Hà Nội thí điểm Blockchain trong quản lý hồ sơ đất đai

Thí điểm Blockchain để lưu vết hồ sơ đất đai

UBND TP. Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 5661/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Xây dựng đề án thử nghiệm ứng dụng Blockchain trong quản lý hồ sơ đất đai (đăng ký biến động, quản lý sử dụng đất hoặc công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư)”.

Theo đề án, thành phố trước mắt tập trung thử nghiệm với một thủ tục đăng ký biến động đất đai, nhằm đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ Blockchain trong ghi nhận, lưu vết và đối soát trạng thái xử lý hồ sơ. Kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở để xem xét khả năng triển khai chính thức hoặc mở rộng trong thời gian tới.

Mô hình được nghiên cứu sử dụng Hyperledger Fabric, nền tảng chuỗi khối có phân quyền, cho phép kiểm soát quyền truy cập và hỗ trợ chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị tham gia xử lý hồ sơ.

Theo đánh giá của đề án, hồ sơ đăng ký biến động đất đai thường trải qua nhiều công đoạn như tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định, luân chuyển, cập nhật, chỉnh lý, trả kết quả và lưu trữ. Quá trình này có thể liên quan đến nhiều cơ quan, đơn vị, khiến việc theo dõi trạng thái hồ sơ, xác định thời điểm xử lý và đối soát thông tin giữa các hệ thống trở thành yêu cầu quan trọng.

Trong khi đó, dữ liệu hồ sơ có thể tồn tại ở nhiều định dạng, vị trí và hệ thống khác nhau; mã định danh, trạng thái xử lý hoặc thời điểm cập nhật chưa chắc đã đồng nhất. Những hạn chế về kết nối và chuẩn dữ liệu trao đổi có thể gây khó khăn cho việc kiểm tra, đối chiếu thông tin.

Vì vậy, Blockchain được nghiên cứu như một lớp công nghệ bổ trợ, có khả năng ghi nhận sự kiện kèm dấu thời gian, hỗ trợ kiểm chứng lịch sử xử lý và hạn chế nguy cơ chỉnh sửa hoặc xóa bỏ các bản ghi đã được xác nhận.

Tuy nhiên, thành phố không đặt mục tiêu đưa toàn bộ hồ sơ đất đai lên Blockchain. Dữ liệu ghi nhận chỉ bao gồm những thông tin tối thiểu phục vụ lưu vết như mã hồ sơ, mã sự kiện, trạng thái xử lý, thời điểm phát sinh, đơn vị hoặc vai trò xử lý, mã tham chiếu và giá trị hàm băm.

Không thay thế hệ thống nghiệp vụ và dữ liệu gốc

Một trong những nguyên tắc quan trọng của đề án là Blockchain không thay thế các hệ thống quản lý đất đai hiện hành, không quyết định kết quả giải quyết thủ tục hành chính và không làm thay đổi thẩm quyền của cơ quan nhà nước.

Các hệ thống như ViLIS, cơ sở dữ liệu đất đai, hồ sơ địa chính và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tiếp tục giữ vai trò là hệ thống nghiệp vụ và nguồn dữ liệu gốc. Blockchain kết nối gián tiếp thông qua lớp trung gian có kiểm soát, không tự động cập nhật ngược vào dữ liệu gốc khi chưa được phê duyệt.

Đề án cũng quy định không đưa trực tiếp lên Blockchain các dữ liệu cá nhân, hồ sơ pháp lý gốc, hợp đồng, giấy chứng nhận, bản đồ địa chính chi tiết, tài liệu quét và những dữ liệu nhạy cảm khác.

Trong giai đoạn thử nghiệm kiểm chứng mô hình, thành phố ưu tiên sử dụng dữ liệu mô phỏng hoặc dữ liệu đã được ẩn danh. Việc sử dụng dữ liệu thực trong giai đoạn thí điểm có kiểm soát phải được cấp có thẩm quyền cho phép, đồng thời giới hạn rõ phạm vi, mục đích và thời gian sử dụng.

Cách tiếp cận này nhằm kiểm tra tính khả thi của công nghệ mà không làm gián đoạn quy trình nghiệp vụ hiện hành, đồng thời hạn chế rủi ro liên quan đến an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và hoạt động giải quyết thủ tục hành chính.

Chi 8,5 tỷ đồng, dự kiến thí điểm trong năm 2027

Theo lộ trình đề án, trong quý IV/2026, Hà Nội chuẩn bị kế hoạch triển khai chi tiết. Trong nửa đầu năm 2027, thành phố tiến hành khảo sát, đánh giá hiện trạng, phân tích khoảng cách và thiết kế mô hình. Đến quý III/2027, mô hình thử nghiệm sẽ được xây dựng, kiểm thử và hoàn thiện.

Quý IV/2027 là thời điểm dự kiến triển khai thí điểm có kiểm soát tại một xã hoặc phường được lựa chọn, đồng thời đánh giá kết quả ngay trong năm.

Địa bàn thí điểm chưa được xác định cụ thể. Việc lựa chọn sẽ căn cứ vào khảo sát thực tế, ưu tiên nơi có khối lượng giao dịch ở mức trung bình đến khá, đủ tính đại diện để kiểm tra các tình huống phát sinh nhưng không tạo áp lực vận hành quá lớn trong giai đoạn đầu.

Kinh phí dự kiến dành cho giai đoạn năm 2027 khoảng 8,5 tỷ đồng, phục vụ khảo sát, xây dựng mô hình thử nghiệm, kiểm thử và thí điểm có kiểm soát. Các nhóm nội dung chi gồm hạ tầng kỹ thuật, môi trường thử nghiệm, xây dựng nền tảng kỹ thuật, kiểm thử và những nhiệm vụ liên quan đến an toàn thông tin. Mức phân bổ cụ thể sẽ được xác định trong dự toán theo quy định.

Nếu các giai đoạn trước đáp ứng yêu cầu và được cấp có thẩm quyền phê duyệt, năm 2028 thành phố sẽ xem xét mở rộng thủ tục đã thí điểm ra 126 xã, phường, đồng thời nghiên cứu khả năng áp dụng với những thủ tục hành chính đất đai khác.

Giai đoạn 2029-2030 hướng tới triển khai các thủ tục hành chính đất đai đủ điều kiện trên phạm vi toàn thành phố. Đây là lộ trình dự kiến có điều kiện, không đồng nghĩa với việc công nghệ sẽ tự động được áp dụng trên diện rộng. Việc chuyển sang giai đoạn tiếp theo phụ thuộc vào kết quả đánh giá về pháp lý, kỹ thuật, an toàn thông tin, hiệu quả thực tế và quyết định của cấp có thẩm quyền.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì triển khai đề án, rà soát nghiệp vụ, dữ liệu, hạ tầng và điều kiện thực hiện; xây dựng yêu cầu kỹ thuật, tổ chức kiểm thử, đào tạo, vận hành thí điểm, giám sát an toàn thông tin và đánh giá kết quả.

Sau thí điểm, cơ quan này sẽ tổng hợp, báo cáo UBND thành phố và đề xuất phương án duy trì, điều chỉnh hoặc mở rộng. Các sở, ngành, đơn vị liên quan phối hợp về kiến trúc, tiêu chuẩn kỹ thuật, tích hợp và chia sẻ dữ liệu, kinh phí, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và nghiệp vụ chuyên môn.

Việc Hà Nội lựa chọn thử nghiệm Blockchain từ một thủ tục và một địa bàn cho thấy thành phố ưu tiên đánh giá hiệu quả thực tế trước khi mở rộng ứng dụng công nghệ mới. Trọng tâm của đề án là nâng cao khả năng theo dõi, kiểm chứng và đối soát quá trình xử lý hồ sơ, trong khi tính pháp lý của hồ sơ, thẩm quyền giải quyết và sự ổn định của hệ thống quản lý đất đai hiện hành vẫn được giữ nguyên.

Phương Thảo (t/h)