Thương mại Việt Nam – Trung Quốc lập kỷ lục mới, vượt 256 tỷ USD

Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tốc độ tăng trưởng cao trên nhiều phương diện. Từ thương mại hàng hóa đến dòng vốn đầu tư và kết nối chuỗi cung ứng, các chỉ số đều cho thấy xu hướng mở rộng mạnh mẽ, phản ánh sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa hai nền kinh tế.

Theo số liệu từ cơ quan hải quan, kim ngạch thương mại song phương trong những năm gần đây liên tục tăng trưởng và thiết lập các mốc kỷ lục mới. Năm 2023, tổng giá trị trao đổi hàng hóa giữa hai nước đạt khoảng 171,9 tỷ USD. Sang năm 2024, con số này lần đầu tiên vượt ngưỡng 200 tỷ USD, đạt khoảng 205 tỷ USD. Đến năm 2025, kim ngạch tiếp tục tăng mạnh lên khoảng 256,4 tỷ USD, tương đương mức tăng gần 25% so với năm trước đó.

Với kết quả này, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khu vực ASEAN. Quy mô giao thương ngày càng mở rộng cho thấy vai trò quan trọng của hai nền kinh tế trong mạng lưới thương mại khu vực và toàn cầu.

Xét về cơ cấu, xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc trong năm 2025 đạt khoảng 70 tỷ USD, trong khi nhập khẩu lên tới gần 186 tỷ USD. Dù cán cân thương mại vẫn nghiêng về phía nhập khẩu, song cấu trúc hàng hóa đang có những chuyển biến tích cực.

Các mặt hàng nông, lâm, thủy sản tiếp tục là nhóm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, bao gồm sầu riêng, thanh long, chuối, cao su, sắn và các sản phẩm từ sắn. Đáng chú ý, các sản phẩm này ngày càng thâm nhập sâu hơn vào hệ thống phân phối hiện đại tại Trung Quốc, đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc cao hơn.

Song song với đó, tỷ trọng các mặt hàng công nghiệp chế biến như điện tử, máy móc và linh kiện trong cơ cấu xuất khẩu đang gia tăng. Điều này phản ánh sự nâng cấp về năng lực sản xuất và vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị, đặc biệt tại thị trường có quy mô tiêu dùng lớn.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu từ Trung Quốc chủ yếu là máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất. Đây là những yếu tố đầu vào quan trọng giúp các ngành công nghiệp xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như điện tử, dệt may và cơ khí duy trì năng lực cạnh tranh.

Không chỉ dừng lại ở thương mại, dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc vào Việt Nam cũng đang gia tăng mạnh mẽ, trở thành điểm nhấn quan trọng trong quan hệ kinh tế song phương. Theo số liệu từ cơ quan tài chính, vốn đầu tư từ Trung Quốc đạt gần 6 tỷ USD trong năm 2025, tăng hơn 33% so với năm trước và vươn lên đứng thứ hai trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.

Xu hướng đáng chú ý là dòng vốn đang dịch chuyển từ các ngành thâm dụng lao động sang các lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp nền tảng. Nhiều tập đoàn lớn trong lĩnh vực điện tử đã mở rộng hiện diện tại Việt Nam với các dự án quy mô lớn, góp phần đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Bên cạnh đó, các dự án sản xuất linh kiện, vật liệu, sợi, lốp xe với quy mô từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD cũng liên tục được triển khai và mở rộng. Điều này cho thấy Việt Nam đang trở thành điểm đến chiến lược trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh dịch chuyển sản xuất toàn cầu.

Bước sang năm 2026, mặc dù vốn đầu tư trong quý I đạt khoảng 828 triệu USD và có dấu hiệu chững lại, nhưng triển vọng hợp tác giữa hai nước vẫn được đánh giá tích cực. Các lĩnh vực mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, xe điện và năng lượng xanh đang nổi lên như những trụ cột hợp tác tiềm năng, mở ra dư địa phát triển trong giai đoạn tới.

Một yếu tố quan trọng khác là sự gia tăng kết nối về hạ tầng và logistics. Hai bên đang thúc đẩy các dự án kết nối đường sắt liên vận, đặc biệt là các tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và Đồng Đăng – Hà Nội – Hải Phòng, hướng tới liên kết sâu hơn với mạng lưới đường sắt của Trung Quốc.

Cùng với đó, việc phát triển mô hình cửa khẩu thông minh, số hóa thủ tục hải quan và xây dựng các hành lang kinh tế xuyên biên giới đang giúp rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh này, cơ cấu hàng hóa giữa hai nền kinh tế được đánh giá có tính bổ trợ cao, tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, thị trường Trung Quốc cũng đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn an toàn, buộc doanh nghiệp Việt Nam phải thích ứng nhanh.

Việc điều chỉnh chiến lược tiếp cận thị trường theo hướng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe được xem là yếu tố then chốt để duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Trong thu hút đầu tư, Việt Nam định hướng khuyến khích doanh nghiệp Trung Quốc chuyển dịch sang các lĩnh vực công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, thay vì tập trung vào các ngành truyền thống. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và kinh tế số.

Với sự kết hợp giữa thương mại tăng trưởng mạnh, dòng vốn đầu tư mở rộng và hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện, quan hệ kinh tế Việt Nam – Trung Quốc đang bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng hơn, đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc kinh tế khu vực.

VT