Luật Dầu khí sửa đổi: Trao thêm quyền cho PetroVietnam, mở cửa mỏ khó

Luật Dầu khí mới tăng phân quyền, giao thêm quyền cho PetroVietnam

Sáng 23/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi) với 473/475 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 94,6%. Luật gồm 12 chương, 62 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định của Luật Dầu khí năm 2022, đồng thời sửa đổi nhiều nội dung nhằm tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai dự án, đơn giản hóa thủ tục và khơi thông nguồn lực đầu tư cho ngành dầu khí.

Theo Bộ Công Thương, một trong những định hướng xuyên suốt của luật mới là đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền nhưng vẫn gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Đáng chú ý, Luật Dầu khí (sửa đổi) tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và giao thêm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam.

Theo cơ chế mới, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tiếp tục quyết định những vấn đề mang tính chiến lược như phân lô dầu khí, chính sách ưu đãi đầu tư và các nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh.

Bộ Công Thương giữ vai trò cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về dầu khí, thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến phê duyệt hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên, trữ lượng cũng như kiểm tra, giám sát hoạt động dầu khí.

Trong khi đó, PetroVietnam với vai trò đại diện nước chủ nhà được giao thêm một số quyền liên quan đến ký kết, quản lý, theo dõi và giám sát hoạt động dầu khí, cùng một số nội dung chuyên môn, kỹ thuật trong phạm vi được phân cấp.

Việc phân định rõ hơn vai trò giữa cơ quan quản lý nhà nước và PetroVietnam được kỳ vọng giúp quá trình triển khai các dự án dầu khí giảm bớt tầng nấc trung gian, đồng thời nâng cao tính chủ động của doanh nghiệp.

Thêm ưu đãi cho mỏ nhỏ, mỏ cận biên và dự án nước sâu

Một điểm đáng chú ý khác của Luật Dầu khí (sửa đổi) là bổ sung các chính sách ưu đãi đầu tư đối với những dự án có điều kiện khai thác khó khăn.

Theo Bộ Công Thương, hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí tại Việt Nam ngày càng dịch chuyển ra khu vực nước sâu, xa bờ, nơi có điều kiện địa chất phức tạp, yêu cầu vốn đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài.

Bên cạnh đó, nhiều mỏ nhỏ, mỏ cận biên hoặc các lô dầu khí có điều kiện khai thác khó nếu áp dụng cơ chế thông thường sẽ không bảo đảm hiệu quả kinh tế để nhà đầu tư triển khai.

Luật mới vì vậy bổ sung các chính sách khuyến khích phát triển mỏ nhỏ, mỏ cận biên, các dự án nước sâu, xa bờ; gia tăng hệ số thu hồi dầu và khai thác tận thu tại các mỏ, cụm mỏ và lô dầu khí.

Mục tiêu là tăng sức hấp dẫn của các dự án, thu hút thêm nguồn lực đầu tư, duy trì và gia tăng sản lượng khai thác, qua đó đóng góp thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Cùng với chính sách ưu đãi, luật cũng điều chỉnh một số quy định về hợp đồng dầu khí, việc lập, thẩm định và phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm và kế hoạch phát triển mỏ dầu khí.

Theo Chính phủ, đây là nhóm chính sách quan trọng nhằm xử lý những điểm nghẽn trong hoạt động dầu khí, nhất là trong bối cảnh các mỏ mới ngày càng có điều kiện khai thác phức tạp hơn.

Mở khung pháp lý cho lưu trữ CO2, năng lượng ngoài khơi

Không chỉ tập trung vào hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí truyền thống, Luật Dầu khí (sửa đổi) còn mở rộng phạm vi điều chỉnh sang một số lĩnh vực mới gắn với quá trình chuyển dịch năng lượng.

Luật bổ sung quy định liên quan đến thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2; phát triển công trình năng lượng ngoài khơi và các dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao.

Theo Bộ Công Thương, các hoạt động này được áp dụng khi gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí. Dự thảo cũng được hoàn thiện theo hướng bổ sung quy định về tín chỉ carbon, trách nhiệm sau khi đóng mỏ và sử dụng chung hạ tầng, nhằm bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng đến các hoạt động dầu khí hiện hữu.

Đây được xem là bước mở rộng đáng chú ý đối với không gian phát triển của ngành dầu khí trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng. Hạ tầng hiện hữu như giàn khoan, đường ống, công trình biển cùng năng lực kỹ thuật của ngành có thể được tận dụng cho những lĩnh vực mới thay vì chỉ phục vụ hoạt động khai thác dầu khí truyền thống.

Trước đó, PetroVietnam đã phối hợp với các đối tác Nhật Bản nghiên cứu thử nghiệm giải pháp lưu trữ CO2 tại khu vực Bắc Bộ. Việc kết hợp năng lượng tái tạo với các công trình dầu khí ngoài khơi, tận dụng nguồn điện tại chỗ hoặc nghiên cứu các giải pháp như hydrogen cũng được kỳ vọng mở thêm không gian phát triển cho ngành năng lượng.

Việc bổ sung các quy định về thu giữ và lưu trữ carbon, năng lượng ngoài khơi và dịch vụ kỹ thuật cao cũng cho thấy định hướng chuyển ngành dầu khí từ mô hình khai thác tài nguyên truyền thống sang một không gian năng lượng rộng hơn.

Theo Chính phủ, Luật Dầu khí (sửa đổi) được kỳ vọng rút ngắn quy trình, phân định rõ trách nhiệm giữa các chủ thể, tăng sức hấp dẫn của các dự án dầu khí và tạo nền tảng pháp lý cho những lĩnh vực năng lượng mới.

Với hiệu lực từ ngày 1/3/2027, luật mới sẽ tạo khuôn khổ pháp lý cho giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành dầu khí, trong đó trọng tâm không chỉ là tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án hiện hữu mà còn mở rộng dư địa đầu tư vào các mỏ khó, khu vực nước sâu, xa bờ và những lĩnh vực mới gắn với chuyển dịch năng lượng.

Thảo Phương (t/h)