NHNN Khu vực 1 yêu cầu siết lãi suất huy động, ngăn tình trạng lách quy định để đẩy lãi suất thực tế lên cao

Trước bối cảnh đó, NHNN Việt Nam và NHNN Khu vực 1 đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, góp phần kéo giảm mặt bằng lãi suất, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đáng chú ý, tại Thông báo số 117/TB-NHNN về kết luận của Thống đốc NHNN tại cuộc họp ngày 9/4/2026, các tổ chức tín dụng được yêu cầu từ ngày 10/4/2026 phải giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên so với mức lãi suất áp dụng trong kỳ báo cáo từ ngày 20/3 đến ngày 31/3/2026. Đồng thời, các ngân hàng cũng phải giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay.

Tuy nhiên, thông qua báo cáo từ các chi nhánh ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cũng như kết quả công tác quản lý, thanh tra, giám sát, NHNN Khu vực 1 nhận thấy vẫn còn tồn tại một số vấn đề đáng lưu ý liên quan đến hoạt động huy động vốn và lãi suất huy động trên địa bàn.

Vì vậy, cơ quan này đã quán triệt các chi nhánh ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài nghiêm túc thực hiện đầy đủ 10 nhóm nội dung nhằm bảo đảm hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ và ổn định mặt bằng lãi suất.

Theo đó, các tổ chức tín dụng phải tiếp tục thực hiện đầy đủ, thực chất các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc NHNN về giảm mặt bằng lãi suất huy động và cho vay, đặc biệt là yêu cầu tại Thông báo số 117/TB-NHNN nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

NHNN Khu vực 1 yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất theo đúng quy định; bảo đảm công khai, minh bạch và thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố, chính sách nội bộ và mức lãi suất thực tế áp dụng với khách hàng. Không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc sử dụng các cơ chế khiến lãi suất thực tế cao hơn mức công bố.

Đặc biệt, các tổ chức tín dụng phải tuân thủ nghiêm các quy định liên quan đến huy động ngoại tệ và cho vay cầm cố bằng ngoại tệ; không được lợi dụng hoặc lách quy định để thực hiện cho vay bằng đồng Việt Nam có bảo đảm bằng ngoại tệ rồi gửi ngược lại tại chính ngân hàng nhằm hưởng chênh lệch lãi suất.

Bên cạnh đó, các ngân hàng phải rà soát toàn bộ chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất, cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ và các hình thức ưu đãi khác trong hoạt động huy động vốn. Việc triển khai các chính sách này phải phù hợp với định hướng điều hành của NHNN, không làm gia tăng mặt bằng lãi suất huy động trên thị trường và không tạo ra cạnh tranh lãi suất thiếu lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.

NHNN Khu vực 1 cũng yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản lý rủi ro đối với việc chấp hành quy định về lãi suất huy động. Các trường hợp áp dụng lãi suất thỏa thuận hoặc cộng thêm lãi suất theo chương trình ưu đãi phải được rà soát, kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật và các văn bản chỉ đạo của NHNN.

Song song với đó, các ngân hàng cần tăng cường kiểm soát rủi ro hoạt động và rủi ro đạo đức nghề nghiệp; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, các trường hợp áp dụng lãi suất không đúng quy định, không đúng thẩm quyền hoặc thiếu minh bạch.

Cơ quan quản lý cũng đặc biệt lưu ý việc phòng ngừa các hành vi gian lận, lợi dụng vị trí công tác hoặc sự tin tưởng của khách hàng để lừa đảo, chiếm đoạt tiền gửi dưới mọi hình thức. Trong đó có các hành vi hứa hẹn mức lãi suất cao hơn lãi suất niêm yết để yêu cầu khách hàng ký trước giấy tờ hoặc lừa khách hàng đăng nhập vào website giả mạo nhằm lấy thông tin và chiếm đoạt tài sản.

Khi phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, các tổ chức tín dụng phải kịp thời báo cáo và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.

Ngoài yêu cầu về lãi suất, NHNN Khu vực 1 cũng đề nghị các chi nhánh ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài kiểm soát chặt chẽ cơ cấu kỳ hạn huy động và cấp tín dụng, đặc biệt đối với các khoản huy động và cho vay trung, dài hạn. Mục tiêu là bảo đảm cân đối hợp lý giữa kỳ hạn nguồn vốn và kỳ hạn sử dụng vốn, hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn.

Các ngân hàng cần chủ động cân đối nguồn vốn và sử dụng vốn, bảo đảm thanh khoản và khả năng chi trả; đồng thời tiết giảm chi phí hoạt động và chi phí vốn để tạo dư địa tiếp tục giảm lãi suất huy động, lãi suất cho vay, hỗ trợ khách hàng phục hồi và phát triển sản xuất kinh doanh.

Bên cạnh đó, dòng vốn tín dụng cần được tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và những động lực tăng trưởng của nền kinh tế; đồng thời kiểm soát chặt chẽ rủi ro để bảo đảm hoạt động an toàn, hiệu quả theo đúng chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc NHNN.

Đối với chất lượng tín dụng, các tổ chức tín dụng được yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát nợ quá hạn, thu hồi nợ nhóm 2 và nợ xấu; hạn chế tối đa tình trạng vốn bị ứ đọng trong các khoản nợ quá hạn.

Cùng với đó, cần nâng cao chất lượng công tác thẩm định, giải ngân, kiểm tra và giám sát việc sử dụng vốn vay; kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng và hạn chế tối đa phát sinh các khoản nợ quá hạn mới.

Phương Thảo (t/h)