Từ 1/1/2026, mạng xã hội không được yêu cầu người dùng cung cấp ảnh giấy tờ tùy thân để xác thực

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã chính thức được Quốc hội Việt Nam thông qua và sẽ bắt đầu có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Đây là hành lang pháp lý quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ quyền riêng tư của công dân Việt Nam trong bối cảnh môi trường số ngày càng phức tạp.

Theo Điều 29 của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến hoạt động tại Việt Nam có trách nhiệm thông báo rõ cho người dùng biết những dữ liệu cá nhân bị thu thập khi cài đặt và sử dụng dịch vụ. Việc thu thập dữ liệu phải đúng mục đích, đúng phạm vi theo thỏa thuận với người dùng, không được thu thập trái phép dữ liệu cá nhân.

Đáng chú ý, luật quy định các nền tảng mạng xã hội và dịch vụ truyền thông trực tuyến không được phép yêu cầu người dùng cung cấp hình ảnh hoặc video chứa toàn bộ hoặc một phần giấy tờ tùy thân, như căn cước công dân, giấy phép lái xe, để làm yếu tố xác thực tài khoản.

Bên cạnh đó, các nền tảng mạng xã hội phải cung cấp lựa chọn cho phép người dùng từ chối việc thu thập và chia sẻ các tệp dữ liệu, thường được gọi là cookies. Đồng thời, các nền tảng chỉ được theo dõi hoạt động sử dụng mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến khi có sự đồng ý của người dùng, hoặc phải cung cấp tùy chọn “không theo dõi”.

Luật cũng nghiêm cấm hành vi nghe lén, nghe trộm, ghi âm cuộc gọi hoặc đọc tin nhắn của người dùng khi chưa có sự đồng ý, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Ngoài ra, các nền tảng mạng xã hội hoạt động tại Việt Nam có trách nhiệm công khai chính sách bảo mật, giải thích rõ cách thức thu thập, sử dụng và chia sẻ dữ liệu cá nhân; cung cấp cho người dùng cơ chế truy cập, chỉnh sửa, xóa dữ liệu và thiết lập quyền riêng tư đối với dữ liệu cá nhân. Đồng thời, các nền tảng phải xây dựng quy trình tiếp nhận, xử lý các vi phạm về bảo mật và quyền riêng tư một cách nhanh chóng, hiệu quả.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng yêu cầu các nền tảng bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam khi thực hiện việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới. Trường hợp vi phạm, tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến sẽ bị xử phạt hành chính với mức phạt nghiêm khắc.

Cụ thể, đối với hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân, mức phạt tiền tối đa có thể lên tới 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm. Trường hợp không có khoản thu hoặc mức phạt tính theo khoản thu thấp hơn mức phạt chung, mức phạt tối đa là 3 tỷ đồng.

Đối với vi phạm liên quan đến việc chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới, mức phạt tiền tối đa đối với tổ chức là 5% doanh thu của năm trước liền kề. Nếu không có doanh thu hoặc mức phạt tính theo doanh thu thấp hơn mức phạt chung, mức phạt tối đa cũng là 3 tỷ đồng.

Ngoài xử phạt hành chính, Cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc Bộ Công an có thể quyết định yêu cầu ngừng việc chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới khi phát hiện dữ liệu cá nhân bị chuyển ra nước ngoài để sử dụng vào các hoạt động có khả năng gây tổn hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia.

Đối với các hành vi vi phạm khác trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân, mức phạt tiền tối đa đối với tổ chức là 3 tỷ đồng. Trường hợp cá nhân thực hiện cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền tối đa bằng một nửa mức phạt áp dụng đối với tổ chức.

PV