Việt Nam từ “vựa nguyên liệu” đến quốc gia dẫn dắt ngành cà phê toàn cầu

Ra mắt Liên minh Cà phê Toàn cầu, khẳng định vai trò kiến tạo và kết nối quốc tế

Trong nhiều thập kỷ, Việt Nam được biết đến là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới và giữ vị trí số một về sản lượng Robusta. Tuy nhiên, việc ra mắt Liên minh Cà phê Toàn cầu (Global Coffee Alliance – GCA) tại Hà Nội ngày 26/3 đã phát đi tín hiệu mạnh mẽ rằng Việt Nam không còn chỉ là “người chơi lớn” về sản lượng, mà đang trở thành trung tâm khởi xướng các sáng kiến chiến lược.

Theo bà Lê Hoàng Diệp Thảo, Nhà sáng lập và Tổng Giám đốc TNI King Coffee, sứ mệnh của liên minh không chỉ dừng lại ở kết nối mà còn hướng tới kiến tạo tương lai cho toàn ngành. Trong bối cảnh cà phê thế giới đối mặt với nhiều thách thức mang tính sống còn, Việt Nam đang đóng vai trò là cầu nối năng động giữa các khu vực, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ chuyển đổi số đến cải tiến sản xuất.

Vai trò dẫn dắt này được củng cố bằng những kết quả ấn tượng. Niên vụ 2024–2025, xuất khẩu cà phê Việt Nam đạt kỷ lục 8,4 tỷ USD, tăng 45% so với năm trước. Đây không chỉ là thành tựu thương mại mà còn thể hiện năng lực làm chủ chuỗi cung ứng trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh.

Song song với đó, các doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước định nghĩa lại tiêu chuẩn sản phẩm. Từ nguồn nguyên liệu Robusta và Arabica chất lượng cao tại Tây Nguyên, cà phê Việt đã được chế biến sâu, đạt tiêu chuẩn quốc tế như Halal để xuất khẩu sang nhiều thị trường khó tính. Không chỉ xuất khẩu sản phẩm, các doanh nghiệp còn mở rộng mô hình nhượng quyền, liên doanh quốc tế, qua đó lan tỏa công nghệ và thương hiệu ra toàn cầu.

Mục tiêu dài hạn đến năm 2040 được xác định rõ: Việt Nam và các quốc gia sản xuất cà phê sẽ không chỉ dừng ở cung ứng nguyên liệu, mà vươn lên làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị, từ chế biến đến xây dựng thương hiệu quốc gia.

Đánh giá từ các nhà ngoại giao quốc tế càng làm nổi bật vị thế này. Đại sứ Palestine tại Việt Nam nhận định, Việt Nam không chỉ là quốc gia sản xuất lớn mà còn là thị trường tiêu thụ năng động, sở hữu vị trí đặc biệt bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị từ trồng trọt đến tiêu dùng – một hình mẫu tiêu biểu của sự phát triển toàn diện trong ngành cà phê.

Chung khát vọng nâng tầm giá trị và phát triển bền vững

Việc ký kết Tuyên bố Liên minh Cà phê Toàn cầu 2026 đánh dấu bước khởi đầu cho một hệ sinh thái cà phê toàn cầu có tính liên kết cao hơn, nơi các yếu tố thương mại công bằng, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường được đặt song hành.

Theo ông Trần Chí Dũng, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, hợp tác trong ngành cà phê cần vượt ra ngoài giao thương đơn thuần, hướng tới “ngoại giao chuỗi cung ứng”. Đây là cách tiếp cận mới, bao gồm chia sẻ tri thức, kết nối con người và thúc đẩy lan tỏa văn hóa giữa các quốc gia.

Trong bức tranh đa dạng của ngành cà phê thế giới, mỗi quốc gia đều có những thách thức riêng nhưng cùng chung một mục tiêu nâng cao giá trị hạt cà phê. Timor-Leste tập trung phát triển cà phê hữu cơ, Lào tìm giải pháp nâng cao năng suất, trong khi Angola nỗ lực tái thiết ngành cà phê theo hướng bền vững.

Các chuyên gia cho rằng xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang sản phẩm thân thiện môi trường, mở ra cơ hội lớn cho những quốc gia có chiến lược phù hợp. Diện tích canh tác hữu cơ hiện còn hạn chế nhưng nhu cầu ngày càng tăng, tạo dư địa phát triển rất lớn cho ngành cà phê trong tương lai.

Tại Việt Nam, cây cà phê không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn gắn bó sâu sắc với đời sống văn hóa của nhiều vùng, đặc biệt là Tây Nguyên. Qua nhiều thế hệ, cà phê trở thành một phần ký ức, một di sản được truyền lại, góp phần hình thành bản sắc văn hóa địa phương.

Ngày nay, giá trị đó tiếp tục được mở rộng thông qua các hoạt động du lịch trải nghiệm cà phê tại Lâm Đồng, Đắk Lắk hay Sơn La. Du khách không chỉ thưởng thức mà còn được khám phá hành trình từ nông trại đến ly cà phê, trải nghiệm quy trình sản xuất và cảm nhận văn hóa cà phê bằng nhiều giác quan.

Liên minh Cà phê Toàn cầu cũng đặt mục tiêu đưa văn hóa cà phê trở thành di sản chung của nhân loại, thúc đẩy đối thoại và giao lưu giữa các quốc gia. Thông qua các sự kiện văn hóa, ngoại giao và hợp tác quốc tế, cà phê đang dần vượt ra khỏi vai trò của một mặt hàng nông sản để trở thành cầu nối toàn cầu.

Từ một “vựa nguyên liệu” thô, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế mới: không chỉ tham gia mà còn dẫn dắt, kiến tạo tương lai bền vững cho ngành cà phê thế giới.

Lê Hằng (t/h)