Công nghiệp công nghệ số tăng tốc, Việt Nam mở rộng dư địa cho kinh tế công nghệ

Theo báo cáo được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố tại họp báo thường kỳ tháng 8/2026, doanh thu lĩnh vực công nghiệp công nghệ số trong tháng 8 ước đạt 680.586 tỷ đồng, tương đương gần 27 tỷ USD, tăng 36% so với cùng kỳ năm 2025.

Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm, hàng hóa công nghệ số đạt khoảng 22,4 tỷ USD, tăng 41% so với cùng kỳ. Mức tăng này cho thấy công nghiệp công nghệ số tiếp tục là một trong những khu vực có khả năng tạo ra giá trị xuất khẩu lớn, đồng thời phản ánh nhu cầu quốc tế đối với các sản phẩm công nghệ có xuất xứ từ Việt Nam.

Tuy nhiên, quy mô doanh thu mới chỉ phản ánh một phần bức tranh. Đáng chú ý hơn là sự phát triển đồng thời của các cấu phần tạo nên nền kinh tế số. Đến ngày 15/8, Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã đạt 4,7 tỷ giao dịch, với 100% địa phương kết nối, chia sẻ dữ liệu qua hệ thống này.

Hạ tầng Internet cũng tiếp tục được mở rộng. Số tên miền “.vn” duy trì đạt 699.722 tên miền, tăng 5,5% so với cùng kỳ năm trước; riêng trong tháng phát triển mới hơn 20.000 tên miền. Tỷ lệ sử dụng IPv6 đạt 66%, đưa Việt Nam đứng thứ hai Đông Nam Á và thứ bảy toàn cầu.

Những con số này cho thấy quá trình số hóa đang không còn giới hạn ở một số doanh nghiệp công nghệ mà ngày càng lan rộng sang cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người sử dụng dịch vụ. Khi dữ liệu được kết nối và hạ tầng số được mở rộng, dư địa phát triển các dịch vụ số, thương mại điện tử, logistics, tài chính số và các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu cũng tăng theo.

Từ tăng trưởng doanh thu đến xây dựng năng lực công nghệ lõi

Một điểm đáng chú ý khác là hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ tiếp tục được đẩy mạnh. Trong khoảng thời gian từ ngày 15/7 đến 14/8, Việt Nam có 2.647 công bố quốc tế trên cơ sở dữ liệu Scopus. Đến cuối tháng 8, cả nước có 968 doanh nghiệp khoa học và công nghệ cùng 20 đơn vị sàn giao dịch khoa học và công nghệ.

Trong tháng 8, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp nhận 18.348 đơn sở hữu công nghiệp, tăng 30,1% so với cùng kỳ năm trước và cấp 8.473 văn bằng bảo hộ.

Sự gia tăng số lượng hồ sơ sở hữu công nghiệp cho thấy doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu đang quan tâm nhiều hơn đến việc tạo lập, bảo vệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ. Đây là yếu tố có ý nghĩa khi Việt Nam muốn nâng tỷ trọng giá trị tạo ra trong nước thay vì chủ yếu tham gia vào các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng thấp.

Cùng với đó, hệ thống tiêu chuẩn, đo lường và kiểm định tiếp tục được mở rộng. Trong tháng, cơ quan quản lý đã thẩm định 10 dự thảo tiêu chuẩn Việt Nam, trình công bố 23 TCVN, phê duyệt 353 mẫu phương tiện đo và kiểm tra 183 lô xăng, diesel, etanol và LPG với tổng khối lượng khoảng 16,58 triệu tấn.

Về thể chế, ngày 24/8, Quốc hội đã thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ với 100% đại biểu có mặt tán thành. Đây được xem là bước hoàn thiện thêm hành lang pháp lý cho quá trình phát triển hạ tầng số, giao dịch điện tử và chuyển giao công nghệ.

Bước sang tháng 9, trọng tâm chính sách tiếp tục hướng tới những lĩnh vực có tính nền tảng và chiến lược. Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến xây dựng Đề án đất hiếm, tiếp tục hoàn thiện Luật Khoa học và Công nghệ sửa đổi và Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi.

Song song với đó là việc xây dựng các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia nhằm phục vụ phát triển công nghệ chiến lược; triển khai các nhiệm vụ công nghệ sau thẩm định, phê duyệt và xây dựng định hướng nghiên cứu cơ bản ưu tiên giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035.

Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026-2035 tiếp tục được xây dựng. Đối với chuyển đổi số, mục tiêu đặt ra là hoàn thành các cơ sở dữ liệu trọng yếu, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và phát triển những nền tảng số dùng chung.

Đặc biệt, công nghiệp bán dẫn tiếp tục được xác định là một hướng ưu tiên khi Hội nghị Ban Chỉ đạo quốc gia về công nghiệp bán dẫn lần thứ hai trong năm 2026 dự kiến được tổ chức.

Không chỉ tập trung vào công nghệ số, định hướng phát triển còn mở rộng sang những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như công nghiệp không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp, công nghiệp lượng tử và công nghệ ứng dụng năng lượng nguyên tử.

Từ những kết quả của tháng 8 có thể thấy công nghiệp công nghệ số đang tạo ra một quy mô doanh thu lớn, nhưng mục tiêu dài hạn của Việt Nam không chỉ là tăng thêm doanh thu xuất khẩu. Quan trọng hơn là hình thành hệ sinh thái có khả năng tạo ra công nghệ, dữ liệu, tài sản trí tuệ và sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Nếu hạ tầng số tiếp tục được mở rộng, dữ liệu được kết nối, hoạt động nghiên cứu được thương mại hóa tốt hơn và các ngành công nghệ chiến lược được đầu tư có trọng tâm, tốc độ tăng trưởng của công nghiệp công nghệ số sẽ có cơ hội chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Gần 27 tỷ USD doanh thu trong một tháng vì vậy không chỉ là một con số về quy mô thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy kinh tế công nghệ đang ngày càng giữ vị trí quan trọng trong cấu trúc tăng trưởng của Việt Nam.

Minh Thành (t/h)