự kiến đạt 5,4 triệu tỷ đồng trong 5 năm, cao hơn hai lần tổng nguồn vốn huy động giai đoạn 2020-2025.

Để thực hiện mục tiêu này, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định 5 định hướng ưu tiên. Một là tái cân bằng cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế, tăng vai trò của thị trường vốn bên cạnh kênh tín dụng ngân hàng; Hai là đa dạng hóa các công cụ nợ bằng đồng nội tệ, tạo thêm lựa chọn huy động vốn cho doanh nghiệp và Chính phủ; Ba là xây dựng cơ sở nhà đầu tư tổ chức dài hạn, qua đó tăng tính ổn định của dòng vốn và giảm sự phụ thuộc vào nhóm nhà đầu tư ngắn hạn; Bốn là phát triển thị trường trái phiếu bền vững theo các chuẩn mực quốc tế; Cuối cùng là hội nhập sâu hơn thông qua áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), nâng cao quản trị công ty theo chuẩn OECD và khuyến khích công bố thông tin ESG.

Những ưu tiên này cũng được đặt trong bối cảnh thị trường trái phiếu Việt Nam hiện tương đương khoảng 20% GDP, trong khi cơ sở nhà đầu tư còn tập trung đáng kể ở ngân hàng và các quỹ hưu trí nhà nước.

Chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào của World Bank Tina Khan cho rằng việc phát triển thị trường vốn cần gắn với chất lượng tăng trưởng. Việt Nam có tỷ lệ tiết kiệm gộp nội địa khoảng 37% GDP và còn dư địa huy động nguồn vốn quốc tế, nhưng cần mở rộng cơ sở nhà đầu tư tổ chức, tăng thanh khoản và cải thiện cơ chế định giá trên thị trường thứ cấp.

Theo bà Khan, hạ tầng, thanh toán bù trừ, minh bạch thông tin và xếp hạng tín nhiệm cũng là những yếu tố quan trọng để thị trường vốn phát triển sâu hơn.

"Thách thức đối với Việt Nam không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, trong đó năng suất và khả năng phân bổ nguồn lực tài chính vào những lĩnh vực có năng suất cao đóng vai trò quan trọng", bà Khan nói.

Hướng tới thị trường sâu hơn, đa dạng hơn

Theo các chuyên gia, quy mô thị trường chỉ là một phần của câu chuyện. Khi dòng vốn quốc tế gia tăng, yêu cầu về minh bạch, quản trị, hạ tầng giao dịch và chất lượng doanh nghiệp cũng cao hơn.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp, nâng cao chất lượng và sự đa dạng của sản phẩm, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư quốc tế.

Hạ tầng thị trường cũng sẽ được hiện đại hóa, trong đó có triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm, thúc đẩy tài chính xanh và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát.

Đến năm 2030, cơ quan quản lý đặt mục tiêu giá trị tài sản của nhà đầu tư nước ngoài đạt khoảng 15% GDP; tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ khoảng 5% GDP; quy mô tài sản các quỹ hưu trí tăng bình quân 11,5% mỗi năm.

Việt Nam cũng hướng tới duy trì xếp hạng của FTSE Russell, đáp ứng tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI và thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell vào năm 2030.

Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, việc được nâng hạng mới chỉ là bước đầu. Thị trường cần thời gian để tiếp cận và làm quen với cơ sở nhà đầu tư mới, đồng thời tiếp tục nâng cao chất lượng để thu hút dòng vốn dài hạn.

"Việt Nam hướng tới xây dựng một thị trường an toàn, hiệu quả, tin cậy và bền vững cho dòng vốn khu vực và toàn cầu", ông Dương nhấn mạnh.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ