Miền Bắc chủ động bảo đảm điện mùa nắng nóng, đối mặt áp lực phụ tải tăng cao

Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp và nhu cầu sử dụng điện tăng cao, đặc biệt tại khu vực miền Bắc, công tác bảo đảm cung ứng điện trong mùa nắng nóng năm 2026 đang đối mặt nhiều áp lực. Từ yếu tố phụ tải tăng nhanh đến rủi ro nguồn cung, hệ thống điện đòi hỏi phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, linh hoạt và đồng bộ để duy trì vận hành ổn định.

Theo đánh giá từ đơn vị phân phối điện khu vực, nhu cầu tiêu thụ điện tại miền Bắc tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao. Năm 2025, công suất cực đại toàn hệ thống đã đạt gần 19.000MW, tăng gần 10% so với năm trước. Sang quý I/2026, con số này tiếp tục tăng lên 17.789MW, cao hơn 9,8% so với cùng kỳ. Dự báo trong mùa hè năm nay, công suất cực đại có thể chạm ngưỡng 20.700–21.300MW, tương ứng mức tăng từ 9,6% đến 12,6%, tạo sức ép lớn lên toàn bộ hệ thống vận hành.

Không chỉ chịu áp lực từ nhu cầu, hệ thống điện còn đối mặt với những thách thức từ yếu tố thời tiết. Hiện tượng El Nino khiến nắng nóng có xu hướng đến sớm, kéo dài và gay gắt hơn. Trong các đợt cao điểm, nhu cầu sử dụng điện cho các thiết bị làm mát có thể tăng đột biến, làm phụ tải tăng thêm từ 500 đến 1.000MW trong thời gian ngắn. Điều này đặt ra yêu cầu cao về khả năng điều tiết và dự phòng của hệ thống.

Bên cạnh đó, điều kiện thủy văn không thuận lợi cũng là một yếu tố đáng lo ngại. Lượng nước về các hồ thủy điện suy giảm ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng phát điện. Đồng thời, biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu và các yếu tố địa chính trị cũng tác động đến nguồn cung nhiên liệu đầu vào như than, khí và dầu cho phát điện, làm gia tăng rủi ro thiếu hụt nguồn cung trong các thời điểm cao điểm.

Trước những áp lực trên, ngành điện miền Bắc đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng điện ổn định. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là phối hợp với các địa phương để rà soát, xây dựng phương án cung cấp điện phù hợp với từng khu vực, đặc biệt ưu tiên các phụ tải quan trọng.

Song song với đó, công tác bảo trì, sửa chữa lưới điện được đẩy mạnh. Các hạng mục có nguy cơ xảy ra sự cố cao được ưu tiên xử lý sớm, hoàn thành trước cao điểm mùa nắng nóng nhằm nâng cao độ tin cậy vận hành. Nhiều công trình trọng điểm được yêu cầu hoàn tất trước ngày 30/4/2026 để sẵn sàng đưa vào khai thác.

Về đầu tư, hệ thống lưới điện tiếp tục được mở rộng và nâng cấp. Trong quý I/2026, đã có 9 dự án lưới điện 110kV được khởi công và 11 dự án hoàn thành, bổ sung khoảng 400MVA công suất cho hệ thống. Đồng thời, hơn 410 công trình lưới điện trung và hạ áp cũng được đưa vào vận hành, góp phần giảm quá tải và hạn chế tổn thất điện năng.

Trong thời gian tới, các dự án trạm biến áp và đường dây 110kV mới sẽ tiếp tục được đẩy nhanh tiến độ, dự kiến hoàn thành trong đầu quý II/2026, bổ sung thêm khoảng 1.100MVA. Ngoài ra, nhiều công trình cải tạo, nâng cấp lưới điện tại các khu vực có phụ tải tăng cao như Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Phú Thọ, Hải Phòng cũng đang được triển khai.

Bên cạnh giải pháp hạ tầng, ngành điện cũng chú trọng đến việc nâng cao tính linh hoạt trong vận hành thông qua các giải pháp kỹ thuật như lắp đặt tụ bù, nghiên cứu ứng dụng hệ thống lưu trữ năng lượng. Các chương trình quản lý nhu cầu phụ tải cũng được đẩy mạnh, khuyến khích khách hàng sử dụng điện tiết kiệm và chuyển dịch tiêu thụ ra khỏi giờ cao điểm.

Đáng chú ý, điện mặt trời mái nhà được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện. Việc phát triển nguồn điện phân tán tại chỗ không chỉ giúp giảm tải cho lưới điện mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho người dân và doanh nghiệp. Các đơn vị điện lực đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ như đơn giản hóa thủ tục, tư vấn phương án lắp đặt phù hợp và bảo đảm an toàn đấu nối.

Hiện nay, hàng trăm điểm lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại trụ sở các đơn vị điện lực đã được triển khai, góp phần tạo mô hình thực tế để lan tỏa trong cộng đồng. Đồng thời, các dự án hệ thống lưu trữ năng lượng cũng đang được thúc đẩy nhằm nâng cao khả năng vận hành ổn định ngay cả khi xảy ra sự cố lưới điện.

Tuy nhiên, bên cạnh các giải pháp từ phía ngành điện, việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả từ phía người dân và doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng. Những thói quen như tắt thiết bị không cần thiết, điều chỉnh nhiệt độ điều hòa hợp lý hoặc hạn chế sử dụng điện vào giờ cao điểm có thể góp phần đáng kể trong việc giảm áp lực cho hệ thống.

Trong bối cảnh nhiều thách thức đan xen, việc bảo đảm cung ứng điện ổn định trong mùa nắng nóng năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ của ngành điện mà còn cần sự chung tay của toàn xã hội. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các giải pháp kỹ thuật, đầu tư và ý thức sử dụng điện sẽ là yếu tố then chốt để duy trì an ninh năng lượng và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

PV