Xuất khẩu nông sản năm 2026: Cơ hội vượt đỉnh đi cùng bài toán thích ứng

Với ngành hồ tiêu, việc Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) tổ chức khảo sát vùng trồng trọng điểm tại Tây Nguyên ngay đầu năm 2026 cho thấy sự chủ động của doanh nghiệp trong việc nắm bắt diễn biến mùa vụ. Năm 2025, hồ tiêu Việt Nam đã lập kỷ lục kim ngạch hơn 1,5 tỷ USD, nhờ giá xuất khẩu cao và sự cải thiện về chế biến sâu. Bước sang năm 2026, giá được dự báo tiếp tục duy trì ở mức tốt, song nguy cơ sụt giảm sản lượng do thời tiết bất lợi có thể tạo áp lực lên nguồn cung, buộc doanh nghiệp phải tính toán thận trọng hơn trong chiến lược thu mua và tồn kho.

Tương tự, ngành cà phê bước vào năm mới với “hành trang” là kim ngạch lịch sử vượt 8 tỷ USD trong năm 2025. Giá cao và tỷ trọng sản phẩm chế biến tăng giúp gia tăng giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất trong năm 2026 nằm ở việc tuân thủ các quy định khắt khe, đặc biệt là Quy định chống mất rừng của EU (EUDR). Khi EU chiếm khoảng 40% lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam, yêu cầu minh bạch vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và sản xuất bền vững trở thành điều kiện bắt buộc nếu muốn giữ vững thị phần tại thị trường này.

Đối với hạt điều, năm 2025 ghi nhận kim ngạch tiến sát mốc 5 tỷ USD, vượt xa kế hoạch ban đầu. Triển vọng năm 2026 vẫn tích cực khi các thị trường lớn như EU tiếp tục cần nguồn cung ổn định từ Việt Nam. Tuy vậy, ngành điều đang đối mặt với rủi ro lớn do phụ thuộc nặng vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt từ châu Phi, cùng tác động từ chính sách thương mại của các nước nhập khẩu, trong đó có Mỹ – thị trường tiêu thụ quan trọng.

Ngành rau quả cũng đặt mục tiêu đầy tham vọng cho năm 2026 sau khi cán mốc kỷ lục 8,5 tỷ USD trong năm 2025. Dù vậy, để tiến tới ngưỡng 10 tỷ USD, việc giải quyết các tồn tại về chất lượng, an toàn thực phẩm, mã số vùng trồng và thích ứng với yêu cầu của thị trường Trung Quốc sẽ mang tính quyết định, nhất là với các mặt hàng chủ lực như sầu riêng.

Với thủy sản, kim ngạch hơn 11,3 tỷ USD trong năm 2025 tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng năm 2026. Tuy nhiên, áp lực chi phí đầu vào, tiêu chuẩn kỹ thuật và rào cản thương mại vẫn hiện hữu, đòi hỏi ngành phải tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng và kiểm soát chặt chất lượng.

Tổng thể, năm 2026 mở ra cơ hội lớn cho xuất khẩu nông sản Việt Nam, nhưng cũng là giai đoạn đòi hỏi khả năng thích ứng cao hơn. Chuyển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, bền vững và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế sẽ là “chìa khóa” để các ngành hàng không chỉ lập đỉnh mới, mà còn giữ được đà tăng trưởng dài hạn.

Nam Sơn (t/h)