Mô hình “Thôn số” mở lối đưa sản phẩm OCOP Lào Cai vươn xa

Thôn 4, xã Bát Xát là "Thôn số" đầu tiên của tỉnh Lào Cai. Đây không chỉ là mô hình thí điểm về chuyển đổi số ở khu vực nông thôn mà còn là bước thử nghiệm quan trọng trong việc đưa công nghệ số trở thành công cụ phục vụ trực tiếp đời sống và phát triển kinh tế của người dân vùng cao biên giới.

Thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy Lào Cai về tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, phổ cập kỹ năng số và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số, xã Bát Xát đã lựa chọn triển khai mô hình theo hướng thận trọng, phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương. Từ mô hình ban đầu tại thôn Sơn Hà, đến nay Thôn 4 đã trở thành mô hình điểm của tỉnh.

Sau quá trình triển khai, hạ tầng viễn thông, internet băng rộng, dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt từng bước đi vào cuộc sống. Tại nhà văn hóa thôn, người dân được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến và tiếp cận các nền tảng số phục vụ đời sống, sản xuất.

Trong quá trình đó, tổ công nghệ số cộng đồng và lực lượng "Người bản số" giữ vai trò nòng cốt, trực tiếp hỗ trợ người dân làm quen với công nghệ. Từ những thao tác đơn giản, người dân từng bước hình thành thói quen sử dụng các nền tảng số trong sinh hoạt và hoạt động kinh tế.

Ông Mai Văn Xuân, Bí thư Chi bộ thôn 4 cho biết, thời gian đầu triển khai mô hình còn nhiều khó khăn do nhận thức và kỹ năng công nghệ của người dân chưa đồng đều. Tuy nhiên, thông qua công tác tuyên truyền, tập huấn và hướng dẫn trực tiếp, cán bộ, đảng viên và Nhân dân đã từng bước tiếp cận và thực hiện các nội dung của 16 tiêu chí "Thôn số". Dù vẫn còn những khu vực sóng viễn thông chưa ổn định, người cao tuổi còn hạn chế trong tiếp cận công nghệ, song chuyển đổi số đã từng bước đi vào đời sống hằng ngày.

Những thay đổi rõ nét được thể hiện từ việc giải quyết thủ tục hành chính thuận tiện hơn, thông tin được truyền tải nhanh hơn, các cuộc họp thôn được tổ chức hiệu quả hơn đến việc hỗ trợ bảo đảm an ninh trật tự thông qua hệ thống camera và các nền tảng phản ánh hiện trường. Đặc biệt, thanh toán bằng mã QR đã trở thành phương thức giao dịch quen thuộc trong nhiều hoạt động mua bán.

Chị Liềng Thị Cúc, người dân thôn 4 chia sẻ, việc thanh toán bằng mã QR giúp giao dịch nhanh chóng, thuận tiện và hạn chế sử dụng tiền mặt. Quan trọng hơn, việc tiếp cận các phương thức thanh toán hiện đại cũng giúp người dân từng bước thay đổi tư duy kinh doanh theo hướng minh bạch, chuyên nghiệp hơn.

Không chỉ tạo ra thay đổi trong đời sống xã hội, mô hình "Thôn số" đang từng bước trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế số ở khu vực nông thôn, trong đó có việc hỗ trợ các chủ thể OCOP mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cơ sở sản xuất của chị Hoàng Thủy Tiên là một trong những ví dụ điển hình. Bắt đầu sản xuất các sản phẩm đặc sản địa phương như thịt trâu sấy, lạp sườn, thịt lợn sấy từ năm 2013 với quy mô nhỏ, đến năm 2025, các sản phẩm của cơ sở đã được công nhận OCOP 3 sao. Thông qua các hoạt động của chương trình "Thôn số", sản phẩm của cơ sở có thêm cơ hội quảng bá trên các nền tảng số và tiếp cận nhiều khách hàng hơn.

Theo chị Tiên, sau khi tham gia các lớp tập huấn và hoạt động quảng bá sản phẩm, cơ sở đã từng bước đưa sản phẩm lên các nền tảng như Facebook, Zalo để mở rộng thị trường. Trong thời gian tới, chị mong muốn tiếp tục được đào tạo về livestream bán hàng trên TikTok, Shopee cũng như các quy định pháp luật liên quan đến thương mại điện tử và nghĩa vụ thuế để phát triển hoạt động kinh doanh bền vững.

Thực tế cho thấy, việc đưa sản phẩm OCOP lên môi trường số không đơn thuần là mở thêm kênh bán hàng mà còn đòi hỏi người sản xuất phải nâng cao kỹ năng quảng bá, xây dựng thương hiệu, bảo đảm chất lượng sản phẩm và tuân thủ các quy định của pháp luật. Đây cũng là mục tiêu mà mô hình "Thôn số" hướng tới trong quá trình phát triển kinh tế số ở nông thôn.

Lãnh đạo Đảng bộ xã Bát Xát cho biết, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục cụ thể hóa các nội dung của Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị bằng các chương trình, kế hoạch cụ thể; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, lấy người dân làm trung tâm của quá trình phát triển.

Không chỉ tại Bát Xát, mô hình "Thôn số" đang phát huy hiệu quả tại nhiều địa phương khác trong tỉnh. Tại thôn 6, xã Yên Bình, địa phương đã hoàn thành 21/21 tiêu chí nâng cao của mô hình trên cả bốn trụ cột gồm hạ tầng số, chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Từ những mô hình điểm ban đầu, "Thôn số" đang từng bước khẳng định vai trò là hạ tầng mềm của quá trình chuyển đổi số ở nông thôn. Không chỉ giúp người dân tiếp cận công nghệ, mô hình này còn mở ra cơ hội để các sản phẩm OCOP của Lào Cai tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và tạo động lực phát triển bền vững cho khu vực nông thôn trong giai đoạn mới.

H.M