Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả: Siết chặt thị trường dịp cuối năm

Vi phạm ngày càng tinh vi, thách thức công tác quản lý

Hàng lậu, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với giá thành thấp đang cạnh tranh không lành mạnh, làm suy giảm thị phần, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và động lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp chân chính.

Đáng lo ngại, hàng giả trong các lĩnh vực dược phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn đe dọa sức khỏe người dân, làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng.

Đặc biệt, các đối tượng ngày càng lợi dụng Facebook, TikTok, Shopee, Telegram để quảng cáo, kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc thông qua tài khoản ảo, thông tin người bán không chính xác. Việc chia nhỏ đơn hàng, sử dụng dịch vụ chuyển phát nhanh, phân tán kho bãi, thay đổi địa điểm tập kết khiến công tác xác minh, truy xuất nguồn gốc hàng hóa gặp nhiều khó khăn.

Trước tình hình đó, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã tham mưu triển khai nhiều giải pháp, trong đó chú trọng tập huấn kỹ năng nhận diện, phát hiện vi phạm trên môi trường thương mại điện tử; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Thuế, Ngân hàng và Bưu chính.

Cùng với việc định danh tài khoản bán hàng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra trên không gian mạng, kết hợp kiểm soát khâu lưu thông, kho bãi và điểm tập kết hàng hóa, hạn chế tình trạng đối tượng lợi dụng môi trường trực tuyến để né tránh kiểm tra.

Theo thống kê, trong 10 tháng năm 2026, lực lượng chức năng cả nước đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 122.888 vụ vi phạm, gồm 10.724 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng lậu; 102.715 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế và 9.449 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Qua đó, thu nộp ngân sách nhà nước hơn 18.313 tỷ đồng, khởi tố 2.278 vụ án với 3.968 đối tượng.

Kết quả trên cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của các bộ, ngành, địa phương trong kiểm soát thị trường. Tuy nhiên, trước phương thức vi phạm ngày càng đa dạng, công tác đấu tranh cần chuyển mạnh từ xử lý bị động sang chủ động phòng ngừa, nhận diện sớm nguy cơ, kiểm soát chặt các tuyến, địa bàn và lĩnh vực trọng điểm.

Mở cao điểm, kiểm soát chặt thị trường dịp Tết

Dự báo những tháng cuối năm 2026 và dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, sức mua tăng cao sẽ tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý thị trường. Đây cũng là thời điểm các đối tượng dễ lợi dụng biến động cung cầu, giá cả để gia tăng buôn lậu, gian lận thương mại và kinh doanh hàng giả.

Trước tình hình đó, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã tham mưu Trưởng Ban Chỉ đạo ban hành kế hoạch cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.

Đợt cao điểm được triển khai trên tất cả các tuyến, lĩnh vực, địa bàn trong cả nước, huy động sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương và toàn dân. Các lực lượng chức năng chủ động đánh giá tình hình, xác định địa bàn, đối tượng và mặt hàng trọng điểm để xây dựng phương án kiểm tra, kiểm soát; kết hợp kiểm tra, hậu kiểm, điều tra và xử lý nghiêm vi phạm.

Trọng tâm là tập trung lực lượng, phương tiện, biện pháp nghiệp vụ đấu tranh với các đối tượng chủ mưu, cầm đầu đường dây, ổ nhóm phức tạp; kiểm soát chặt các mặt hàng có nguy cơ vi phạm cao như pháo nổ, thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, vàng, bạc, ngoại tệ, xăng dầu và nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu phục vụ Tết như lương thực, thực phẩm, rượu, bia, bánh kẹo, hàng điện máy, đồ gia dụng.

Đặc biệt, công tác kiểm soát cần được triển khai đồng bộ trên cả thị trường truyền thống và không gian mạng. Hoạt động quảng cáo, livestream bán hàng, giao dịch trực tuyến và vận chuyển hàng hóa phải được giám sát chặt chẽ, kịp thời phát hiện, xử lý hành vi lợi dụng thương mại điện tử để tiêu thụ hàng giả, hàng lậu, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh vai trò nòng cốt của lực lượng chức năng, doanh nghiệp và người tiêu dùng cần chủ động tham gia phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Doanh nghiệp cần chủ động đăng ký, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc, công nghệ chống giả và số hóa sản phẩm, nhất là đối với hàng hóa mang thương hiệu Việt Nam. Đồng thời, không tiếp tay cho hàng cấm, hàng lậu, hàng giả và tích cực cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm.

Người tiêu dùng cần thận trọng khi mua sắm trên mạng xã hội, lựa chọn cơ sở kinh doanh uy tín, kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ và chất lượng hàng hóa. Không sử dụng, không tiếp tay tiêu thụ hàng giả, hàng lậu, hàng không rõ nguồn gốc cũng là cách thiết thực để bảo vệ quyền lợi, sức khỏe của bản thân và cộng đồng.

Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả không chỉ là nhiệm vụ của các lực lượng chức năng mà cần sự phối hợp đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân. Đây là yếu tố quan trọng để ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa, bảo vệ thương hiệu Việt, quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Nguyễn Kiên