Đề xuất đưa shipper, tài xế công nghệ vào diện đóng BHXH bắt buộc: Bộ Nội vụ nói gì?

Bộ Nội vụ nói gì?

Trong quá trình lấy ý kiến xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, nhiều địa phương đã đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với các nhóm lao động phi chính thức và lao động trên nền tảng số.

Theo đó, UBND TP Hải Phòng và Sở Nội vụ TP.HCM kiến nghị nghiên cứu bổ sung các đối tượng như lái xe công nghệ, shipper, người bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử có thu nhập chịu thuế vào diện tham gia BHXH bắt buộc.

Không chỉ riêng hai địa phương trên, nhiều tỉnh, thành khác như Thái Nguyên, Bắc Ninh và Đà Nẵng cũng đề xuất mở rộng phạm vi bao phủ BHXH đối với các nhóm lao động có việc làm và thu nhập thường xuyên nhưng chưa xác lập đầy đủ quan hệ lao động hoặc không ký hợp đồng lao động theo quy định.

Các đối tượng được đề xuất bổ sung gồm cộng tác viên, hướng dẫn viên du lịch thời vụ, lao động làm việc trên nền tảng số, nhân viên đại lý bảo hiểm, đại lý bảo hiểm thương mại, môi giới bất động sản và nhiều nhóm lao động tự do khác.

Theo các địa phương, đây là lực lượng lao động ngày càng lớn trong nền kinh tế, có nguồn thu nhập tương đối ổn định nhưng hiện chưa được bảo đảm đầy đủ về an sinh xã hội khi gặp rủi ro hoặc khi hết tuổi lao động.

Phản hồi các đề xuất trên, Bộ Nội vụ cho biết những nhóm lao động như tài xế công nghệ, shipper, người bán hàng online, cộng tác viên hay nhân viên đại lý bảo hiểm hiện không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc mà thuộc nhóm tham gia BHXH tự nguyện.

Theo Bộ Nội vụ, chính sách BHXH tự nguyện được thiết kế riêng cho khu vực lao động phi chính thức với phương thức tham gia linh hoạt, phù hợp với đặc điểm thu nhập không ổn định của nhóm lao động này.

Người tham gia có thể lựa chọn mức đóng, phương thức đóng và thời gian đóng phù hợp với khả năng tài chính của mình. Đây được xem là ưu điểm quan trọng đối với những người có thu nhập theo ngày, theo đơn hàng hoặc theo mùa vụ như tài xế công nghệ và shipper.

Bộ Nội vụ cũng cho rằng nếu chuyển các nhóm lao động này sang tham gia BHXH bắt buộc, họ sẽ không còn được hưởng một số chính sách hỗ trợ của Nhà nước dành cho người tham gia BHXH tự nguyện.

Bên cạnh đó, phương thức đóng của BHXH bắt buộc mang tính cố định hơn, có thể chưa phù hợp với đặc thù công việc và thu nhập biến động của lao động phi chính thức.

Vì những lý do trên, cơ quan soạn thảo cho biết chưa tiếp thu đề xuất mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với các nhóm lao động phi chính thức trong lần sửa đổi luật này.

Nhiều địa phương đề xuất tăng quyền lợi cho BHXH tự nguyện

Bên cạnh việc đề nghị mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc, nhiều địa phương cũng kiến nghị hoàn thiện chính sách BHXH tự nguyện theo hướng hấp dẫn hơn để thu hút người lao động tham gia.

UBND TP Hải Phòng đề xuất điều chỉnh chính sách theo hướng linh hoạt hơn về mức đóng, phương thức đóng và thời điểm đóng. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung thêm các quyền lợi mới để tăng sức hấp dẫn đối với người lao động khu vực phi chính thức.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế khu vực lao động phi chính thức hiện chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế nhưng tỷ lệ tham gia BHXH vẫn còn thấp. Một trong những nguyên nhân là chính sách hiện hành chưa thực sự phù hợp với đặc điểm thu nhập không ổn định của nhóm lao động này.

Trong khi đó, Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên đề nghị tiếp tục nghiên cứu mở rộng diện tham gia BHXH phù hợp với xu hướng phát triển mới của thị trường lao động. Đồng thời cần có cơ chế hỗ trợ mạnh hơn đối với lao động tự do, lao động thời vụ và người có thu nhập thấp để khuyến khích tham gia BHXH tự nguyện.

Tăng hỗ trợ để mở rộng độ bao phủ an sinh

Theo Bộ Nội vụ, hệ thống BHXH hiện được xây dựng theo mô hình đa tầng nhằm bảo đảm mọi người lao động đều có cơ hội tiếp cận các chính sách an sinh xã hội.

Trong đó, trợ cấp hưu trí xã hội dành cho những người không có điều kiện tham gia BHXH trong quá trình lao động. Đối với những người có khả năng đóng góp, hệ thống BHXH được triển khai dưới hai hình thức là BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.

Những năm gần đây, Nhà nước đã liên tục mở rộng các chính sách hỗ trợ đối với người tham gia BHXH tự nguyện. Ngoài việc hỗ trợ tiền đóng BHXH, người tham gia còn được hưởng chế độ trợ cấp thai sản khi sinh con.

Đáng chú ý, Chính phủ đã ban hành Nghị định 159 với nhiều chính sách nâng mức hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện so với trước đây nhằm thu hút thêm người dân tham gia.

Theo Bộ Nội vụ, với các chính sách hiện hành, hệ thống BHXH đang từng bước mở rộng phạm vi bao phủ đến khu vực lao động phi chính thức, đặc biệt là người có thu nhập thấp, hộ nghèo, hộ cận nghèo và lao động tự do. Trong thời gian tới, nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục nâng cao khả năng tiếp cận và sức hấp dẫn của BHXH tự nguyện để gia tăng độ bao phủ an sinh xã hội trên phạm vi cả nước.

Phương Thảo (t/h)