Việt Nam lần đầu vượt Trung Quốc, dẫn đầu xuất khẩu dệt may sang Hoa Kỳ

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam vượt qua Trung Quốc để giữ vị trí số một về xuất khẩu dệt và may mặc sang Hoa Kỳ — một bước ngoặt cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi khi các nhà bán lẻ và thương hiệu thời trang quốc tế tìm kiếm nguồn sản xuất thay thế.

Theo số liệu của Cục Dệt may và Trang phục Hoa Kỳ (OTEXA) thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ, trong 7 tháng đầu năm 2025, giá trị hàng dệt-may Việt Nam xuất khẩu sang nước này gần đạt 9,5 tỷ USD, cao hơn 17,5% so với cùng kỳ năm 2024. Trong cùng kỳ, giá trị nhập khẩu hàng may mặc từ Trung Quốc vào Hoa Kỳ suy giảm mạnh 21%, còn khoảng 6,9 tỷ USD.

Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Từ ngày 7/8/2025, Hoa Kỳ áp mức thuế 20% lên hàng hóa Việt Nam, nhưng mức thuế đánh lên hàng Trung Quốc còn ở ngưỡng cao hơn nhiều — Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (Peterson Institute for International Economics) ước tính thuế trung bình đối với Trung Quốc lên tới 57,6%, cũng cao hơn so với nhiều quốc gia châu Á có lợi thế dệt-may khác.

Trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam chiếm 20,6% tổng lượng dệt-may nhập khẩu vào Hoa Kỳ — con số này thậm chí cao hơn mức thị phần cả năm mà Việt Nam từng đạt trước đây. Ngược lại, thị phần của Trung Quốc giảm còn khoảng 15%, so với đỉnh 40% vào năm 2010. Các đối thủ như Ấn Độ và Bangladesh cũng đã ghi nhận sự tăng lên về thị phần.

Không chỉ tăng về khối lượng, dữ liệu OTEXA còn cho thấy xuất khẩu dệt-may Việt Nam sang Hoa Kỳ có xu hướng gia tăng về đơn giá — dấu hiệu rằng nhiều nhà cung cấp Việt Nam đang chuyển dịch lên các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn và phức tạp hơn trong chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu. Dù Hoa Kỳ đã áp mức thuế 20% cho hàng Việt, cuối tháng 7/2025 chính quyền nước này vẫn ban hành mức 40% đối với các lô hàng bị coi là “chuyển tải” (transshipment). Các chuyên gia cảnh báo động thái này có thể thúc đẩy doanh nghiệp Việt đẩy mạnh nội địa hóa và tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhằm giảm rủi ro phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu nguyên liệu.

Phó Giáo sư Sheng Lu, chuyên gia về thời trang và may mặc tại Đại học Delaware Hoa Kỳ cảnh báo nếu chính quyền Tổng thống Donald Trump gắn chặt khái niệm “chuyển tải” với quy tắc xuất xứ — hạn chế sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc từ Trung Quốc — thì điều đó có thể đặt ra khó khăn lớn cho xuất khẩu dệt-may của Việt Nam.

Dù vậy, tín hiệu từ thị trường vẫn có phần lạc quan. Nền tảng theo dõi thương mại toàn cầu Vizion TradeView cho biết lượng container 20 feet chở hàng dệt-may từ Việt Nam đi Hoa Kỳ tăng lên mức kỷ lục 9.027 container trong tuần kết thúc ngày 28/9/2025, cho thấy các đơn hàng từ thị trường này đổ về Việt Nam đang đạt quy mô lớn. Kyle Henderson, CEO của Vizion TradeView, nhận định khi các nhà thời trang Hoa Kỳ thu hẹp đơn hàng từ Trung Quốc, họ đang tăng cường tìm nguồn cung ở các nước châu Á khác, trong đó Việt Nam là điểm đến chính.

Một điểm yếu lâu nay của ngành dệt-may Việt Nam là vẫn phải phụ thuộc vào nhập khẩu nhiều nguyên phụ liệu vì công nghiệp hỗ trợ trong nước chưa đáp ứng đủ. Đây là rào cản cần được khắc phục nếu muốn bền vững hóa vị thế xuất khẩu.

Ngoài ra, một khảo sát do Phó Giáo sư Sheng Lu thực hiện với 25 thương hiệu và nhà bán lẻ Hoa Kỳ trong giai đoạn tháng 4–6/2025 cho thấy hơn 80% trong số họ dự định tiếp tục cắt giảm nguồn cung từ Trung Quốc đến năm 2027 — một xu hướng cho thấy sự dịch chuyển nguồn cung có thể còn kéo dài trong những năm tới.

Các mặt hàng mà Hoa Kỳ nhập khẩu từ châu Á bao gồm sợi, tơ, vật liệu sợi; vải may mặc và vải kỹ thuật; nguyên phụ liệu hoàn thiện (chỉ may, nút, dây kéo, ren, phụ kiện kim loại/nhựa…); thảm, vải nội thất; và hàng may mặc hoàn chỉnh — những phân khúc này đang chứng kiến sự dịch chuyển địa bàn sản xuất khi thương mại toàn cầu tái cơ cấu.

Diễn biến nêu trên phản ánh một sự chuyển dịch chiến lược trong chuỗi cung ứng dệt-may toàn cầu: Việt Nam đang gia tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường Hoa Kỳ, nhưng để duy trì và phát triển vị thế này, cần nâng cao năng lực nội địa hoá nguyên liệu, phát triển công nghiệp hỗ trợ và kịp thời ứng phó với các chính sách thuế quan và quy tắc xuất xứ từ đối tác nhập khẩu.

VT