Đề xuất cho tổ chức tín dụng nước ngoài dùng tài khoản tại Việt Nam để thanh toán quốc tế

Theo NHNN, sau hơn 10 năm triển khai, Thông tư 16/2014/TT-NHNN đã đóng vai trò là văn bản nền tảng, tạo cơ sở pháp lý cho các ngân hàng cung ứng dịch vụ thanh toán, chuyển tiền thông qua tài khoản ngoại tệ và tài khoản đồng Việt Nam, đáp ứng cơ bản nhu cầu thanh toán, chuyển tiền hợp pháp của tổ chức, cá nhân cư trú và không cư trú.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cho biết thực tiễn hoạt động thanh toán hiện nay đã có nhiều thay đổi trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hội nhập quốc tế, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, thu hút nhà đầu tư nước ngoài và sự phát triển mạnh của công nghệ số. Vì vậy, một số quy định tại Thông tư 16 chưa đủ để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo là bổ sung quy định về nguyên tắc sử dụng tài khoản ngoại tệ, tài khoản đồng Việt Nam của tổ chức tín dụng (TCTD) nước ngoài mở tại ngân hàng được phép tại Việt Nam.

NHNN nêu rõ, hiện nay các ngân hàng thương mại Việt Nam khi thực hiện thanh toán, chuyển tiền quốc tế cho khách hàng phải thiết lập mạng lưới tài khoản ngân hàng đại lý tại TCTD nước ngoài. Ngược lại, các tổ chức tín dụng nước ngoài cũng phát sinh nhu cầu mở và sử dụng tài khoản đại lý tại ngân hàng Việt Nam để cung ứng dịch vụ thanh toán, chuyển tiền phục vụ khách hàng có hoạt động thương mại với Việt Nam.

Về lý do sửa đổi, bổ sung nội dung này, NHNN cho biết hiện nay trong thực tế, các ngân hàng thương mại tại Việt Nam khi thực hiện hoạt động thanh toán, chuyển tiền quốc tế cho khách hàng phải thiết lập mạng lưới tài khoản ngân hàng đại lý tại các TCTD nước ngoài. Các tài khoản đại lý mà ngân hàng Việt Nam mở ở TCTD nước ngoài có tính chất tương tự tài khoản thanh toán của TCTD nước ngoài mở tại ngân hàng Việt Nam để thực hiện dịch vụ thanh toán cho khách hàng. Tuy nhiên, Thông tư 16 hiện chưa hướng dẫn việc sử dụng các tài khoản đại lý để phục vụ hoạt động thanh toán, chuyển tiền giữa ngân hàng thương mại hai nước.

Bên cạnh đó, xu hướng thúc đẩy thanh toán bằng đồng bản tệ giữa Việt Nam với một số quốc gia và nhu cầu thực tế phát sinh, các ngân hàng nước ngoài có nhu cầu mở và sử dụng tài khoản đại lý tại ngân hàng Việt Nam để cung ứng dịch vụ thanh toán, chuyển tiền phục vụ khách hàng có hoạt động thương mại với Việt Nam.

Trên cơ sở đó, NHNN nhận thấy việc sử dụng tài khoản của TCTD nước ngoài bao gồm hoạt động thanh toán, chuyển tiền quốc tế phục vụ khách hàng với vai trò trung gian thanh toán và thực hiện các giao dịch thu, chi phục vụ hoạt động của chính TCTD đó. Vậy nên, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định về nguyên tắc sử dụng tài khoản ngoại tệ, tài khoản đồng Việt Nam của người không cư trú là TCTD nước ngoài mở tại ngân hàng được phép nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán phù hợp với thực tiễn hiện nay và tạo cơ sở pháp lý cho hệ thống ngân hàng thực hiện.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định liên quan đến nguồn thu bằng đồng Việt Nam của người không cư trú là tổ chức, cá nhân và người cư trú là cá nhân nước ngoài. Theo đó, thay vì quy định “thu từ các nguồn thu hợp pháp tại Việt Nam”, dự thảo sửa thành “thu các nguồn thu từ tổ chức, cá nhân tại Việt Nam”.

Lý giải về nội dung này, NHNN cho biết: “Thực tế các giao dịch trong nước bằng đồng Việt Nam của người không cư trú, người cư trú là cá nhân nước ngoài diễn ra liên tục, tần suất lớn, khối lượng nhiều, bao gồm cả giao dịch trực tiếp và trực tuyến, dẫn đến các ngân hàng không đủ thời gian kiểm tra, kiểm soát được hết các chứng từ đối với từng giao dịch”. Đồng thời, cùng với đà tăng trưởng của thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam, hoạt động thu hộ, chi hộ bằng đồng Việt Nam cho người bán là người nước ngoài trên các sàn TMĐT ngày càng phát triển. Quy định các ngân hàng phải xác định nguồn thu hợp pháp bằng đồng Việt Nam sẽ gây khó khăn cho ngân hàng khi yêu cầu từng giao dịch phải xuất trình chứng từ.

NHNN cũng nhấn mạnh: “Do đó, nguồn thu trên tài khoản đồng Việt Nam của người không cư trú, người cư trú là cá nhân nước ngoài có thể quy định chung là nguồn thu từ tổ chức, cá nhân, tuy nhiên, cần kiểm soát chặt chẽ giao dịch chi đồng Việt Nam để mua ngoại tệ chuyển ra nước ngoài”.

Theo dự thảo, khi khách hàng là người không cư trú hoặc người cư trú là cá nhân nước ngoài có nhu cầu mua ngoại tệ từ nguồn đồng Việt Nam trên tài khoản để chuyển ra nước ngoài thì phải xuất trình chứng từ chứng minh nguồn thu đồng Việt Nam là hợp pháp.

Ngoài ra, NHNN cũng đề xuất sửa đổi quy định về trách nhiệm kiểm tra chứng từ của TCTD được phép. Theo cơ quan quản lý, quy định hiện hành tại Thông tư 16 có nội dung khác với Điều 16 Nghị định 70/2014/NĐ-CP và “đã gây khó khăn cho các TCTD do TCTD chỉ có thể kiểm tra giao dịch đúng mục đích hay không dựa trên bề mặt chứng từ”. Vì vậy, NHNN đề xuất sửa đổi để phù hợp với quy định tại Nghị định 70/2014/NĐ-CP.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi quy định về tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo tính bao quát và linh hoạt của văn bản quy phạm pháp luật, tránh trường hợp phải sửa đổi khi tên gọi và cơ cấu tổ chức của các đơn vị thuộc NHNN thay đổi.

Thu Trang