Giá dầu Mỹ vượt 102 USD, Trung Quốc có thể khiến thị trường thêm căng thẳng

Dầu Mỹ tăng gần 50% từ đáy mùa hè

Giá dầu thô Mỹ ngày 10/9 đóng cửa trên 102 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 5. So với mức đáy 68,55 USD/thùng được ghi nhận khoảng ba tuần sau khi Washington và Tehran ký biên bản ghi nhớ ngày 17/6, giá dầu hiện đã tăng gần 50%.

Đà tăng mới nhất diễn ra trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông leo thang mạnh. Tuyến đường ống Đông - Tây quan trọng của Saudi Arabia phải đóng cửa sau nhiều vụ tấn công, làm gia tăng lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung.

Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy, nhận định thị trường đã dần đưa phần bù rủi ro địa chính trị trở lại giá dầu kể từ khi thỏa thuận Mỹ - Iran đổ vỡ và Washington tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với Tehran hồi tháng 7.

Dù tăng mạnh, giá dầu Mỹ hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đóng cửa cao nhất trong thời chiến là 112,95 USD/thùng, được ghi nhận ngày 7/4.

Trung Quốc có thể trở thành yếu tố mới đẩy giá dầu

Rebecca Babin, chuyên gia giao dịch năng lượng cấp cao tại CIBC Private Wealth, cho rằng thị trường đã phản ánh phần lớn rủi ro từ chiến sự, nhưng có thể chưa tính đầy đủ khả năng Trung Quốc tăng nhập khẩu dầu trở lại.

Nếu các nhà máy lọc dầu Trung Quốc nâng công suất và mua thêm nguyên liệu, nguồn cung trên thị trường quốc tế có thể bị siết chặt hơn, qua đó tạo thêm động lực cho giá dầu.

Trong phần lớn thời gian kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, Trung Quốc được xem là một "người mua xoay trục" trên thị trường.

Theo McNally, Trung Quốc đã giảm nhập khẩu khoảng 3-5 triệu thùng dầu/ngày so với mức bình thường. Việc này giúp nước này hấp thụ ít dầu hơn trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn.

Một trong những lý do Trung Quốc có thể duy trì tốc độ nhập khẩu thấp là lượng dầu dự trữ rất lớn, được ước tính vượt 1 tỷ thùng.

McNally gọi việc cắt giảm nhập khẩu của Trung Quốc là "chế độ ăn kiêng" và cho rằng đây là một trong những yếu tố quan trọng giúp giá dầu chưa tăng mạnh hơn trong những tháng qua.

Nhập khẩu dầu Trung Quốc đang phục hồi

Dù vậy, những dấu hiệu gần đây cho thấy nhu cầu mua dầu của Trung Quốc đang trở lại.

Theo Kpler, nhập khẩu dầu của Trung Quốc từng giảm xuống khoảng 6 triệu thùng/ngày trong tháng 6, thấp hơn gần 50% so với mức 11,5 triệu thùng/ngày hồi tháng 2.

Sang tháng 7 và 8, lượng nhập khẩu tăng lên khoảng 7 triệu thùng/ngày.

Amrita Sen, nhà sáng lập Energy Aspects, cho biết lượng mua dầu của Trung Quốc vẫn chưa trở lại mức trước chiến tranh nhưng đã phục hồi so với mùa xuân.

Một động lực quan trọng là biên lợi nhuận lọc dầu tăng mạnh. Chiến tranh tại Iran và Ukraine đã khiến một phần công suất lọc dầu toàn cầu bị loại khỏi thị trường, đẩy lợi nhuận sản xuất các sản phẩm như diesel lên cao.

Theo Babin, với mức lợi nhuận hiện tại, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc có động lực rõ ràng để mua thêm dầu, nâng công suất và bán sản phẩm ra thị trường.

Giá dầu vượt 100 USD có thể khiến Trung Quốc thận trọng

Tuy nhiên, khả năng Trung Quốc tăng mua mạnh vẫn chưa chắc chắn.

Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, cho biết hoạt động mua dầu của Trung Quốc trong tháng 9 hiện tương đương tháng 7 và tháng 8, đồng thời khó có khả năng tăng đột biến.

Theo ông, Trung Quốc là người mua rất nhạy cảm với giá. Khi dầu đã vượt 100 USD/thùng, Bắc Kinh có thể ưu tiên sử dụng lượng dầu trong kho dự trữ và duy trì công suất lọc dầu ở mức vừa phải thay vì cạnh tranh mua trên thị trường quốc tế.

Điều này có thể hạn chế phần nào tác động từ sự phục hồi nhu cầu dầu của Trung Quốc. Tuy nhiên, các bộ đệm khác của thị trường đang dần suy yếu.

Kho dự trữ toàn cầu giảm, rủi ro giá dầu tăng trở lại

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tồn kho dầu toàn cầu đã giảm khoảng 400 triệu thùng sau hơn sáu tháng chiến tranh.

Trong khi đó, các đợt giải phóng kho dự trữ khẩn cấp cũng đang tiến gần thời điểm kết thúc. Khi những nguồn đệm này suy yếu, thị trường sẽ dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc nguồn cung.

Nếu Trung Quốc tăng mua dầu mạnh trong thời gian tới, trong khi nguồn cung Trung Đông tiếp tục bị gián đoạn, cán cân cung - cầu toàn cầu có thể trở nên căng thẳng hơn và tạo thêm áp lực tăng giá.

Theo McNally, một thay đổi quan trọng khác nằm ở tâm lý thị trường. Trước đây, giá dầu thường giảm nhanh mỗi khi xuất hiện tín hiệu về các cuộc đàm phán hòa bình hoặc khả năng chiến sự sớm kết thúc.

Tuy nhiên, khi rủi ro địa chính trị đã được phản ánh rõ hơn vào giá, thị trường dầu mỏ có thể trở nên nhạy cảm hơn với những yếu tố liên quan trực tiếp đến nguồn cung thực tế và nhu cầu mua dầu của các nền kinh tế lớn.

Thảo Phương (t/h)