Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh quy định lập hóa đơn điện tử

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định số 123 về hóa đơn, chứng từ, đã được sửa đổi, bổ sung một số điều bởi Nghị định số 70/2025, theo hướng cho phép một số lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng nhằm giảm áp lực cho hệ thống hóa đơn điện tử.

Theo dự thảo tờ trình, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định lập hóa đơn tổng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh, phù hợp với đặc thù của các ngành phát sinh nhiều giao dịch nhỏ lẻ.

Tại Công văn số 17436, Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng, Phó Thủ tướng Chính phủ xin chủ trương Nghị quyết. Theo đó, đối với các dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe có thu tiền tại các tòa nhà có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch, khi người mua là cá nhân không kinh doanh, đơn vị cung cấp dịch vụ được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng căn cứ dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý.

Riêng lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và vận tải hành khách bằng taxi có sử dụng phần mềm tính tiền theo quy định của Luật Đường bộ, với đầy đủ thông tin chuyến đi như tên đơn vị kinh doanh, biển kiểm soát phương tiện, hành trình, cự ly và tổng số tiền hành khách phải trả, đơn vị được lập hóa đơn tổng cuối ngày trên cơ sở dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý.

Dự thảo cũng quy định, đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và có trách nhiệm cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu. Trường hợp khách hàng yêu cầu hóa đơn riêng lẻ, đơn vị phải lập và cung cấp theo từng giao dịch.

Theo Bộ Tài chính, trước đây Nghị định số 123 cho phép lập hóa đơn tổng đối với một số dịch vụ như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, ví điện tử, điện lực. Tuy nhiên, Nghị định số 70/2025 đã bãi bỏ quy định này, dẫn đến nhiều vướng mắc trong thực tiễn triển khai.

Thực tế cho thấy, số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế ban đầu của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế. Hệ thống hiện được thiết kế để tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm, trong khi số hóa đơn thực tế đã lên tới khoảng 18 tỷ và có thể tăng lên 60 tỷ hóa đơn mỗi năm trong thời gian tới. Tình trạng này tiềm ẩn nguy cơ quá tải, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, điện lực và các hiệp hội ngành nghề cho rằng việc buộc lập hóa đơn lẻ cho hàng triệu giao dịch nhỏ của cá nhân không kinh doanh làm gia tăng mạnh chi phí, nhân lực và áp lực lưu trữ dữ liệu, trong khi khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn. Do đó, các đơn vị kiến nghị tiếp tục cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng như trước đây.

Theo Quyết định số 2835 ngày 31/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Nghị định quy định về hóa đơn, chứng từ dự kiến trình Chính phủ trong tháng 4/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, trước nguy cơ quá tải hệ thống hóa đơn điện tử, Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ sự cần thiết phải sớm ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định số 70 theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Về hiệu lực áp dụng, Bộ Tài chính đề xuất cho phép các tổ chức, doanh nghiệp chưa đáp ứng điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin tiếp tục thực hiện lập hóa đơn, chứng từ theo quy định mới này kể từ thời điểm Nghị định số 70 có hiệu lực. Theo cơ quan soạn thảo, quy định trên không làm phát sinh trách nhiệm pháp lý mới, đồng thời tạo điều kiện giảm gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển tiếp.