Không để vốn khoa học, công nghệ bị dàn trải

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, yêu cầu đặt ra không chỉ là bố trí đủ nguồn lực mà còn phải bảo đảm đồng vốn đầu tư phát huy hiệu quả cao nhất.

Tại Chỉ thị số 29/CT-TTg ban hành ngày 16/7, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương coi việc triển khai nhiệm vụ và giải ngân vốn cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026. Việc đẩy nhanh tiến độ phải đi đôi với nâng cao chất lượng đầu tư, tăng cường kiểm soát, phòng chống thất thoát, lãng phí và tiêu cực.

Ưu tiên vốn cho các dự án tạo sức lan tỏa

Một trong những yêu cầu đáng chú ý của Chỉ thị là việc phân bổ nguồn lực phải theo nguyên tắc tập trung, có trọng tâm, trọng điểm.

Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Tài chính khẩn trương rà soát nhu cầu vốn của giai đoạn 2025-2026 để ưu tiên cho các lĩnh vực then chốt, thay vì phân tán nguồn lực cho nhiều nhiệm vụ nhỏ lẻ.

Đối với lĩnh vực khoa học và đổi mới sáng tạo, nguồn vốn sẽ được ưu tiên cho các chương trình phát triển công nghệ chiến lược, nghiên cứu tạo ra sản phẩm có khả năng thương mại hóa, các dự án nâng cấp phòng thí nghiệm trọng điểm và trung tâm nghiên cứu phục vụ mục tiêu làm chủ công nghệ.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, trọng tâm đầu tư là xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu quy mô lớn, nền tảng số dùng chung và các dự án phục vụ mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo yêu cầu của Thủ tướng, việc đầu tư phải hướng đến mục tiêu tạo tác động trực tiếp tới tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và hiệu quả quản trị nhà nước.

Rà soát toàn bộ dự án để tháo gỡ điểm nghẽn

Song song với việc ưu tiên nguồn lực, Chính phủ cũng yêu cầu rà soát toàn diện các nhiệm vụ đang triển khai.

Các bộ, ngành và địa phương phải phân loại từng dự án theo ba nhóm gồm: đủ điều kiện để triển khai và giải ngân; còn vướng mắc cần tháo gỡ; hoặc không còn khả năng thực hiện đúng tiến độ để có phương án xử lý phù hợp.

Đặc biệt, các dự án cơ sở dữ liệu, nền tảng số dùng chung và những nhiệm vụ được chuyển nguồn vốn từ năm 2025 sang năm 2026 sẽ được theo dõi sát nhằm bảo đảm hoàn thành đúng kế hoạch.

Đối với cấp địa phương, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố được giao trực tiếp chỉ đạo việc sử dụng kinh phí khoa học, công nghệ và chuyển đổi số tại cấp xã, phường; đồng thời rà soát năng lực đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ công nghệ số để thực hiện phân cấp phù hợp, bảo đảm triển khai đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở.

Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì rà soát, đề xuất sửa đổi các cơ chế, chính sách liên quan; Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện các quy định về ngân sách, đầu tư công và cơ chế thanh quyết toán theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp nhưng vẫn bảo đảm công khai, minh bạch và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng ngân sách.

Việc đồng thời đẩy nhanh giải ngân, ưu tiên dự án trọng điểm và hoàn thiện thể chế được kỳ vọng sẽ giúp nguồn vốn dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát huy hiệu quả thực chất hơn, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới.

Nam Sơn (t/h)