Thuế nhiên liệu kéo dài đến cuối quý III, tác động ra sao đến doanh nghiệp?

Nghị quyết 34/2026/NQ-CP tiếp tục duy trì các chính sách về thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến hết ngày 30/9. Chính sách kéo dài thêm 92 ngày, nối tiếp các cơ chế hỗ trợ đã áp dụng trước đó.

Trong nhóm được hưởng tác động trực tiếp nhất, hàng không tiếp tục là lĩnh vực đáng chú ý do nhiên liệu bay chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí khai thác. Theo ước tính của ngành, nhiên liệu có thể chiếm khoảng 25–30% chi phí vận hành của hãng bay.

Đối với Vietnam Airlines (HVN), áp lực chi phí nhiên liệu đặc biệt đáng kể khi doanh nghiệp xây dựng kế hoạch doanh thu hợp nhất gần 138.899 tỷ đồng nhưng lợi nhuận trước thuế hợp nhất chỉ khoảng 510 tỷ đồng. Tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu ở mức thấp khiến mọi biến động của nhiên liệu, tỷ giá hoặc chi phí thuê tàu bay đều có thể ảnh hưởng rõ đến kết quả kinh doanh.

Doanh nghiệp này từng tính toán riêng yếu tố giá nhiên liệu có thể khiến chi phí tăng thêm khoảng 11.900 tỷ đồng so với năm trước. Sau giai đoạn biến động địa chính trị, giá nhiên liệu bay đã giảm về vùng khoảng 112–115 USD/thùng, phần nào giảm áp lực so với giả định ban đầu.

Trong khi đó, Vietjet (VJC) cũng nằm trong nhóm được hưởng lợi từ chi phí nhiên liệu thấp hơn nhưng cơ chế tác động khác biệt hơn do phụ thuộc thêm vào hiệu suất khai thác đội tàu bay, hệ số sử dụng ghế, chi phí đơn vị và khả năng duy trì giá vé. Doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất 86.774 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế hợp nhất 2.421 tỷ đồng.

Ngoài hàng không, logistics và vận tải biển cũng được hưởng lợi thông qua giảm áp lực chi phí vận hành.

Hải An (HAH) là doanh nghiệp có mức độ nhạy cảm tương đối lớn khi trực tiếp khai thác đội tàu container. Hiện doanh nghiệp sở hữu 18 tàu với tổng sức chở khoảng 29.300 TEU, hoạt động trên các tuyến nội địa và nội Á. Giá dầu diesel giảm có thể hỗ trợ hiệu quả khai thác và cải thiện biên vận tải, dù kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc diễn biến giá cước và nhu cầu vận chuyển.

Ở chiều khác, Gemadept (GMD) ít phụ thuộc trực tiếp vào nhiên liệu hơn khi tăng trưởng gắn nhiều với sản lượng hàng hóa thông qua cảng và hiệu suất khai thác tài sản. Doanh nghiệp xây dựng hai kịch bản kinh doanh với doanh thu từ 6.500–6.800 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế từ 2.800–3.000 tỷ đồng.

Động lực của nhóm cảng biển còn đến từ tăng trưởng thương mại. Trong 5 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25%; xuất khẩu tăng 19,5% và nhập khẩu tăng 30,8%.

Viconship (VSC) cũng đặt kế hoạch doanh thu 3.250 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 750 tỷ đồng. Tuy nhiên, triển vọng doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào nhiên liệu mà còn chịu ảnh hưởng bởi sản lượng dịch vụ cảng, giá dịch vụ, chi phí tài chính và hiệu quả đầu tư.

Với nhóm phân phối xăng dầu như Petrolimex (PLX) và PVOIL (OIL), tác động của chính sách thuế được kỳ vọng đến nhiều hơn từ khả năng thúc đẩy tiêu thụ thay vì mở rộng biên lợi nhuận bán lẻ.

Giá xăng dầu trong nước hiện duy trì thấp hơn đáng kể so với một số thị trường trong khu vực. Tại kỳ điều hành ngày 25/6, giá xăng E10 RON95-III ở mức 19.916 đồng/lít, thấp hơn từ 30–45% so với Thái Lan, Campuchia, Lào và Trung Quốc. Giá dầu diesel cũng thấp hơn khoảng 21–28% so với các thị trường này.

PVOIL đặt mục tiêu lợi nhuận sau thuế 624 tỷ đồng và nộp ngân sách 8.140 tỷ đồng. Trong khi đó, hiệu quả hoạt động của Petrolimex tiếp tục phụ thuộc vào sản lượng, tồn kho, chi phí tạo nguồn và cơ chế điều hành giá.

Nhóm dầu khí gồm BSR, PVD và PVS lại chịu ảnh hưởng chủ yếu theo chu kỳ ngành hơn là chính sách giá bán lẻ.

BSR vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất với công suất thiết kế 6,5 triệu tấn dầu thô mỗi năm và đáp ứng khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh vẫn phụ thuộc vào giá dầu thô, biên lọc dầu và tồn kho.

Trong khi đó, PVD duy trì hiệu suất sử dụng giàn khoan biển trên 99%, giá thuê khoảng 90.000 USD/ngày. PVS đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất 33.000 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 1.270 tỷ đồng, tiếp tục tập trung vào dịch vụ kỹ thuật và các dự án dầu khí – năng lượng quy mô lớn.

VT (t/h)