Xây dựng hệ sinh thái thanh toán thông minh an toàn, bao trùm

Ngày 6/6, tại TPHCM, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức hội thảo "Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số". Dự hội thảo có Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng; Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn; lãnh đạo một số bộ, ngành, TPHCM cùng các chuyên gia kinh tế, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và ngân hàng.

Hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa hạ tầng thanh toán

Theo các chuyên gia, thanh toán thông minh đang phát triển theo hướng tích hợp các phương thức thanh toán số, thanh toán nhanh và hạ tầng kết nối liên thông, góp phần giảm chi phí giao dịch và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính.

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến cuối năm 2025, gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản ngân hàng; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tương đương khoảng 28 lần GDP. Giai đoạn 2021-2025, thanh toán qua mã QR tăng bình quân hơn 106% về số lượng và hơn 128% về giá trị giao dịch mỗi năm.

Thanh toán không dùng tiền mặt cũng ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống xã hội khi đạt tỉ lệ triển khai 100% tại các trường đại học, cao đẳng, 88% tại các bệnh viện; 82% người nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội thông qua phương thức điện tử.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết thanh toán số đang trở thành hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số. Không chỉ phục vụ nhu cầu giao dịch, hệ thống thanh toán còn kết nối dòng tiền, dữ liệu và dịch vụ giữa ngân hàng với các lĩnh vực thương mại điện tử, y tế, giáo dục, du lịch, giao thông, dịch vụ công và nhiều nền tảng số khác.

Riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 36,02% về số lượng và gần 11% về giá trị so với cùng kỳ. Giao dịch qua Internet tăng 58%, qua điện thoại di động tăng 33,5%; thanh toán QR tăng gần 13% về số lượng và tăng 46,3% về giá trị.

Những kết quả trên cho thấy thanh toán số không còn là xu hướng mới mà đã trở thành phương thức giao dịch phổ biến trong nền kinh tế, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển thương mại điện tử, kinh tế số và xã hội số.

Công tác bảo đảm an toàn hệ thống thanh toán tiếp tục được chú trọng. Hiện hệ thống phòng, chống gian lận SIMO đã kết nối với 12 đơn vị, cảnh báo khoảng 4,5 triệu lượt khách hàng, ngăn chặn hơn 1,5 triệu giao dịch có dấu hiệu rủi ro, góp phần bảo vệ trên 4.300 tỷ đồng tài sản của người dân và doanh nghiệp.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, trong thời gian tới, NHNN sẽ tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng thanh toán, phát triển dữ liệu ngành ngân hàng, tăng cường an ninh mạng, quản trị trí tuệ nhân tạo (AI), đào tạo nguồn nhân lực số và đẩy mạnh phối hợp liên ngành nhằm xây dựng hệ sinh thái thanh toán an toàn, bao trùm và phát triển bền vững.

NHNN cũng sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp, tạo điều kiện cho các mô hình thanh toán sáng tạo phát triển, đồng thời bảo đảm quản lý rủi ro và an toàn hệ thống. Các địa phương được khuyến khích mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán không dùng tiền mặt đến từng hộ kinh doanh, từng bước phổ cập các dịch vụ tài chính số tới người dân.

TPHCM đẩy mạnh phổ cập dịch vụ tài chính số

Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và đầu mối kết nối thương mại, dịch vụ với khu vực và thế giới, TPHCM đang tích cực thúc đẩy phổ cập các dịch vụ tài chính số nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Đến cuối năm 2025, Thành phố có khoảng 345.000 doanh nghiệp và hơn 361.000 hộ kinh doanh đang hoạt động trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, không ít hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn trong quản lý doanh thu, tiếp cận tín dụng và ứng dụng công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM, đối với một đô thị có quy mô kinh tế lớn như TPHCM, việc thanh toán nhanh chóng, an toàn và thuận tiện ở mọi nơi, mọi lúc là yếu tố quan trọng giúp mở rộng thị trường, kích thích tiêu dùng và tạo động lực tăng trưởng kinh tế.

Ông Hà cho rằng thanh toán thông minh đang trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và tiểu thương trong quá trình chuyển đổi số. Việc sử dụng thanh toán số không chỉ giúp giao dịch thuận tiện hơn mà còn hình thành dữ liệu giao dịch minh bạch, góp phần nâng cao năng lực quản trị, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng và từng bước tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số.

Thanh toán thông minh cũng được xem là nền tảng quan trọng thúc đẩy thương mại điện tử phát triển. Hiện TPHCM chiếm khoảng 33% tổng doanh thu thương mại điện tử cả nước và dẫn đầu về số lượng doanh nghiệp đăng ký bán hàng trực tuyến với hệ sinh thái số ngày càng hoàn thiện.

Bên cạnh đó, việc mở rộng thanh toán số còn tạo thêm động lực cho ngành du lịch và hoạt động thương mại quốc tế. Năm 2025, TPHCM đón 8,6 triệu lượt khách quốc tế và 46 triệu lượt khách nội địa, tăng 20% so với năm trước; tổng doanh thu du lịch đạt 278.566 tỷ đồng. Hệ sinh thái thanh toán hiện đại giúp nâng cao trải nghiệm của du khách, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động giao thương, mua sắm và sử dụng dịch vụ.

Theo lãnh đạo TPHCM, Thành phố sẽ tiếp tục mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông công cộng và dịch vụ công trực tuyến; đồng thời hỗ trợ hộ kinh doanh tiếp cận các nền tảng thanh toán số nhằm thúc đẩy kinh tế số phát triển sâu rộng hơn.

"Dữ liệu giao dịch số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí xã hội mà còn hỗ trợ công tác quản lý thuế, phòng chống gian lận và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh hơn", ông Nguyễn Lộc Hà cho biết.

Theo lãnh đạo TPHCM, việc mở rộng thanh toán số không chỉ tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chống thất thu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế số. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng hỗ trợ Thành phố thực hiện mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026.

Theo Chinhphu.vn