Dự án SwissTrade: Thúc đẩy xuất khẩu bền vững và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt

Chiều 16/12 tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam tổ chức Hội nghị Tổng kết Dự án Chính sách thương mại và Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam do Chính phủ Thụy Sĩ tài trợ (Dự án SwissTrade). Hội nghị là dịp đánh giá toàn diện kết quả 5 năm triển khai dự án, đồng thời khẳng định vai trò của SwissTrade trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy xuất khẩu bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam.

SwissTrade là chương trình hợp tác kỹ thuật do Chính phủ Thụy Sĩ tài trợ thông qua Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO). Bộ Công Thương là cơ quan chủ quản, với Vụ Kế hoạch – Tài chính giữ vai trò chủ dự án. Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC) và Cục Xúc tiến Thương mại là hai đơn vị đồng thực hiện.

Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Huy Sơn, Giám đốc Ban Quản lý Dự án, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương), cho biết SwissTrade được triển khai trong bối cảnh nhiều thách thức chưa từng có, đặc biệt là tác động của đại dịch COVID-19 và sự khác biệt trong cơ chế quản lý tài chính giữa các bên. Tuy nhiên, nhờ sự phối hợp linh hoạt, sáng tạo và chặt chẽ, dự án vẫn đảm bảo tiến độ và chất lượng, hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra.

Theo ông Bùi Huy Sơn, với thiết kế ba hợp phần gắn kết chặt chẽ gồm hoàn thiện chính sách thương mại, tăng cường đối thoại công – tư và phát triển năng lực hệ sinh thái xúc tiến xuất khẩu, SwissTrade đã mang lại những kết quả rõ nét và có chiều sâu. Một trong những dấu ấn quan trọng nhất là việc dự án hỗ trợ Bộ Công Thương xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược Xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 cùng Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược. Đây được xem là khung chính sách thương mại dài hạn, thống nhất, dựa trên dữ liệu và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế.

Bên cạnh đó, SwissTrade đã xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn và tổ chức thí điểm cơ chế đối thoại công – tư trong lĩnh vực chính sách thương mại. Cơ chế này tạo ra kênh kết nối thực chất, giúp doanh nghiệp có điều kiện tham gia đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng chính sách, đồng thời tăng tính minh bạch và hiệu quả trong hoạch định chính sách thương mại.

Ở hợp phần phát triển hệ sinh thái xúc tiến xuất khẩu, dự án đã tạo ra những chuyển biến rõ nét thông qua việc tuyển chọn và hỗ trợ các tổ chức hỗ trợ kinh doanh (BSO) triển khai các sáng kiến đổi mới. Các hoạt động này đã hỗ trợ trực tiếp và gián tiếp cho hàng trăm doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp ở khu vực nông thôn và doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đánh giá cụ thể hơn về hợp phần chính sách, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cho rằng SwissTrade đã hỗ trợ hiệu quả để Bộ Công Thương hoàn thành và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược Xuất nhập khẩu đến năm 2030 ngay trong năm 2022. Đây là nền tảng quan trọng cho việc triển khai các kế hoạch hành động tiếp theo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn vừa qua.

Nhờ những chính sách và giải pháp đồng bộ, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng mạnh, từ mức 281 tỷ USD năm 2020 lên 450 tỷ USD năm 2024 và dự kiến đạt khoảng 470–480 tỷ USD trong năm 2025. Đáng chú ý, sự đóng góp của khu vực tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa ngày càng gia tăng, cho thấy hiệu quả lan tỏa của các chính sách hỗ trợ xuất khẩu.

Trong lĩnh vực xúc tiến thương mại, Chương trình Hỗ trợ đổi mới và cạnh tranh (ICG) thuộc dự án SwissTrade đã tài trợ cho 11 tổ chức hỗ trợ kinh doanh triển khai các sáng kiến cung cấp dịch vụ xuất khẩu. Qua đó, hệ sinh thái xúc tiến thương mại được hoàn thiện hơn, giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường chính xác, nâng cao khả năng tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng kết nối với các đối tác toàn cầu.

Tại hội nghị, ông Aldo De Luca, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam, đánh giá cao những thành tựu mà SwissTrade đạt được. Ông cho rằng dự án đã góp phần nâng cao khả năng kháng chịu và năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu liên tục biến động. Đồng thời, SwissTrade đã hỗ trợ cải thiện chất lượng hoạch định chính sách thương mại theo hướng minh bạch, dựa trên bằng chứng và có sự tham gia của các bên liên quan.

Nhìn về giai đoạn tới, lãnh đạo Bộ Công Thương bày tỏ kỳ vọng Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Khối EFTA, trong đó Thụy Sĩ đóng vai trò nòng cốt, sẽ sớm được ký kết trong năm 2026. Hiệp định này được kỳ vọng sẽ mở ra không gian hợp tác mới, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và các nước EFTA.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động do tác động của địa chính trị, biến đổi khí hậu và cách mạng công nghiệp 4.0, các kết quả của SwissTrade sẽ tiếp tục được kế thừa và phát huy. Mục tiêu là hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu, gia tăng hiện diện trên thị trường quốc tế cả về quy mô và chất lượng, đồng thời nâng cao vị thế thương hiệu quốc gia.

Việc khép lại thành công Dự án SwissTrade không chỉ đánh dấu một chặng đường hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Thụy Sĩ trong lĩnh vực thương mại, mà còn mở ra những triển vọng tích cực cho giai đoạn hợp tác tiếp theo, hướng tới một nền thương mại bền vững, cạnh tranh và hội nhập sâu rộng hơn của Việt Nam trong thời gian tới.

PV