Đổi mới xúc tiến thương mại để thích ứng bối cảnh toàn cầu nhiều biến động

Bước vào năm 2026, kinh tế thế giới được dự báo tăng trưởng chậm lại dưới tác động của chính sách thuế quan, lạm phát và các yếu tố địa chính trị phức tạp. Trong bối cảnh đó, xúc tiến thương mại được xác định là một trong những công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Hội nghị tổng kết công tác xúc tiến thương mại năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức sáng 29/12, các đại biểu thống nhất nhận định giai đoạn 2021–2025 là chặng đường nhiều biến động chưa từng có đối với thương mại Việt Nam. Theo ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, đây là giai đoạn nền kinh tế phải đối mặt với hàng loạt cú sốc lớn, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới cách thức xúc tiến thị trường.

Dù đối diện nhiều khó khăn, công tác xúc tiến thương mại trong 5 năm qua vẫn đạt được những kết quả tích cực. Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, giai đoạn 2021–2025, Bộ Công Thương đã phê duyệt 630 đề án xúc tiến thương mại với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 650 tỷ đồng, hỗ trợ trực tiếp hơn 41.000 lượt doanh nghiệp và hợp tác xã. Thông qua các hoạt động này, giá trị hợp đồng ký kết tại các sự kiện xúc tiến ở nước ngoài đạt khoảng 425 triệu USD, trong khi giao dịch trực tiếp tại thị trường trong nước đạt hơn 500 tỷ đồng.

Riêng trong năm 2025, có 114 đề án xúc tiến thương mại được triển khai, hỗ trợ hơn 7.200 lượt doanh nghiệp tham gia 1.720 gian hàng tại các hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước. Giá trị hợp đồng và biên bản ghi nhớ đạt khoảng 71 triệu USD, thu hút hơn 720.000 lượt khách quốc tế. Cùng với đó, công tác hoàn thiện thể chế được đẩy mạnh với việc tham mưu ban hành 2 nghị định và 1 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời rà soát, sửa đổi nhiều quy định quan trọng, góp phần giảm khoảng 30% thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Một trong những dấu ấn nổi bật của năm 2025 là Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất, được đánh giá là hội chợ có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Sự kiện quy tụ hơn 2.500 doanh nghiệp, 3.000 gian hàng đến từ 34 tỉnh, thành phố, thu hút trung bình 100.000 lượt khách mỗi ngày và đạt doanh thu gần 1.000 tỷ đồng. Thành công này đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, góp phần kích cầu tiêu dùng, kết nối cung – cầu và khẳng định vai trò trung tâm của xúc tiến thương mại trong phát triển thị trường nội địa. Từ kết quả đó, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Công Thương nghiên cứu nhân rộng mô hình chuỗi hội chợ cấp quốc gia thường niên.

Bước sang giai đoạn 2026–2030, hoạt động xúc tiến thương mại được xác định đứng trước một “sân chơi mới” với yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh và trách nhiệm xã hội. Chiến lược thời gian tới định hướng chuyển từ “tham gia thị trường” sang “thiết lập hiện diện”, từ gia công – xuất khẩu sang xây dựng và sở hữu thương hiệu. Sáu nhóm ngành hàng trọng tâm được đề xuất ưu tiên gồm điện tử – linh kiện, dệt may, da giày, công nghiệp vận tải, nông – thủy sản chế biến và đồ gỗ – thủ công mỹ nghệ.

Cùng với các thị trường truyền thống, hoạt động xúc tiến sẽ được mở rộng sang các thị trường mới nổi như Trung Đông – châu Phi và Mỹ Latinh. Mạng lưới xúc tiến thương mại quốc tế tiếp tục được củng cố với kế hoạch thành lập các Văn phòng Xúc tiến thương mại tại Hải Khẩu, Nam Kinh, Thành Đô (Trung Quốc) và Viêng Chăn (Lào).

Một nội dung quan trọng khác là tăng cường phối hợp giữa các đơn vị trung ương và địa phương. Đại diện Cục Xuất nhập khẩu đề xuất đẩy mạnh cơ chế chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm rủi ro về chính sách và phòng vệ thương mại; đồng thời lồng ghép các nội dung về xuất xứ hàng hóa và phát triển chuỗi cung ứng bền vững vào chương trình xúc tiến. Các địa phương như Hà Nội, Quảng Ninh cũng kiến nghị triển khai hoạt động xúc tiến theo chuỗi, trọng tâm, chú trọng sản phẩm công nghệ cao, sản phẩm OCOP và đẩy mạnh xúc tiến thương mại số, thương mại điện tử xuyên biên giới.

Chuyển đổi số tiếp tục được xác định là trụ cột xuyên suốt. Theo Cục Xúc tiến thương mại, hệ sinh thái xúc tiến thương mại số đã hình thành khung kiến trúc cơ bản, với 100% thủ tục hành chính được số hóa. Trong năm 2026, các ứng dụng như trợ lý ảo Vietrade AI và hệ thống dữ liệu tập trung sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu thông tin, tìm kiếm đối tác hiệu quả hơn.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình xúc tiến thương mại theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tăng hiệu quả hỗ trợ và gắn kết chặt chẽ giữa thị trường trong nước với thị trường quốc tế. Thứ trưởng đề nghị khẩn trương hoàn thiện Chương trình xúc tiến thương mại quốc gia giai đoạn 2026–2030 với mục tiêu, chỉ tiêu và chương trình hành động rõ ràng, qua đó tạo động lực tăng trưởng bền vững cho giai đoạn phát triển mới.

PV