Từ xưởng bút bi thời bao cấp đến thương hiệu Việt có mặt tại 74 quốc gia

Thiên Long thời gian gần đây thu hút sự quan tâm lớn của thị trường sau khi xuất hiện thông tin Tập đoàn Kokuyo (Nhật Bản) dự kiến chi khoảng 27,6 tỷ yen, tương đương 4.700 tỷ đồng, để nhận chuyển nhượng hệ thống sở hữu liên quan đến Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Long (HoSE: TLG). Điều gây chú ý không chỉ nằm ở giá trị giao dịch, mà còn ở vị thế của doanh nghiệp - nhà sản xuất văn phòng phẩm lớn nhất Việt Nam, hơn 40 năm hoạt động và hiện diện tại 74 quốc gia.

Theo thông báo ngày 4/12, Hội đồng quản trị Thiên Long cho biết các cổ đông của Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Thiên Long An Tâm (TLAT) đang đàm phán chuyển nhượng cổ phần cho Kokuyo. Nếu thỏa thuận được hoàn tất, tập đoàn Nhật sẽ nắm toàn bộ TLAT - đơn vị quan trọng trong chuỗi sản xuất của Thiên Long. Song song với đó, Kokuyo cũng công bố kế hoạch chào mua công khai hơn 18% cổ phần TLG. Khi cộng dồn các khoản sở hữu dự kiến, tỷ lệ nắm giữ của nhà đầu tư Nhật có thể tăng lên khoảng 65%.

Thiên Long khẳng định các thương thảo chưa ảnh hưởng tới hoạt động vận hành. Các mảng sản xuất, phân phối và dịch vụ vẫn duy trì bình thường, không ghi nhận biến động về nhân sự hoặc chính sách.

Trước đây, doanh nghiệp chưa từng công bố kế hoạch hợp tác với Kokuyo, song quan điểm của nhà sáng lập Cô Gia Thọ cho thấy định hướng mở cửa hợp tác quốc tế là nhất quán. Ông từng nhấn mạnh doanh nghiệp thường xuyên tiếp xúc với nhà đầu tư nước ngoài nhưng chỉ lựa chọn hợp tác theo hướng bổ trợ thị trường, công nghệ và phân phối, đồng thời giữ vững bản sắc Việt. Với diễn biến mới, Thiên Long được đánh giá đang bước vào giai đoạn hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ "xưởng bút bi thời bao cấp" đến thương hiệu Việt có mặt tại 74 quốc gia

Thiên Long được thành lập năm 1981 từ một cơ sở nhỏ trong bối cảnh hàng tiêu dùng khan hiếm. Nhà sáng lập xuất thân từ gia đình đông anh em, bắt đầu bằng hoạt động thu gom bút từ các xưởng nhỏ để bán lại, trước khi chuyển sang tự sản xuất – nền tảng đầu tiên của doanh nghiệp ngày nay.

Bước ngoặt đến sau Đổi mới 1986. Cuối thập niên 1990, doanh nghiệp quyết định chuyển nhà máy vào khu công nghiệp Tân Tạo. Môi trường sản xuất chuẩn hóa, có khu R&D, dây chuyền chuyên môn hóa và hệ thống quản lý chất lượng, giúp Thiên Long chuyển từ mô hình thủ công sang hướng tiếp cận công nghiệp.

Trong quá trình lớn mạnh, Thiên Long liên tục thay đổi mô hình pháp lý: từ hộ kinh doanh lên tổ hợp, chuyển thành công ty TNHH, sau đó là công ty cổ phần. Năm 2010, doanh nghiệp niêm yết trên HoSE, mở ra giai đoạn tăng trưởng mạnh về thị phần và thương hiệu.

Từ nền tảng nội địa, Thiên Long từng bước vươn ra thị trường quốc tế, xuất khẩu sang 74 quốc gia, đồng thời giữ thị phần bút viết lớn nhất trong nước.

"Đế chế" bắt đầu từ hai chỉ vàng

Khởi nghiệp từ khoản vốn vỏn vẹn hai chỉ vàng, Thiên Long thực hiện nhiều đợt tăng vốn đáng chú ý. Giai đoạn 2005–2007, doanh nghiệp chuyển đổi thành công ty cổ phần với vốn điều lệ 100 tỷ đồng, sau đó tăng lên 120 tỷ đồng.

Năm 2008, doanh nghiệp IPO, nâng vốn lên 155 tỷ đồng, tạo nguồn lực mở rộng dây chuyền sản xuất và mạng lưới phân phối. Hai năm sau, Thiên Long chính thức niêm yết và đổi tên thành Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Long.

Đến năm 2018, vốn điều lệ tăng lên 657 tỷ đồng, gắn với giai đoạn hoàn thiện bản đồ xuất khẩu khu vực. Từ 2019–2020, việc thành lập FlexOffice Pte. Ltd. tại Singapore cho thấy doanh nghiệp bước sang mô hình thương mại quốc tế. Vốn điều lệ cũng được nâng lên 778 tỷ đồng để phục vụ chiến lược mở rộng thị trường.

Năm 2023, vốn điều lệ đạt 786 tỷ đồng. Tính đến tháng 10/2025, sau các đợt thưởng cổ phiếu và chia cổ tức, vốn điều lệ lên hơn 877 tỷ đồng và dự kiến vượt 965 tỷ đồng sau đợt phát hành tới.

Dữ liệu từ năm 2006 cho thấy Thiên Long duy trì tăng trưởng doanh thu - lợi nhuận liên tục, trừ giai đoạn dịch Covid-19 và năm 2023. Doanh thu đã vượt 1.000 tỷ đồng từ năm 2011 và lợi nhuận sau thuế vượt 100 tỷ đồng từ 2012. Năm 2024 ghi nhận kỷ lục với doanh thu 3.772 tỷ đồng và lợi nhuận 460 tỷ đồng.

Trong 9 tháng năm 2025, doanh thu đạt khoảng 3.238 tỷ đồng, tăng gần 11% so với cùng kỳ. Riêng quý III, doanh thu đạt 1.184 tỷ đồng, tăng 32%. Tuy vậy, lợi nhuận sau thuế quý III đạt 75,7 tỷ đồng, giảm 17% so với cùng kỳ; lũy kế 9 tháng đạt 375 tỷ đồng, giảm gần 11%.

Doanh nghiệp lý giải doanh thu xuất khẩu tăng trở lại, đóng góp thêm 59 tỷ đồng. Ngược lại, chi phí bán hàng trong nước tăng mạnh do đẩy mạnh các chương trình kích cầu và củng cố hệ thống phân phối, khiến lợi nhuận giảm.

Phương Di