Sở hữu trí tuệ - Tấm thông hành cho doanh nghiệp trong hội nhập

Do đó, việc đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ là việc cần thiết, không chỉ giúp doanh nghiệp giữ vững được uy tín trên thị trường mà còn đem lại giá trị gia tăng cho doanh nghiệp.Tuy nhiên, thực tế là nhiều doanh nghiệp lại chưa hiểu thấu đáo hoặc chưa quan tâm đến vấn đề này.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu sắc, các nền kinh tế lớn, tiên tiến đặc biệt quan tâm đến vấn đề sở hữu trí tuệ, đòi hỏi cộng đồng doanh nghiệp phải vượt qua rào cản này khi hợp tác làm ăn.

Sở hữu trí tuệ - tài sản lớn của doanh nghiệp

Theo các chuyên gia, sở hữu trí tuệ được xem là một tài sản lớn, hữu ích của doanh nghiệp. Đặc biệt là quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp, có ý nghĩa lớn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa của đơn vị sản xuất, kinh doanh. Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu là cơ sở để các doanh nghiệp có thể bảo vệ, nâng cao thương hiệu hàng hóa mà mình tạo dựng được. Trong thời kỳ cạnh tranh như hiện nay, việc tạo lập giá trị khác biệt nhằm khẳng định vị trí trên thương trường được xem là vấn đề sống còn của một doanh nghiệp.

Theo ông Phạm Anh Cường (Cường Steward), sáng lập, kiêm CEO Hệ sinh thái khởi nghiệp BestB, trong quá trình phát triển, doanh nghiệp tạo ra và sử dụng rất nhiều quyền sở hữu trí tuệ. Nó đến nhiều công đoạn, từ phát triển đến thiết kế sản phẩm, cung cấp dịch vụ đến tiếp thị và thu hút nguồn vốn tài chính, xuất khẩu hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh…

Ở các nước phat triển, sở hữu trí tuệ được xem là chứng thực năng lực doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp hàng đầu thế giới phát triển rất nhanh mà không đi lên bằng tài sản hữu hình, chỉ bằng tài sản vô hình: thương hiệu, phát minh sáng chế. Còn ở Việt Nam vẫn quen đánh giá doanh nghiệp thông qua tài sản hữu hình như vốn, đất đai, tài sản…

Chính việc thiếu đăng ký quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm sáng tạo của mình nên nhiều doanh nghiệp bị doanh nghiệp khác hoặc cá nhân làm giả, làm nhái.

Nâng cao nhận thức cho cuộc chơi lớn

Hiện nay, Việt Nam đã tham gia vào nhiều hiệp định thương mại tự do song phương, đa phương lớn nhất trên thế giới. Trong đó có nhiều thị trường đặc biệt quan tâm đến vấn đề sở hữu trí tuệ, nhất là Hiệp định Thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam (EVFTA) có hiệu lực ngay từ đầu tháng 8 này.

Hiệp định EVFTA có cam kết về tiêu chuẩn bảo hộ đối với từng loại trong số 08 đối tượng quyền sở hữu trí tuệ (bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, thiết kế mạch tích hợp, bí mật kinh doanh và giống cây trồng). Chỉ dẫn địa lý là đối tượng sở hữu trí tuệ mà EU đặc biệt quan tâm do khối này có khá nhiều các sản phẩm được bảo hộ dưới dạng chỉ dẫn địa lý.

Những quy định khắt khe từ các hiệp định thương mại, chính sách bảo hộ của từng thị trường đòi hỏi từng doanh nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp buộc phải thay đổi nhận thức về sở hữu trí tuệ để có thể nâng cao được năng lực cạnh tranh của mình.

Các doanh nghiệp Việt Nam cần có sự chuẩn bị thay đổi từ nhận thức đến hành động. Việc thiếu kiến thức về sở hữu trí tuệ sẽ khiến các doanh nghiệp gặp những vấn đề nghiêm trọng, nhất là bị kiện cáo.

Với những sản phẩm thuộc sở hữu riêng, các doanh nghiệp nên đăng ký bằng sáng chế hoặc chứng nhận độc quyền được pháp luật quốc tế công nhận. Theo các chuyên gia về sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp nên xin cấp bằng sáng chế ở các nước phát triển. Điều này rất lợi bởi nếu có bằng sáng chế của Mỹ, châu Âu thì khả năng phát triển kinh doanh, kêu gọi huy động vốn dễ dàng hơn, việc bị làm nhái, làm giả khó xảy ra.

Đương nhiên, để có được “tấm ô này”, các doanh nghiệp phải chấp nhận mức chi phí khá cao và thủ tục đăng ký phức tạp. Do đó, các doanh nghiệp cần sự kiên trì và quyết tâm để đi tới đích.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp thì để đảm bảo hỗ trợ doanh nghiệp thực thi có hiệu quả các cam kết về sở hữu trí tuệ trong EVFTA, Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện chính sách pháp luật phù hợp với các nội dung cam kết và tiếp tục triển khai các chính sách để nâng cao năng lực, hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

HẢI QUÂN