Quốc hội đề xuất siết kiểm soát livestream quảng cáo sản phẩm ảnh hưởng sức khỏe

Quốc hội chiều 13/11 thảo luận tại hội trường về dự án Luật Thương mại điện tử (TMĐT). Hoạt động livestream bán hàng – lĩnh vực bùng nổ trong những năm gần đây – tiếp tục là chủ đề thu hút sự quan tâm. Nhiều đại biểu cho rằng cần tăng cường cơ chế kiểm soát nhằm bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ em và người mua các sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.

Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Tây Ninh) nêu thực trạng người nổi tiếng livestream quảng bá sai sự thật, bán hàng giả hoặc kém chất lượng, trong khi doanh thu các phiên livestream này rất lớn. Một số trường hợp còn sử dụng “seeding ảo” để thao túng niềm tin người xem, khiến người mua dễ bị lừa bởi các đánh giá và tương tác không thật.

Theo dự thảo luật, trách nhiệm của ba chủ thể chính gồm người bán, người livestream và nền tảng đã được quy định tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng vẫn còn khoảng trống khi áp dụng vào thực tế và đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát trước khi phát trực tiếp với các phiên livestream quảng cáo công dụng đặc biệt, nhất là đối với thực phẩm chức năng và mỹ phẩm. Người bán hoặc người livestream cần nộp hồ sơ sản phẩm để nền tảng TMĐT rà soát trước khi cho phép phát sóng.

Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị làm rõ trách nhiệm liên đới của người livestream khi đưa thông tin vượt quá hồ sơ sản phẩm; đồng thời có thể áp dụng biện pháp bổ sung như cấm livestream trong thời gian nhất định đối với trường hợp vi phạm. Đại biểu cũng đề nghị mở rộng thời hạn lưu trữ dữ liệu livestream lên hai năm và quy định nghĩa vụ cung cấp bản ghi, bình luận, bằng chứng chốt đơn cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu phục vụ điều tra.

Một nội dung khác được quan tâm là yêu cầu nền tảng công khai tiêu chí hiển thị livestream, kiểm soát tình trạng “seeding ảo” và có hệ thống cảnh báo khi phát hiện tương tác bất thường. Đại biểu cũng gợi ý phân loại “người livestream có ảnh hưởng lớn” hoặc “phiên livestream có doanh thu lớn” để áp dụng cơ chế kiểm soát chặt hơn, phù hợp xu hướng quốc tế.

Ở góc nhìn khác, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) lưu ý rằng livestream hiện không chỉ là hoạt động bán hàng mà còn là hình thức giải trí, thu hút lượng lớn trẻ em tham gia xem và tương tác. Tuy vậy, dự thảo luật chưa đề cập đầy đủ đến việc bảo vệ trẻ em trước nội dung không phù hợp hoặc sản phẩm không đúng lứa tuổi. Đại biểu đề nghị nền tảng TMĐT phải phân loại nội dung theo độ tuổi, cảnh báo các nội dung nhạy cảm, nguy hiểm; đồng thời yêu cầu người bán và người livestream lựa chọn chế độ hiển thị phù hợp đối với từng nhóm sản phẩm.

Về quy định lưu trữ dữ liệu, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga băn khoăn trước đề xuất yêu cầu nền tảng lưu trữ toàn bộ dữ liệu hình ảnh, âm thanh của mọi phiên livestream tối thiểu một năm. Bà cho rằng dung lượng video rất lớn và số lượng livestream mỗi ngày nhiều, khiến chi phí lưu trữ trở thành gánh nặng với doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và startup công nghệ. Điều này có thể làm giảm khả năng cạnh tranh với các nền tảng xuyên biên giới.

Đại biểu đề xuất chỉ lưu trữ có chọn lọc theo mức độ rủi ro, loại hàng hóa, hoặc sử dụng bản ghi tóm tắt thay vì toàn bộ video; đồng thời bổ sung quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong quá trình lưu trữ để tránh nguy cơ rò rỉ.

Liên quan trách nhiệm của các chủ thể, đại biểu xác định: người bán chịu trách nhiệm về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm; người livestream chịu trách nhiệm đối với thông tin họ đưa ra; tổ chức cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi dịch vụ kỹ thuật; người tiếp thị chịu trách nhiệm trong phần nội dung họ kiểm soát; và nền tảng TMĐT chịu trách nhiệm khi không thực hiện biện pháp kỹ thuật theo quy định, nhưng không phải là cơ quan tiền kiểm nội dung quảng cáo.

Ngoài nội dung về TMĐT, trong ngày làm việc 13/11, Quốc hội cũng thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2026, Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 và thảo luận về dự án Luật Viên chức (sửa đổi).

PV