Hiện thực hóa các giải pháp đổi mới sáng tạo vì Đồng bằng sông Cửu Long

Tại Demo Day, 15 đội dự án đã giới thiệu các nguyên mẫu (prototype) và trình bày giải pháp trước Hội đồng Ban Giám khảo, các chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các đối tác trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Kết thúc chương trình, 05 đội dự án được lựa chọn để tiếp tục bước vào giai đoạn thử nghiệm sản phẩm – Proof of Concept (PoC), nhận hỗ trợ về nguồn lực, chuyên môn và kết nối nhằm kiểm chứng, hoàn thiện giải pháp và hướng tới khả năng ứng dụng trong thực tế. Theo thiết kế của chương trình, Demo Day không phải là điểm kết thúc mà là bước chuyển sang giai đoạn ươm tạo và kết nối sau chương trình, nơi các nhóm tiếp tục được đồng hành để phát triển giải pháp và mở rộng cơ hội hợp tác.

Demo Day là hoạt động trọng tâm trong hành trình của INSPIRE Mekong 2026 với chủ đề “Khơi nguồn Sáng tạo trẻ vùng Đồng bằng sông Cửu Long - Thúc đẩy Năng lực thích ứng và Trao quyền hành động”, do Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD) – United Way Việt Nam phối hợp với Viện Mekong – Đại học Cần Thơ triển khai, với sự tài trợ của Hiệp hội Quyên góp Phúc lợi Xã hội Hàn Quốc (Community Chest of Korea – CCK) và MiTek Việt Nam. Chương trình được xây dựng như một hành trình đổi mới sáng tạo nhiều giai đoạn nhằm phát triển năng lực AI, STEM, tư duy giải quyết vấn đề và tinh thần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cho thanh niên Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời kết nối người trẻ với doanh nghiệp và các đối tác trong hệ sinh thái để cùng giải quyết những thách thức về nông nghiệp, môi trường và phát triển bền vững của khu vực.

Từ ý tưởng đến nguyên mẫu: Hành trình đồng kiến tạo của 15 đội dự án

Ngay sau Lễ Khởi động INSPIRE Mekong 2026 diễn ra vào ngày 22/5, 15 đội dự án đã chính thức bước vào giai đoạn Cố vấn và Đồng kiến tạo (Mentoring & Co-creation) – hành trình kéo dài nhiều tuần nhằm hỗ trợ các đội tiếp tục phát triển, kiểm chứng và hoàn thiện giải pháp trước khi bước vào Demo Day.

Đồng hành cùng 15 đội là 6 doanh nghiệp đối tác, bao gồm Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Abavina, Công ty TNHH STEPS, Công ty TNHH Rijk Zwaan Việt Nam, Bè cá Bảy Bon (HTX Du lịch Nông nghiệp Cồn Sơn), HTX Nông ngư Hòa Đê, HTX Nông nghiệp Vọng Đông, và 15 chuyên gia cố vấn đến từ nhiều lĩnh vực như AI, STEM, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, kinh doanh và tác động xã hội. Không chỉ đóng vai trò cố vấn kỹ thuật, các chuyên gia còn hỗ trợ các đội hoàn thiện mô hình giải pháp, đánh giá tính khả thi, xây dựng mô hình vận hành và định hướng phát triển bền vững. Trong khi đó, các doanh nghiệp mang đến góc nhìn từ thực tiễn, giúp các đội hiểu rõ hơn nhu cầu của thị trường, người dùng và khả năng triển khai sản phẩm trong điều kiện thực tế.

Trong suốt quá trình đồng hành, các đội duy trì các phiên làm việc định kỳ với cố vấn, tham gia các buổi phản biện chuyên sâu và trực tiếp khảo sát thực địa tại cộng đồng, doanh nghiệp, hợp tác xã và các mô hình sản xuất để tìm hiểu nhu cầu, thu thập dữ liệu và kiểm chứng giả định. Những chuyến đi thực tế không chỉ giúp các đội hiểu sâu hơn về bài toán địa phương mà còn tạo cơ hội để điều chỉnh giải pháp phù hợp với điều kiện triển khai và nhu cầu của người hưởng lợi.

Thông qua quá trình làm việc liên tục với chuyên gia và doanh nghiệp, các ý tưởng ban đầu từng bước được phát triển thành những nguyên mẫu có tính ứng dụng cao hơn, tạo nền tảng để các đội bước vào giai đoạn tăng tốc tại Hackathon và sẵn sàng giới thiệu giải pháp tại Demo Day.

Hackathon - Không gian đồng kiến tạo để hoàn thiện giải pháp

Diễn ra trước Demo Day, Hackathon INSPIRE Mekong, diễn ra từ ngày 28 - 30/7, không phải là nơi các đội bắt đầu xây dựng ý tưởng, mà là giai đoạn tăng tốc để tiếp tục hoàn thiện các giải pháp đã được phát triển trong suốt quá trình cố vấn. Trong ba ngày làm việc liên tục, các đội tập trung rà soát nguyên mẫu, hoàn thiện mô hình triển khai, tham quan thực địa, kiểm chứng giả định, xây dựng bài trình bày và tiếp tục nhận phản biện từ các chuyên gia, giảng viên và doanh nghiệp trước khi giới thiệu sản phẩm tại Demo Day.

Khác với mô hình Hackathon truyền thống chỉ tập trung vào phát triển sản phẩm trong thời gian ngắn, INSPIRE Mekong hướng tới phương pháp đồng kiến tạo, nơi người học liên tục trao đổi với các bên liên quan để hoàn thiện giải pháp dựa trên nhu cầu thực tiễn. Những góp ý từ chuyên gia kỹ thuật, doanh nghiệp và cố vấn không chỉ giúp các đội cải thiện nguyên mẫu mà còn mở rộng góc nhìn về mô hình kinh doanh, khả năng vận hành, tác động xã hội và tính bền vững của dự án.

Theo bà Trần Vân Anh, Phó Viện trưởng MSD United Way Việt Nam, giá trị lớn nhất mà INSPIRE Mekong hướng tới không phải là việc tìm ra một đội dự án xuất sắc nhất, mà là tạo dựng một hành trình học tập để thanh niên được trải nghiệm đầy đủ quá trình đổi mới sáng tạo – từ nhận diện vấn đề, phát triển giải pháp, tiếp nhận phản biện đến hoàn thiện sản phẩm cùng các chuyên gia và doanh nghiệp. Bà Vân Anh chia sẻ: “Chúng tôi mong muốn INSPIRE Mekong trở thành một môi trường để các bạn trẻ được học hỏi thông qua thực hành và hợp tác. Mỗi lần thử nghiệm, mỗi góp ý từ cố vấn hay doanh nghiệp đều là cơ hội để các đội hiểu sâu hơn về nhu cầu thực tiễn và tiếp tục hoàn thiện giải pháp của mình. Đặc biệt, mỗi thách thức của từng đội không phải là giả thuyết chung chung mà là bài toán thực tế từ các doanh nghiệp và hợp tác xã đối tác của chương trình. Đó cũng là cách chương trình góp phần xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo lâu dài cho thanh niên, thay vì chỉ tạo ra những sản phẩm cho một sự kiện.”

Demo Day ­- Kết nối các giải pháp với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Tiếp nối hành trình đồng kiến tạo, Demo Day INSPIRE Mekong 2026, diễn ra vào ngày 31/7, là dịp để 15 đội dự án giới thiệu những nguyên mẫu đã được hoàn thiện sau nhiều tháng học tập, khảo sát thực tế, phát triển giải pháp và làm việc cùng đội ngũ cố vấn. Đây không chỉ là nơi các nhóm chia sẻ kết quả của quá trình nghiên cứu và thử nghiệm, mà còn là không gian để các giải pháp tiếp tục được phản biện, kết nối và mở rộng cơ hội phát triển cùng các đối tác trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Trong khuôn khổ chương trình, các đội dự án giới thiệu nguyên mẫu, chia sẻ quá trình phát triển dự án và tham gia phiên hỏi đáp với Ban Giám khảo và doanh nghiệp đồng hành. Các dự án được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí như mức độ thấu hiểu vấn đề, tính đổi mới sáng tạo, chất lượng nguyên mẫu, tác động dự kiến đối với cộng đồng, khả năng triển khai PoC và năng lực trình bày, phản biện.

Bên cạnh các phiên thuyết trình, khu vực trưng bày nguyên mẫu cũng trở thành điểm kết nối giữa các đội dự án với doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức quan tâm đến đổi mới sáng tạo. Thông qua những trao đổi trực tiếp, các nhóm có cơ hội tiếp nhận thêm nhiều góc nhìn về công nghệ, mô hình vận hành, khả năng thương mại hóa cũng như nhu cầu thực tiễn của thị trường. Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng của INSPIRE Mekong: đưa các ý tưởng của thanh niên đến gần hơn với những nguồn lực có thể tiếp tục đồng hành sau chương trình, từ doanh nghiệp, nhà đầu tư, trung tâm đổi mới sáng tạo đến các đối tác phát triển.

Phát biểu tại chương trình, TS. Võ Văn Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Mekong, đánh giá cao sự trưởng thành của các đội dự án sau nhiều tháng tham gia INSPIRE Mekong. Theo ông, giá trị của Demo Day không chỉ nằm ở việc giới thiệu những nguyên mẫu đã được hoàn thiện mà còn ở việc tạo ra một không gian để các giải pháp tiếp tục được kết nối với tri thức, nguồn lực và cơ hội phát triển. TS. Tuấn chia sẻ: “Điều đáng ghi nhận là các đội đã không chỉ phát triển một sản phẩm mà còn hình thành tư duy giải quyết vấn đề dựa trên nhu cầu thực tiễn của cộng đồng. Demo Day là điểm khởi đầu cho giai đoạn tiếp theo, nơi các giải pháp sẽ tiếp tục được kiểm chứng, hoàn thiện và phát triển thông qua sự đồng hành của nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.”

MiTek Việt Nam đồng hành cùng chương trình với mong muốn góp phần tạo thêm cơ hội để thanh niên Đồng bằng sông Cửu Long tiếp cận các hoạt động đào tạo, thực hành và phát triển năng lực trong lĩnh vực AI, STEM và đổi mới sáng tạo. Sự đồng hành của doanh nghiệp không chỉ góp phần hỗ trợ triển khai chương trình mà còn thể hiện cam kết đầu tư cho nguồn nhân lực trẻ, khuyến khích các sáng kiến hướng tới phát triển bền vững và tạo tác động tích cực cho cộng đồng. Ông Thắng Hà, Trưởng nhóm Đào tạo Dịch vụ và Năng lực Công nghệ, MiTek Việt Nam, chia sẻ: “Đổi mới sáng tạo sẽ tạo ra nhiều giá trị hơn khi có sự tham gia của những góc nhìn đa dạng. Chúng tôi mong muốn ngày càng có nhiều bạn trẻ, đặc biệt là các bạn nữ, mạnh dạn theo đuổi STEM, tự tin phát triển năng lực và đóng góp những giải pháp công nghệ vì cộng đồng. INSPIRE Mekong cho thấy khi được trao cơ hội, được học hỏi và được đồng hành, các bạn hoàn toàn có thể trở thành những nhân tố tạo nên sự thay đổi tích cực.”

5 đội dự án tiếp tục bước vào giai đoạn Proof of Concept

Sau quá trình đánh giá của Hội đồng Ban Giám khảo, 5 đội dự án đã được lựa chọn để tiếp tục đồng hành cùng INSPIRE Mekong trong giai đoạn PoC. Đây là giai đoạn các giải pháp được kiểm chứng trong điều kiện thực tiễn, tiếp tục hoàn thiện nguyên mẫu và đánh giá khả năng ứng dụng với sự đồng hành của Ban Tổ chức, các chuyên gia và doanh nghiệp.

Trong thời gian tới, mỗi đội sẽ nhận hỗ trợ triển khai PoC, tiếp tục làm việc cùng đội ngũ cố vấn để thử nghiệm giải pháp, thu thập dữ liệu, đánh giá hiệu quả và từng bước hoàn thiện mô hình trước khi mở rộng cơ hội kết nối với doanh nghiệp, các trung tâm đổi mới sáng tạo và các chương trình ươm tạo tiếp theo.

Khép lại Demo Day, INSPIRE Mekong không chỉ ghi nhận những kết quả đạt được sau nhiều tháng đào tạo, cố vấn và đồng kiến tạo, mà còn mở ra một hành trình mới để các ý tưởng tiếp tục được phát triển thành những giải pháp có giá trị cho cộng đồng. Thông qua sự đồng hành của trường đại học, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức phát triển, chương trình kỳ vọng sẽ tiếp tục nuôi dưỡng một thế hệ thanh niên Đồng bằng sông Cửu Long có năng lực ứng dụng AI, STEM và đổi mới sáng tạo để giải quyết các thách thức của địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng gắn kết, hiệu quả.

PV