Lần đầu có quy định về sử dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, nghiên cứu khoa học

Ngày 3/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo thông tin cho biết đã ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT quy định ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp (Thông tư số 49).

Theo Bộ, Thông tư số 49 được xây dựng nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Giáo dục đại học, Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; bảo đảm sự thống nhất với Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo và các quy định về quản lý dữ liệu trong giáo dục và đào tạo.

Thông tư được xây dựng theo hướng kế thừa và thay thế các nội dung quy định tại Thông tư số 15/2018/TT-BGDĐT quy định tổ chức hoạt động, sử dụng thư điện tử và trang thông tin điện tử của các cơ sở giáo dục đại học, các trường cao đẳng sư phạm và Thông tư số 30/2023/TT-BGDĐT quy định về ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo trực tuyến đối với giáo dục đại học.

Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT quy định ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, mời xem tại đây.

Phạm vi điều chỉnh của Thông tư được mở rộng. Nếu các quy định trước đây chủ yếu điều chỉnh việc sử dụng thư điện tử, cổng thông tin điện tử hoặc đào tạo trực tuyến thì Thông tư mới thiết lập một khung pháp lý thống nhất về ứng dụng công nghệ trong toàn bộ hoạt động của cơ sở giáo dục.

"Đây cũng là lần đầu tiên có quy định về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, thực tế ảo và các công nghệ mới trong đào tạo, kiểm tra đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ. Phạm vi áp dụng cũng được mở rộng từ giáo dục đại học sang cả giáo dục nghề nghiệp.", Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết.

Ứng dụng công nghệ gắn với quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình

Thông tư xác lập các nguyên tắc ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, trong đó bảo đảm quyền tự chủ của cơ sở giáo dục gắn với tự kiểm soát, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc ứng dụng công nghệ phải lấy người học làm trung tâm, phục vụ thực hiện chương trình đào tạo và đáp ứng chuẩn đầu ra.

Thông tư yêu cầu việc ứng dụng công nghệ phải tuân thủ kiến trúc số do cơ quan có thẩm quyền ban hành, bảo đảm khả năng kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư phân tán, cục bộ. Các cơ sở giáo dục phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm và tuân thủ liêm chính học thuật.

Bảo đảm liêm chính học thuật trong môi trường số

Thông tư quy định các phương thức đào tạo có ứng dụng công nghệ bao gồm: đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến toàn phần, đào tạo kết hợp và đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Cơ sở giáo dục bắt buộc phải có hệ thống quản lí học tập đáp ứng yêu cầu về nghiệp vụ, tiêu chuẩn kĩ thuật; bảo đảm các chức năng xác thực danh tính, lưu vết quá trình học tập và hỗ trợ phòng ngừa gian lận.

Đối với kiểm tra, đánh giá, kết quả thực hiện trên môi trường số phải được lưu trữ, có khả năng truy xuất và kiểm chứng phục vụ thanh tra, kiểm tra. Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo và kiểm tra đánh giá được xác định là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò và trách nhiệm học thuật của giảng viên.

Thông tư quy định cụ thể các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số, bao gồm: sử dụng trí tuệ nhân tạo để gian lận; sao chép, đạo văn; giả mạo, làm sai lệch dữ liệu; không công bố việc sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo khi có yêu cầu.

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật và bộ quy tắc ứng xử về sử dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, nghiên cứu khoa học; xác định rõ các hành vi vi phạm, biện pháp phòng ngừa và quy trình xử lý.

Triển khai ứng dụng hỗ trợ người học từ tuyển sinh đến tốt nghiệp và kết nối việc làm

Thông tư yêu cầu cơ sở giáo dục xây dựng và ban hành kiến trúc, mô hình giáo dục số làm cơ sở triển khai ứng dụng công nghệ trong toàn bộ hoạt động của nhà trường. Quá trình quản trị phải lấy dữ liệu làm cơ sở để điều hành, phân tích, dự báo và ra quyết định.

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm phát triển cơ sở dữ liệu tập trung, số hóa các thông tin về chương trình đào tạo, người học, nhà giáo, kết quả học tập và nghiên cứu khoa học. Dữ liệu này phải được kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu ngành theo quy định.

Về dịch vụ số, cơ sở giáo dục tổ chức cung cấp dịch vụ đào tạo, hành chính, tư vấn trên môi trường số trong phạm vi quản lý, bảo đảm nguyên tắc không yêu cầu người học cung cấp lại thông tin, dữ liệu hợp lệ đã có trong hệ thống được kết nối, chia sẻ. Công nghệ cũng được ứng dụng để theo dõi, tư vấn và hỗ trợ người học trong toàn bộ quá trình từ tuyển sinh đến khi tốt nghiệp và kết nối việc làm.

Thông tư quy định các điều kiện bảo đảm triển khai bao gồm: Phát triển năng lực số và năng lực trí tuệ nhân tạo cho nhà giáo, người học; phát triển hạ tầng số ưu tiên sử dụng nền tảng dùng chung và điện toán đám mây và thực hiện các biện pháp quản trị dữ liệu, an ninh mạng.

Đối với các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng và giải pháp công nghệ, Thông tư quy định rõ trách nhiệm phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật thông tin, duy trì tính liên tục của dịch vụ và thực hiện chuyển giao dữ liệu theo quy định của pháp luật và thỏa thuận với cơ sở giáo dục.

Theo Báo Nhân Dân