Báo động: 1,6 triệu thanh niên không học tập, không việc làm

1,6 triệu thanh niên đứng ngoài hệ thống giáo dục và thị trường lao động

Theo Cục Thống kê, quý 3/2025 ghi nhận khoảng 1,6 triệu thanh niên thuộc nhóm “NEET” - không học tập, không tham gia đào tạo và không có việc làm. So với quý 2, số lượng này tăng gần 250 000 người, cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với chất lượng nguồn nhân lực trẻ.

Bà Nguyễn Thị Thanh Mai - Quyền Trưởng ban Thống kê Dân số và Lao động - cho biết nhóm NEET bao gồm hai nhóm chính. Thứ nhất là những thanh niên muốn đi làm nhưng chưa tìm được việc phù hợp. Thứ hai là nhóm không tham gia học tập và cũng không tìm kiếm việc làm, thể hiện sự đứt gãy kết nối với hệ thống giáo dục - đào tạo và thị trường lao động.

Đáng chú ý, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên trong quý 3 là 53,3 triệu người, trong đó 52,3 triệu người có việc làm. Điều này cho thấy số người thất nghiệp chỉ khoảng 1 triệu người, thấp hơn nhiều so với 1,6 triệu thanh niên NEET. Theo Cục Thống kê, đây là cách phân loại phù hợp chuẩn quốc tế - thất nghiệp chỉ tính người có nhu cầu lao động nhưng chưa tìm được việc, trong khi nhóm NEET còn bao gồm người không tham gia bất kỳ hoạt động kinh tế - giáo dục - đào tạo nào.

Tín hiệu cảnh báo cho chất lượng lao động trẻ

Trong 9 tháng đầu năm, lao động phi chính thức vẫn chiếm tới 63,4 %, cho thấy không ít lao động trẻ chọn công việc tự do, thiếu ổn định, hạn chế về đào tạo và kỹ năng nghề. Bên cạnh đó, có khoảng 1,83 triệu người muốn làm thêm nhưng không tìm được việc phù hợp, phản ánh thách thức về việc làm chất lượng và kỹ năng đáp ứng thị trường.

Theo các chuyên gia, việc gia tăng nhóm NEET là cảnh báo dài hạn. Nếu không được định hướng sớm, nhiều thanh niên có thể rơi vào trạng thái “bỏ quên” khỏi hệ sinh thái kinh tế - xã hội, khó tái hòa nhập thị trường lao động khi nền kinh tế chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và kỹ năng số.

Để giải quyết tình trạng này, cần đẩy mạnh hướng nghiệp sớm, đổi mới chương trình đào tạo gắn nhu cầu doanh nghiệp, hỗ trợ thanh niên học nghề, tham gia đào tạo kỹ năng, đồng thời xây dựng cơ chế tư vấn, kết nối việc làm hiệu quả hơn. Chính sách thị trường lao động cũng cần ưu tiên tạo thêm việc làm chất lượng, giảm lệ thuộc vào khu vực phi chính thức.