Bộ Y tế đẩy mạnh vận động sinh đủ 2 con trước 35 tuổi

Vận động sinh đủ 2 con trước 35 tuổi

Bộ Y tế vừa nhấn mạnh yêu cầu tăng cường truyền thông về ứng phó mức sinh thấp, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và chăm sóc người cao tuổi.

Theo định hướng được đưa ra, công tác truyền thông cần tiếp tục vận động mỗi cá nhân, cặp vợ chồng chủ động quyết định thời điểm sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, thu nhập và khả năng nuôi dạy con. Các quyết định này được thực hiện trên cơ sở bình đẳng.

Một trong những nội dung được Bộ Y tế nhấn mạnh là đẩy mạnh tuyên truyền việc sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.

Cùng với đó, cần truyền thông về lợi ích của việc không kết hôn quá muộn, không sinh con quá muộn và không sinh ít con đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.

Ở chiều ngược lại, công tác truyền thông cũng cần chỉ ra những yếu tố bất lợi của việc kết hôn quá sớm, sinh con quá sớm hoặc sinh con quá dày đối với nam, nữ thanh niên và các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Mục tiêu là nâng cao nhận thức, góp phần cải thiện chất lượng dân số và giúp các gia đình chủ động hơn trong việc sinh và nuôi dạy con.

Bộ Y tế đồng thời yêu cầu tuyên truyền các quy định tại Điều 14 Luật Dân số năm 2025, cũng như Điều 2, Điều 3 Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 về điều kiện, thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; mức hỗ trợ tài chính và trình tự, thủ tục thực hiện hỗ trợ tài chính khi sinh con.

Mức sinh thấp kéo theo nhiều hệ lụy

Theo Bộ Y tế, mức sinh thấp kéo dài có thể tác động trực tiếp đến quy mô, cấu trúc và chức năng của gia đình, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng duy trì quy mô và cơ cấu dân số hợp lý.

Về dài hạn, tình trạng này có thể tác động đến phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội, kéo theo nhiều hệ lụy như thiếu hụt lực lượng lao động, thu hẹp quy mô dân số, đẩy nhanh quá trình già hóa dân số và gia tăng các dòng di cư.

Bên cạnh công tác truyền thông, Nhà nước định hướng tiếp tục hoàn thiện các chính sách hỗ trợ về thai sản, việc làm và an sinh xã hội nhằm giảm áp lực kinh tế đối với các gia đình trẻ.

Việc này nhằm tạo điều kiện để người dân yên tâm sinh con, nuôi dạy con trong môi trường an toàn, ổn định.

Siết truyền thông về lựa chọn giới tính thai nhi

Một vấn đề khác được Bộ Y tế yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền là giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.

Các nội dung truyền thông cần tập trung vào quy định tại Điều 15 Luật Dân số năm 2025 và các quy định xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 của Chính phủ.

Bộ Y tế cũng yêu cầu tuyên truyền rõ các quy định pháp luật về việc nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; đồng thời nghiêm cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp được pháp luật cho phép nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị theo Thông tư số 11/2026/TT-BYT.

Cùng với việc phổ biến quy định pháp luật, công tác truyền thông cần làm rõ thực trạng, nguyên nhân và hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh đối với sự phát triển bền vững của từng địa phương và cả nước.

Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức về giới và bình đẳng giới, nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái trong gia đình, cộng đồng và xã hội.

Nam giới được vận động nâng cao trách nhiệm trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và nuôi dạy con, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc.

Các địa phương được khuyến khích, khen thưởng việc đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.

Chủ động thích ứng với già hóa dân số

Song song với bài toán mức sinh và cơ cấu giới tính, Bộ Y tế yêu cầu tăng cường truyền thông về chăm sóc và nâng cao sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng, đồng thời nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc chủ động thích ứng với già hóa dân số.

Người dân được khuyến khích chủ động chuẩn bị cho tuổi già, phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc người cao tuổi và nâng cao năng lực tự chăm sóc.

Các hoạt động dành cho người cao tuổi cũng cần phù hợp với mức độ tự chủ và nhu cầu của từng nhóm. Người cao tuổi được khuyến khích tiếp tục phát huy kinh nghiệm, tri thức, kỹ năng; tham gia lao động phù hợp và các hoạt động xã hội.

Bộ Y tế đồng thời định hướng xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện và hạnh phúc, tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp cận thuận lợi các dịch vụ y tế, chăm sóc xã hội, văn hóa, giáo dục, công nghệ số và giao thông phù hợp.

Người cao tuổi cũng cần được cung cấp kiến thức, hướng dẫn kỹ năng nhằm duy trì và nâng cao sức khỏe thể chất, tinh thần cũng như chức năng xã hội.

Đối với chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng, Bộ Y tế yêu cầu tuyên truyền, vận động và giáo dục theo hướng dẫn chuyên môn tại Quyết định số 1976/QĐ-BYT ngày 1/7/2026.

Những định hướng trên cho thấy chính sách dân số đang được tiếp cận theo hướng toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào quy mô dân số mà đồng thời chú trọng mức sinh, cơ cấu dân số, chất lượng dân số, bình đẳng giới và thích ứng với già hóa dân số.

Phúc Hưng (t/h)