Tạo ‘cú hích’ chính sách tiếp sức cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ vẫn đối mặt nhiều điểm nghẽn

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái định hình, công nghiệp hỗ trợ được xác định là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ của nền công nghiệp và gia tăng tỷ lệ nội địa hóa. Tuy nhiên, để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ phát triển, đặc biệt tại Hà Nội - địa phương có số lượng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ lớn nhất cả nước, rất cần những chính sách đủ mạnh nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về vốn, công nghệ, quản trị và thị trường.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội (HANSIBA), hiện cả nước có khoảng 2.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, trong đó Hà Nội có hơn 900 doanh nghiệp. Mặc dù số lượng doanh nghiệp ngày càng tăng nhưng năng lực cung ứng của khu vực này vẫn còn hạn chế.

Khảo sát của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) cho thấy, công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam mới chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu linh kiện, phụ tùng cho sản xuất trong nước. Tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều ngành còn thấp, như dệt may, da giày đạt khoảng 45-50%, cơ khí - chế tạo 15-20%, lắp ráp ô tô từ 5-20%. Điều đó đồng nghĩa mỗi năm Việt Nam vẫn phải nhập khẩu lượng lớn linh kiện, phụ tùng phục vụ sản xuất.

Theo Phó Chủ tịch HANSIBA Nguyễn Vân, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng sản xuất do hạn chế về nguồn vốn đầu tư, mặt bằng sản xuất và khả năng tiếp cận công nghệ mới. Những hạn chế này khiến doanh nghiệp khó nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm, từ đó gặp nhiều trở ngại trong việc tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp lớn trong nước và quốc tế.

Các chuyên gia cho rằng, để công nghiệp hỗ trợ phát triển bền vững cần có hệ thống chính sách đồng bộ, ổn định nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ và tăng cường liên kết với doanh nghiệp FDI.

Chính sách mới tạo động lực cho doanh nghiệp bứt phá

Chính phủ vừa ban hành Quyết định phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035. Cùng với việc định vị "Phát triển công nghiệp hỗ trợ phải gắn liền với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số", bản quy hoạch này mở ra nhiều cơ chế mới hỗ trợ cho ngành công nghiệp quan trọng này.

Chương trình xác định phát triển công nghiệp hỗ trợ phải gắn với nâng cao năng lực doanh nghiệp theo chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu; lấy yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và tỷ lệ nội địa hóa làm định hướng phát triển. Đồng thời, ưu tiên thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, ứng dụng tự động hóa, sản xuất xanh và phát triển bền vững.

Đáng chú ý, Chương trình tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực công nghệ, quản trị, chất lượng sản phẩm; hình thành các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ hạt nhân, từng bước trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các doanh nghiệp dẫn dắt trong nước và quốc tế. Các lĩnh vực ưu tiên gồm điện tử thông minh, thiết bị năng lượng, đường sắt, ô tô, cơ khí và tự động hóa, công nghiệp công nghệ cao, dệt may và da giày.

Mục tiêu chung của phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ ngày càng phát triển; từng bước làm chủ công nghệ sản xuất nguyên vật liệu, linh kiện, phụ tùng, thiết bị đầu vào quan trọng; phát triển mối liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; hình thành và phát triển sản phẩm tham gia chuỗi giá trị trong nước và chuỗi giá trị toàn cầu. Góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2030, một số ngành công nghiệp chủ lực đạt tỷ lệ nội địa hóa bình quân 40-45%, chỉ số năng lực cạnh tranh công nghiệp thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN.

Tại Hà Nội, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 cũng đặt ra những mục tiêu cụ thể nhằm nâng cao năng lực doanh nghiệp. Thành phố phấn đấu đến năm 2035 có khoảng 1.400 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, trong đó 45% doanh nghiệp có hệ thống sản xuất và sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, từng bước trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia và thị trường trong nước.

Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Võ Nguyên Phong cho biết, để hiện thực hóa mục tiêu trên, thành phố sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua nhiều giải pháp như hỗ trợ đổi mới công nghệ, áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến, cải tiến quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường kết nối doanh nghiệp với các tập đoàn trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó, Hà Nội sẽ đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và tăng cường hợp tác quốc tế để mở rộng thị trường.

Theo ông Võ Nguyên Phong, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ của Chính phủ và của thành phố Hà Nội sẽ là "đòn bẩy" quan trọng giúp thu hút nguồn lực đầu tư, công nghệ, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước với doanh nghiệp FDI, qua đó hình thành nhiều sản phẩm có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Có thể thấy, bên cạnh nỗ lực tự đổi mới của doanh nghiệp, việc hoàn thiện thể chế và triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm qua. Khi doanh nghiệp được tiếp sức về công nghệ, quản trị, vốn và kết nối thị trường, công nghiệp hỗ trợ Thủ đô sẽ có thêm điều kiện để phát triển theo hướng hiện đại, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, góp phần xây dựng nền công nghiệp tự chủ và có sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ