Muốn truy xuất nguồn gốc thực chất, không thể chỉ dựa vào tem và mã QR

Truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng ở việc dán tem hay tạo mã QR. Về bản chất, đây là một hệ thống quản lý thông tin xuyên suốt quá trình hình thành và lưu thông sản phẩm, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất đến khi hàng hóa đến tay người tiêu dùng.

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, QR code hay các hình thức nhận diện khác chỉ là phương tiện cung cấp thông tin. Giá trị của mã QR phụ thuộc vào dữ liệu phía sau có đầy đủ, minh bạch và phản ánh đúng hành trình của sản phẩm hay không. Vì vậy, doanh nghiệp cần hiểu đúng và xây dựng hệ thống truy xuất thực chất, thay vì chỉ coi đây là một công cụ nhận diện.

Truy xuất nguồn gốc không còn là việc doanh nghiệp muốn làm đến đâu thì làm. Nhà nước đã có quy định về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, trong đó yêu cầu các bộ, ngành xác định sản phẩm bắt buộc truy xuất và những thông tin doanh nghiệp phải công khai như tên sản phẩm, số lô, ngày sản xuất, hạn sử dụng.

Các quy định về truy xuất đang tiếp tục được hoàn thiện, trong đó có định hướng định danh sản phẩm và xây dựng hệ thống dữ liệu truy xuất tập trung. Khi đó, cơ quan chức năng có thể kiểm tra thông tin bằng mã QR hoặc mã vạch để đối chiếu mức độ đầy đủ, chính xác và tuân thủ quy định.

Doanh nghiệp vì vậy cần chủ động nắm rõ các yêu cầu về truy xuất, tránh tình trạng cung cấp thiếu, sai thông tin hoặc không đáp ứng quy định, đồng thời lưu ý các chế tài xử phạt liên quan.

Theo ông Phạm Văn Quân, Chủ tịch Công ty Cổ phần Công nghệ Checkee, sau khi có quy định chính thức từ ngày 1/7/2026, doanh nghiệp đã chủ động hơn trong việc chuẩn bị và chuyển đổi từ truy xuất thông tin sang truy xuất nguồn gốc bài bản.

Truy xuất nguồn gốc trước hết phải định danh rõ sản phẩm và quản lý được vòng đời từ sản xuất, lưu thông đến tay người tiêu dùng. Dữ liệu truy xuất cần được chuẩn hóa, lưu trữ đúng quy định, bảo đảm đầy đủ, chính xác và có thể đối soát.

Ông Quân cho rằng, doanh nghiệp không nên chỉ coi truy xuất nguồn gốc là một mã QR để người tiêu dùng quét, mà cần xây dựng hệ thống dữ liệu bài bản. Khi đó, truy xuất không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý mà còn hỗ trợ quản trị, bảo vệ thương hiệu và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Theo lộ trình của Đề án 100, việc truy xuất được triển khai từng bước, ưu tiên nhóm sản phẩm có rủi ro cao. Với doanh nghiệp hướng tới thị trường quốc tế, truy xuất nguồn gốc sẽ ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng.

Hà Trần (t/h)