Giá hàng trên sàn thương mại điện tử tăng mạnh, sản lượng tiêu thụ giảm

Báo cáo doanh thu và tiêu dùng thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 cho thấy thị trường tiếp tục tăng trưởng nhưng đã xuất hiện nhiều tín hiệu thay đổi đáng chú ý. Tổng giá trị giao dịch của bốn nền tảng lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt 458.160 tỷ đồng, tăng 26% so với năm trước.

Mức tăng trưởng này cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng của ngành bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng nói chung, vốn ghi nhận khoảng 9,2%. Kết quả cho thấy thương mại điện tử vẫn là kênh mua sắm phát triển nhanh trong bối cảnh tiêu dùng đang chuyển mạnh sang môi trường số.

Xét theo ngành hàng, tiêu dùng nhanh và thời trang – phụ kiện là hai nhóm có mức tăng trưởng nổi bật. Trong đó, tiêu dùng nhanh tăng 38% và đã vượt ngành làm đẹp để trở thành nhóm ngành lớn thứ hai trên thị trường thương mại điện tử, chỉ đứng sau thời trang – phụ kiện với mức tăng 34%.

Việc mua sắm các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm đóng gói, sản phẩm chăm sóc cá nhân hay đồ dùng gia đình qua mạng ngày càng phổ biến. Những mặt hàng từng chủ yếu được mua trực tiếp tại cửa hàng nay đã trở thành lựa chọn quen thuộc trên các nền tảng trực tuyến.

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng của năm 2025 cũng cho thấy dấu hiệu chững lại vào giai đoạn cuối năm. Dữ liệu quý IV/2025 ghi nhận sản lượng tiêu thụ trên bốn sàn giảm 8% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính là giá bán trung bình tăng mạnh, khoảng 33% so với quý IV/2024.

Sự gia tăng giá bán được cho là phản ứng của doanh nghiệp trước nhiều đợt điều chỉnh phí từ các nền tảng thương mại điện tử trong năm 2025. Khi chi phí vận hành tăng, nhiều nhà bán buộc phải điều chỉnh giá để bù đắp.

Khảo sát người tiêu dùng trực tuyến cũng cho thấy yếu tố giá cả đang ảnh hưởng rõ rệt đến quyết định mua sắm. Nhóm người tiêu dùng thuộc thế hệ Millennials tỏ ra thận trọng hơn khi đánh giá tình hình kinh tế, trong khi nhóm Gen Z có xu hướng lạc quan hơn nhưng vẫn chịu hạn chế về khả năng chi tiêu do mức thu nhập hộ gia đình còn thấp.

Trong bối cảnh giá bán tăng và sức mua chịu áp lực, lượng tiêu thụ giảm trong giai đoạn cuối năm được xem là diễn biến dễ hiểu.

Bước sang năm 2026, thị trường thương mại điện tử được dự báo tiếp tục tăng trưởng hai chữ số nhưng đi kèm quá trình sàng lọc mạnh mẽ. Dữ liệu cho thấy số lượng nhà bán có doanh thu trên các nền tảng giảm khoảng 5,6%, còn khoảng 672.000 nhà bán. Ngược lại, doanh thu trung bình trên mỗi nhà bán tăng tới 33%.

Xu hướng này phản ánh việc thị trường đang dần tập trung vào các thương hiệu lớn, nhà phân phối chính hãng và các đơn vị bán lẻ chuyên nghiệp. Trong khi đó, nhiều nhà bán nhỏ lẻ, vốn ít hoặc kinh doanh hàng không chính hãng có xu hướng rời sàn.

Sự dịch chuyển này cũng mở ra cơ hội cho các thương hiệu và nhà bán chuyên nghiệp mở rộng thị phần, đồng thời tận dụng hệ thống tiếp thị liên kết để hợp tác với các đối tác bán hàng.

Các dự báo cho thấy thương mại điện tử Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng trong dài hạn. Quy mô thị trường đã vượt mốc 30 tỷ USD vào năm 2025 và có thể đạt khoảng 50–70 tỷ USD vào năm 2030 nhờ sự phát triển của hạ tầng logistics, thanh toán số và xu hướng mua sắm trực tuyến ngày càng phổ biến.

Trong giai đoạn tới, hành vi tiêu dùng dự kiến chịu ảnh hưởng đồng thời của quá trình số hóa mạnh mẽ và xu hướng già hóa dân số. Người tiêu dùng trẻ ưu tiên tốc độ, sự tiện lợi và trải nghiệm cá nhân hóa, trong khi nhóm lớn tuổi quan tâm nhiều hơn đến độ tin cậy, dịch vụ hỗ trợ và các sản phẩm liên quan đến sức khỏe.

VT