Không gian mới, động lực mới: Bài toán đô thị của Vĩnh Long sau sáp nhập và lời giải từ khu đô thị của T&T

Có một thực tế thường ít được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về sáp nhập địa giới hành chính, đó là diện tích lớn hơn không đồng nghĩa với tăng trưởng cao hơn. Quy mô tạo ra dư địa phát triển, nhưng tăng trưởng chỉ xuất hiện khi địa phương tìm được những động lực mới, cùng với cách tổ chức lại nguồn lực, quy hoạch và thu hút đầu tư để khai thác phần dư địa đó.

Bài toán này đang được đặt ra với Vĩnh Long sau khi hợp nhất với Bến Tre, Trà Vinh và tạo ra một địa phương mới có diện tích hơn 6.296 km², dân số trên 4,25 triệu người.

Cơ hội lịch sử của Vĩnh Long

Ông Đặng Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nhận định, việc hợp nhất mở ra “cơ hội lịch sử để tái cấu trúc không gian phát triển, mở rộng dư địa tăng trưởng và hình thành một cực tăng trưởng mới của vùng ĐBSCL”. Nếu trước đây lợi thế của Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh tồn tại tương đối độc lập thì nay các nguồn lực đã có điều kiện liên kết trong một không gian thống nhất.

Như PGS.TS Trần Quang Tuyến đánh giá, vị trí trung tâm của Vĩnh Long có thể kết hợp với lợi thế ven biển của Trà Vinh và tiềm năng năng lượng tái tạo của Bến Tre, tạo điều kiện kết nối giữa hành lang kinh tế sông - biển, nội địa - duyên hải. Từ đó mở ra dư địa phát triển cho logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và du lịch.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ dừng ở tiềm năng nếu thiếu những động lực đủ mạnh để chuyển hóa thành tăng trưởng. PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng để tạo ra bước phát triển khác biệt, Vĩnh Long cần mở rộng không gian tư duy.

Điều đó đồng nghĩa với việc đô thị hóa không thể đơn thuần là mở rộng khu dân cư hay gia tăng nguồn cung nhà ở. Khi nền kinh tế chuyển sang giai đoạn phát triển dựa trên công nghiệp, logistics, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, đô thị cũng phải đảm nhận một vai trò khác: trở thành hạ tầng của tăng trưởng.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân của tỉnh khoảng 10%/năm, quy mô kinh tế đến năm 2030 đạt gần 590.000 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt gần 170 triệu đồng. Vì vậy, đối với tỉnh Vĩnh Long, phát triển đô thị không chỉ là mục tiêu của quy hoạch, mà là một chiến lược phát triển, là động lực quan trọng để tái cấu trúc không gian kinh tế, nâng cao chất lượng tăng trưởng và kiến tạo những cực phát triển mới.

Đô thị không chỉ là nơi để ở: Phải tạo ra hệ sinh thái kinh tế

Trong nhiều năm, phần lớn dự án bất động sản tại các địa phương được nhìn nhận dưới góc độ bổ sung nguồn cung nhà ở. Tuy nhiên, với những địa phương đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, vai trò của đô thị không còn dừng ở chức năng đó.

Mục tiêu phát triển của Vĩnh Long không còn dừng ở việc mở rộng không gian dân cư mà hướng tới hình thành các trung tâm logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ. Những ngành kinh tế này không chỉ cần hạ tầng giao thông mà còn cần môi trường đủ sức thu hút doanh nghiệp, chuyên gia và nguồn nhân lực chất lượng cao. Như vậy, nếu trước đây đô thị chủ yếu giải quyết nhu cầu cư trú, thì nay phải trở thành hạ tầng phục vụ tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh đó, mô hình đô thị tích hợp được nhiều chuyên gia xem là hướng phát triển phù hợp. Điểm khác biệt của mô hình này không nằm ở việc có nhiều tiện ích hơn, mà ở cách các chức năng như nhà ở, thương mại, giáo dục, dịch vụ và không gian công cộng được quy hoạch trong một hệ sinh thái thống nhất. Khi các hoạt động sống, làm việc và tiêu dùng diễn ra trong cùng một không gian, khu đô thị không chỉ đáp ứng nhu cầu của cư dân mà còn tạo ra việc làm, thúc đẩy dịch vụ và hình thành sức hút đối với doanh nghiệp.

Nguyễn Văn Khôi cho rằng không gian phát triển mới sẽ giúp Vĩnh Long định hình lại mô hình tăng trưởng với đô thị đóng vai trò kết nối các cực phát triển. Trong khi đó, PGS.TS Hoàng Văn Cường nhấn mạnh quá trình chuyển dịch sang logistics, nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến chỉ phát huy hiệu quả khi địa phương xây dựng được môi trường sống đủ sức giữ chân và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhìn từ góc độ này, đô thị không còn là một lĩnh vực của thị trường bất động sản mà trở thành một cấu phần trong chiến lược phát triển kinh tế.

Một khu đô thị được quy hoạch đồng bộ sẽ tạo ra sức hút đối với doanh nghiệp, chuyên gia và nhà đầu tư; từ đó hình thành các hoạt động dịch vụ, gia tăng tiêu dùng và mở rộng quy mô kinh tế đô thị. Chính quá trình này mới tạo nên "cực tăng trưởng". Nhiều ý kiến tại hội thảo nhấn mạnh Vĩnh Long cần những khu đô thị có khả năng dẫn dắt quá trình đô thị hóa và thiết lập chuẩn sống mới, thay vì tiếp tục phát triển theo mô hình phân tán như trước đây.

Từ dự án bất động sản đến bài toán phát triển đô thị

Nếu coi đô thị tích hợp là lời giải cho bài toán tăng trưởng sau sáp nhập, thì câu hỏi đặt ra là Vĩnh Long đã xuất hiện những dự án đi theo hướng phát triển này hay chưa. Từ góc nhìn của nhiều chuyên gia, Khu dân cư Phước Thọ của T&T Group là một trong những trường hợp phản ánh rõ cách tiếp cận đó.

Dự án này được quy hoạch theo mô hình đô thị tích hợp với hệ thống trường học, trung tâm thương mại, công viên, khu thể thao ngoài trời, phố đi bộ và không gian cảnh quan ven. Cách tổ chức này hướng đến việc tạo ra môi trường sống đồng bộ, đáp ứng nhu cầu của cư dân đồng thời mở rộng không gian cho các hoạt động dịch vụ và thương mại.

Đáng chú ý là sự hiện diện của thương hiệu khách sạn quốc tế Hilton Garden Inn trong khu đô thị. Ở góc độ phát triển thị trường, giá trị của sự xuất hiện này không chỉ nằm ở việc bổ sung một công trình lưu trú.

Một thương hiệu quốc tế thường mang theo hệ thống tiêu chuẩn vận hành, chất lượng dịch vụ và kinh nghiệm quản lý đã được kiểm chứng trên nhiều thị trường. Điều đó góp phần nâng chuẩn vận hành của toàn khu đô thị, đồng thời tạo thêm niềm tin đối với nhà đầu tư và khách hàng về chất lượng phát triển trong dài hạn. Xa hơn, sự tham gia của một thương hiệu quốc tế còn được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa đối với môi trường đầu tư của địa phương, thu hút thêm các dòng vốn và từng bước nâng chất lượng hệ sinh thái dịch vụ.

Bên cạnh đó, dự án Khu dân cư Phước Thọ lựa chọn khai thác lợi thế ba mặt giáp sông để phát triển cảnh quan, không gian xanh và mặt nước thay vì tách rời đô thị khỏi đặc trưng sinh thái bản địa. Theo các chuyên gia, hướng phát triển này phù hợp với yêu cầu xây dựng đô thị theo hướng hài hòa giữa tăng trưởng và bảo tồn giá trị sông nước của Vĩnh Long. Đây cũng là cách tiếp cận được kỳ vọng tạo ra lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh các địa phương ngày càng cạnh tranh về chất lượng môi trường sống để thu hút cư dân, chuyên gia và doanh nghiệp.

“Tuy nhiên, theo tôi vẫn cần những nỗ lực ở tầm cao hơn nữa. Cần mời những chuyên gia hàng đầu có tầm nhìn thật đến với Vĩnh Long. Bởi nhiều khi người sống lâu ở địa phương sẽ quen với mọi thứ và khó nhìn thấy những giá trị đặc biệt.” – PGS.TS Trần Đình Thiên bổ sung – “Hãy đặt ra cho họ những bài toán lớn: Làm thế nào để Vĩnh Long đẹp hơn? Làm thế nào để đô thị hiện đại hơn? Làm thế nào để môi trường sạch hơn? Làm thế nào để thu hút những sự kiện, những con người đẳng cấp quốc tế đến với Vĩnh Long? Khi dám đặt ra những bài toán lớn như vậy thì Vĩnh Long sẽ biết mình cần làm gì để vươn lên, và cả đất nước cũng sẽ biết cần phải làm gì để đồng hành, đưa Vĩnh Long phát triển xứng tầm trong giai đoạn mới”.

Tuấn Khang