Bộ Công thương đổi cách quản lý hàng hoá: Doanh nghiệp cần rà soát lại danh mục sản phẩm

Đây được xem là bước dịch chuyển từ tư duy “kiểm tra hành chính” sang “quản trị theo rủi ro”, phù hợp với xu hướng quản lý chất lượng đang được nhiều quốc gia áp dụng.

Theo Thông tư mới, danh mục hàng hóa thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Công Thương sẽ không chỉ xác định bằng tên sản phẩm mà còn gắn với mã HS, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cơ chế quản lý tương ứng.

Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp không còn chỉ cần xác định “hàng hóa có thuộc diện quản lý hay không”, mà phải trả lời thêm nhiều câu hỏi khác: sản phẩm thuộc nhóm rủi ro nào, áp dụng quy chuẩn nào, cần loại hồ sơ kỹ thuật nào và quy trình đánh giá sự phù hợp ra sao.

Thực tế, đây là thay đổi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, nhập khẩu và phân phối hàng hóa.

Những doanh nghiệp có danh mục sản phẩm lớn hoặc hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật sẽ cần rà soát lại toàn bộ hồ sơ hàng hóa, đặc biệt là mã HS và quy chuẩn đang áp dụng.

Một số nhóm hàng được đánh giá là đáng chú ý trong giai đoạn đầu triển khai gồm nhóm thiết bị điện – điện tử dân dụng, máy móc thiết bị công nghiệp, hàng tiêu dùng có yêu cầu quy chuẩn kỹ thuật và các nhóm vật liệu hoặc hóa chất thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành.

Đối với nhóm điện – điện tử, việc phân loại theo mức độ rủi ro có thể kéo theo thay đổi về quy trình chứng nhận, kiểm định hoặc công bố hợp quy. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhập khẩu máy móc và thiết bị công nghiệp sẽ phải theo dõi sát yêu cầu kỹ thuật đi kèm từng mã hàng.

Điểm đáng chú ý là Thông tư lần này cũng đưa ra cơ chế chuyển tiếp nhằm giảm áp lực thủ tục.

Cụ thể, các tổ chức, cá nhân đã hoàn thành đánh giá phù hợp và công bố hợp quy trước thời điểm văn bản có hiệu lực sẽ tiếp tục được sử dụng giấy chứng nhận hợp quy và không phải thực hiện đăng ký lại cho đến hết thời hạn hiệu lực.

Quy định này được đánh giá sẽ giúp hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải làm lại hồ sơ hàng loạt ngay khi chính sách mới bắt đầu áp dụng.

Tuy nhiên, về dài hạn, yêu cầu tuân thủ có thể sẽ cao hơn.

Khi danh mục hàng hóa được gắn chặt với mức độ rủi ro, doanh nghiệp sẽ phải đầu tư nhiều hơn cho quản trị dữ liệu sản phẩm, truy xuất thông tin kỹ thuật và theo dõi cập nhật quy chuẩn thay vì chỉ xử lý thủ tục ở giai đoạn cuối.

Thông tư 33/2026/TT-BCT cũng cho thấy xu hướng điều hành đang chuyển từ “kiểm tra sau lưu thông” sang mô hình “kiểm soát rủi ro từ đầu vào”. Điều này không chỉ tác động tới doanh nghiệp mà còn có thể định hình lại cách quản lý chất lượng hàng hóa trong những năm tới.

Trong bối cảnh tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng trở thành công cụ cạnh tranh của thị trường, việc hiểu đúng và chuẩn bị sớm cho thay đổi này có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình kinh doanh.

Gia Huy