Quốc hội thông qua luật mới: Tài sản mã hóa chính thức vào diện phòng, chống rửa tiền

Chiều 24/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Theo kết quả biểu quyết điện tử, có 473/476 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành. Việc thông qua đồng thời ba luật được kỳ vọng tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực tài chính - ngân hàng, tăng cường kiểm soát rủi ro và đáp ứng các yêu cầu về phòng, chống rửa tiền theo chuẩn mực quốc tế.

Tài sản mã hóa được đưa vào diện phòng, chống rửa tiền

Một trong những điểm đáng chú ý của luật mới là bổ sung “dịch vụ tài sản mã hóa” vào phạm vi điều chỉnh của pháp luật về phòng, chống rửa tiền.

Theo quy định được Quốc hội thông qua, đối tượng báo cáo có trách nhiệm báo cáo giao dịch đáng ngờ cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khi có cơ sở hợp lý để nghi ngờ tài sản trong giao dịch là tài sản do phạm tội mà có.

Đáng chú ý, luật bổ sung các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa để làm cơ sở nhận diện và kiểm soát nguy cơ rửa tiền. Trong đó có trường hợp chia nhỏ giao dịch tài sản mã hóa thành nhiều khoản có giá trị thấp hơn mức quy định về nhận biết khách hàng hoặc báo cáo; thực hiện nhiều giao dịch tài sản mã hóa có giá trị lớn trong thời gian ngắn nhưng không có mục đích kinh doanh rõ ràng.

Một dấu hiệu khác là việc chuyển đổi tài sản mã hóa sang nhiều loại tài sản mã hóa khác nhau nhưng không có mục đích kinh doanh hoặc đầu tư hợp lý.

Trước đó, trong quá trình thảo luận, các đại biểu Quốc hội đã đề nghị bổ sung và hoàn thiện nhóm dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa theo từng thời kỳ, nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro rửa tiền trong lĩnh vực này.

Việc đưa tài sản mã hóa vào phạm vi phòng, chống rửa tiền cũng được Quốc hội xác định là một trong những nội dung nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo các khuyến nghị quốc tế về phòng, chống rửa tiền.

Tăng trách nhiệm thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, luật sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm thanh tra, giám sát đối với các đối tượng thuộc phạm vi quản lý.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm thanh tra, giám sát các đối tượng theo quy định nhằm bảo đảm các tổ chức tín dụng được áp dụng tỷ lệ an toàn khác theo quy định phải chịu sự thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước theo pháp luật về ngân hàng và các quy định có liên quan.

Nội dung này được đặt trong yêu cầu vừa tạo dư địa cho điều hành chính sách tiền tệ, hỗ trợ tăng trưởng, vừa bảo đảm an toàn của hệ thống ngân hàng. Trong quá trình thảo luận, nhiều ý kiến đại biểu cũng lưu ý các cơ chế linh hoạt phải đi cùng giới hạn rõ ràng, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát rủi ro.

Đối với hoạt động phòng, chống rửa tiền, luật đồng thời làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành trong kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với các đối tượng báo cáo thuộc phạm vi quản lý nhà nước của mình.

Hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát được thực hiện trên cơ sở rủi ro, trong đó có căn cứ vào kết quả đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền và kết quả đánh giá rủi ro về rửa tiền của từng đối tượng báo cáo.

Quy định mới hướng tới việc phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý, đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp trong phát hiện và xử lý các nguy cơ rửa tiền.

Ngân hàng được làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm nhưng phải kiểm soát xung đột lợi ích

Một nội dung khác được quan tâm trong Luật Các tổ chức tín dụng là hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm liên quan đến phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Theo báo cáo tiếp thu, giải trình, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định về quyền, trách nhiệm, điều kiện, tiêu chí và nội dung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm tại các văn bản pháp luật về chứng khoán và doanh nghiệp đối với việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Việc hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm khi ngân hàng thương mại triển khai hoạt động này không gây nhầm lẫn cho khách hàng, hạn chế xung đột lợi ích và kiểm soát tốt rủi ro.

Đây cũng là nội dung từng được các đại biểu Quốc hội đặc biệt lưu ý trong quá trình thảo luận. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị rà soát, hoàn thiện quy định để phân định rõ địa vị pháp lý, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên, đồng thời kiểm soát xung đột lợi ích và bảo đảm an toàn hệ thống.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng gồm 4 điều.

Theo nội dung được Quốc hội thông qua, luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/12/2026.

Việc sửa đồng thời ba luật được Quốc hội xem là bước tiếp tục hoàn thiện thể chế tài chính - ngân hàng, tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đồng thời tăng cường các công cụ kiểm soát rủi ro đối với hệ thống tín dụng và hoạt động phòng, chống rửa tiền.

Thảo Phương (t/h)