Cần Thơ: Hướng đến Trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng

Xây dựng mô hình đô thị xanh, thông minh…

Tại Hội thảo, các cơ quan chức năng, chuyên môn, chuyên gia, diễn giả thảo luận các vấn đề về thành phố thông minh, trung tâm đổi mới sáng tạo, những thuận lợi, khó khăn, bất cập, đề xuất các giải pháp, cơ chế hợp tác, lộ trình phát triển, xây dựng phát triển TP. Cần Thơ trở thành đô thị thông minh với “Định hình chiến lược phát triển đô thị thông minh Cần Thơ -Trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long”.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Giám đốc Sở Xây dựng TP. Cần Thơ Mai Văn Tân, cho biết: “Cần Thơ, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương có diện tích tự nhiên hơn 6.360km², quy mô dân số gần 4,2 triệu người, toàn thành phố hiện có 44 đô thị (gồm: 05 đô thị loại II và 39 đô thị loại III). Theo Quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, TP. Cần Thơ được định hình là đô thị hạt nhân mang đậm bản sắc văn hóa sông nước vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), phát triển theo mô hình đô thị xanh, thông minh. Mục tiêu đến năm 2030, hệ thống đô thị của Cần Thơ sẽ đạt tiêu chí đô thị loại I trên phạm vi toàn thành phố, với 09 đô thị gồm: trung tâm Cần Thơ, Ô Môn, Thốt Nốt, Sóc Trăng, Vị Thanh, Ngã Bảy, Ngã Năm, Long Mỹ, Vĩnh Châu.

Đây là điều kiện thuận lợi, để Cần Thơ hình thành mô hình đô thị thông minh, có tầm vóc của vùng ĐBSCL; nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới tư duy quản lý, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong mọi nhiệm vụ phát triển đô thị; nhằm đáp ứng xu thế phát triển đô thị trong phạm vi cả nước và thế giới, đồng thời vận hành tốt giai đoạn phát triển mới của thành phố, với không gian, quy mô dân số và tiềm năng phát triển lớn hơn…”

PGS.TS Đinh Công Khải, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, cho rằng: “Là một đô thị trung tâm của ĐBSCL, Cần Thơ đối mặt những thách thức về biến đối khí hậu, quản trị vùng, hạ tầng liên kết, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và chuyển dịch năng lượng cũng đồng thời mở ra cơ hội đề Cần Thơ trở thành “phòng thí nghiệm đổi mới” của cả vùng.

Tương lai của đô thị thông minh sẽ được kiến tạo từ sự hợp tác giữa nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng; từ việc chia sẻ dữ liệu, chia sẻ tri thức và cùng nhau thử nghiệm những mô hình phát triển mới.

Tôi tin tưởng rằng, với quyết tâm của lãnh đạo TP. Cần Thơ, sự đồng hành của Bộ Xây dựng, sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế cùng cộng đồng doanh nghiệp và các trường đại học, Cần Thơ sẽ thành hình mẫu về đô thị thông minh của ĐBSCL và là một trong những cực tăng trưởng đổi mới sáng tạo của Việt Nam trong giai đoạn tới. Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh cam kết đồng hành với TP. Cần Thơ trong chiến lược phát triển đô thị đến 2030, tầm nhìn 2040…”

Hướng đến Trung tâm đổi mới sáng tạo vùng

Hiện nay, TP. Cần Thơ đã thiết lập Đề án đô thị thông minh TP. Cần Thơ. Mục tiêu đề án đến năm 2030 là lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực để quy hoạch, xây dựng, quản lý vận hành đô thị. Đẩy mạnh AI, Big Data, IoT, GIS, BIM, Digital Twin trong toàn bộ vòng đời đô thị. Chuyển từ quản lý hành chính, công nghệ đơm lẻ sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu thời gian thực hiện. Kinh tế số, kinh tế xanh, tuần hoàn; hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đô thị.

Theo đó, triển khai dịch vụ công trực tuyến, lấy người dân làm trung tâm. Giao thông thông minh là quản lý luồng xe, đỗ xe, điều phối tín hiệu theo thời gian thực. Y tế, giáo dục, môi trường, năng lượng thông minh tích hợp trên nền tảng số thống nhất. Phòng chống thiên tai, cảnh báo sớm và ứng phó khẩn cấp dựa trên dữ liệu thời gian thực…

Sở Xây dựng TP. Cần Thơ cho biết: Ban hành Chiến lược phát triển đô thị thông minh; Ban hành Kế hoạch hành động phát triển đô thị thông minh; Thành lập Hội đồng Điều phối đô thị thông minh; Ban hành Đề án phát triển đô thị thông minh TP. Cần Thơ giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2040: Ban hành Kế hoạch hoạt động năm 2026 của Hội đồng điều phối. Các dự án đang triển khai năm 2026 là: 3 dự án hoàn thành (khung kiến trúc dữ liệu, quan trắc nước tự động, xây dựng ứng dụng hỗ trợ phòng trị sinh vật gây hại); 47 dự án đang triển khai (nền tảng IoT Platform, ITS, bước đầu xây dựng cơ sở dữ liệu, nâng cấp hạ tầng số, y tế thông minh, phòng học tương tác thông minh…); 9 dự án sẽ triển khai sau năm 2026.

Ông Jose Sanchez Barroso, Cổ vấn Quốc tế, Foundación Metrópoli, cho rằng: “Khi nói đến “Siêu đô thị”, chúng tôi không có ý một siêu thị đô thị liền mạch. Chúng tôi muốn nói đến một mạng lưới lãnh thổ kết nối gồm các thành phố, thị trấn, tuyến đường thủy, cảnh quan sản xuất, trường đại học, cộng đồng và hệ sinh thái. Đối với kiến trúc sư và nhà quy hoạch, hành động thiết kế đầu tiên không phải là vẽ một tòa nhà. Đó là thấu hiểu những hệ thống mang lại sức sống cho vùng lãnh thổ.

Cần Thơ có thể trở thành một điểm cân bằng: đủ gần để kết nối ĐBSCL với mạng lưới kinh tế lớn, nhưng vẫn bắt rễ sâu trong nguồn nước, nông nghiệp, văn hóa và bản sắc của Mekong. Cần Thơ có thể trở thành thành phố hội tụ, nền tảng tri thức và đầu mối kết nối đổi mới sáng tạo của mạng lưới lãnh thổ Mekong. Cần Thơ không chỉ được kỳ vọng đứng ở trái tim của Mekong mà còn làm cho cả ĐBSCL cùng đập chung một nhịp…”

Theo ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ: Cần Thơ cần phát triển với vai trò là trung tâm đổi mới sáng tạo của toàn vùng ĐBSCL, thay vì chỉ tập trung vào phạm vi địa giới hành chính của thành phố. Các ý tưởng về Siêu đô thị và Lõi trí tuệ của vùng, đã cho thấy rằng năng lực cạnh tranh của một đô thị trung tâm không chỉ được đo bằng quy mô phát triển của chính đô thị đó, mà còn bằng khả năng kết nối, lan tỏa và tạo giá trị cho toàn bộ hệ thống đô thị trong vùng. Đây sẽ là định hướng quan trọng để Cần Thơ tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm về khoa học, giáo dục, logistics, y tế và đổi mới sáng tạo của ĐBSCL.

Trong giai đoạn tới, TP. Cần Thơ sẽ từng bước xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đô thị thống nhất, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu từ trung ương đến địa phương và giữa các cơ quan quản lý, hình thành nền tảng dữ liệu mở phục vụ người dân, doanh nghiệp và nghiên cứu. Đồng thời, TP. Cần Thơ sẽ nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn và mô hình Bản sao số đô thị nhằm hỗ trợ dự báo, mô phỏng và ra quyết định trong các lĩnh vực như quy hoạch, giao thông, môi trường, quản lý ngập lụt và cung cấp dịch vụ công.

Phát triển đô thị thông minh phải gắn với bản sắc sông nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân. TP. Cần Thơ sẽ tiếp tục nghiên cứu, vận dụng các kinh nghiệm quốc tế về phát triển không gian ven sông, không gian công cộng và các giải pháp dựa vào thiên nhiên; đồng thời xây dựng các mô hình đô thị lấy con người làm trung tâm, kết hợp hài hòa giữa quy hoạch, cảnh quan, văn hóa và công nghệ.

“Ban Chỉ đạo đề nghị các sở, ngành liên quan tiếp tục nghiên cứu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến của Hội nghị để cập nhật, hoàn thiện kế hoạch triển khai Đề án phát triển đô thị thông minh của TP. Cần Thơ trong giai đoạn tới. Trong đó, cần xác định rõ các dự án ưu tiên, lộ trình triển khai, cơ chế huy động nguồn lực và mô hình phối hợp giữa các bên nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

​Ưu tiên hoàn thiện nền tảng dữ liệu dùng chung và nâng cấp Trung tâm điều hành đô thị thông minh (IOC) theo mô hình quản trị tích hợp, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt từ Trung ương đến cơ sở, giữa các sở, ngành, xã, phường.

​Khẩn trương rà soát, đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các tiêu chí đô thị thông minh theo Nghị định số 269/2025/NĐ-CP và Thông tư số 03/2026/TT-BXD, trong đó tập trung vào các lĩnh vực như GIS, BIM, Digital Twin, AI và dữ liệu mở.

​Nghiên cứu lựa chọn một số khu vực, dự án cụ thể để thí điểm mô hình đô thị thông minh, tập trung nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, có cơ chế thu hút hợp tác công - tư, trên cơ sở đó tổng kết, rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng ra toàn thành phố. Chủ động đề xuất, kiến nghị Trung ương tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách, định mức, đơn giá và tiêu chuẩn kỹ thuật trong quá trình triển khai. Nhanh chóng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp tham mưu, quản trị hệ thống đô thị thông minh.”  Phó Chủ tịch Nguyễn Văn Hòa, nhấn mạnh.

                                                                                                                                                                    Huỳnh Biển