Hải quan phát hiện 373 máy móc cũ bị bán trục lợi hơn 8,6 tỷ đồng

Theo Cục Hải quan, trong năm 2025, qua công tác thu thập và phân tích thông tin tại các địa bàn, lực lượng chức năng nhận thấy hoạt động nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng có nhiều dấu hiệu rủi ro. Trên cơ sở chỉ đạo của lãnh đạo Cục, Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã tiến hành kiểm tra một số doanh nghiệp khai báo nhập thiết bị cũ phục vụ sản xuất.

Kết quả kiểm tra cho thấy nhiều hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng.

Trường hợp đầu tiên, một doanh nghiệp trong giai đoạn 2021-2025 đã mở 19 tờ khai, nhập khẩu tổng cộng 325 thiết bị đã qua sử dụng gồm máy cắt kim loại, máy cắt dây bằng tia lửa điện, máy đục lỗ phóng điện, máy khoan điều khiển số và máy gia công trung tâm điều khiển số. Theo quy định tại Quyết định 18/2019/QĐ-TTg ban hành ngày 19/4/2019, máy móc cũ chỉ được phép nhập khẩu nếu phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Tổng trị giá khai báo lô hàng hơn 18 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau khi thông quan, doanh nghiệp này đã bán lại 235 thiết bị cho 140 đơn vị trong nước với tổng trị giá hơn 23 tỷ đồng, thu lợi bất chính trên 8 tỷ đồng.

Mở rộng điều tra, Chi cục Điều tra chống buôn lậu tiếp tục phát hiện một doanh nghiệp khác trong năm 2025 đã mở 3 tờ khai nhập 48 thiết bị cũ với trị giá khai báo 4,4 tỷ đồng. Số máy móc này sau đó được bán cho 13 doanh nghiệp, mang lại khoản lợi bất chính gần 600 triệu đồng.

Theo báo cáo của cơ quan Hải quan, một số doanh nghiệp không có nhà xưởng hoặc không hoạt động sản xuất nhưng vẫn hợp thức hóa hồ sơ bằng cách khai sai mục đích sử dụng, lập cam kết gian dối hoặc giả mạo hợp đồng ủy thác để hợp pháp hóa việc nhập khẩu. Sau khi được thông quan, các thiết bị được bán thương mại trong nước nhằm hưởng chênh lệch giá.

Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã phối hợp với Vụ 3, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, để xử lý theo quy định pháp luật. Đến nay, cơ quan chức năng đã ban hành hai quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội “Buôn lậu” theo Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015 đối với hai doanh nghiệp liên quan.

Cục Hải quan nhận định hành vi này không chỉ vi phạm quy định quản lý nhà nước mà còn gây cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường thiết bị cũ. Việc đưa vào Việt Nam các máy móc lạc hậu, tiêu hao năng lượng lớn và không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn còn khiến nguy cơ Việt Nam trở thành nơi tiếp nhận công nghệ thải loại, tiềm ẩn rủi ro ô nhiễm môi trường.

Cục Hải quan cho biết sẽ tiếp tục siết chặt kiểm tra trong toàn bộ quy trình từ tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra chi tiết, kiểm tra thực tế, đưa hàng về bảo quản, thông quan đến hậu kiểm đối với doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng nhằm ngăn chặn kịp thời các hành vi trục lợi chính sách.

Phương Di