VinFast dẫn dắt hạ tầng sạc, doanh nghiệp ngoại chật vật tìm lối vào

Thị trường hạ tầng trạm sạc xe điện tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của ngành giao thông theo hướng xanh hóa. Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ mở rộng nhanh là sự phân hóa ngày càng rõ rệt giữa các nhóm doanh nghiệp tham gia.

Năm 2025 được xem là cột mốc quan trọng khi hệ thống trạm sạc đã đạt độ phủ rộng khắp trên toàn quốc. Tổng số cổng và súng sạc đang vận hành đã vượt mốc 150.000, tạo nền tảng hạ tầng tương đối hoàn chỉnh, giúp người dùng xe điện có thể tiếp cận dịch vụ ở nhiều khu vực, từ các đô thị lớn đến các tuyến liên tỉnh. So với giai đoạn trước, khi tình trạng thiếu điểm sạc còn phổ biến, khả năng đáp ứng hiện nay đã được cải thiện đáng kể, đặc biệt tại các trung tâm kinh tế lớn.

Động lực chính thúc đẩy sự phát triển này đến từ VinFast thông qua hệ sinh thái hạ tầng do V-Green triển khai. Với khoảng 98% tổng số cổng sạc trên thị trường, mạng lưới này gần như định hình cấu trúc “đơn cực” của ngành hạ tầng sạc tại Việt Nam. Quy mô lớn, tốc độ triển khai nhanh và độ phủ rộng đã tạo ra lợi thế đáng kể, không chỉ trong việc mở rộng thị phần xe điện mà còn giúp duy trì sự gắn bó của người dùng thông qua hệ sinh thái khép kín.

Trong bối cảnh đó, việc sử dụng ô tô điện tại Việt Nam hiện nay phần lớn gắn liền với lựa chọn hệ sinh thái này, khi yếu tố hạ tầng đóng vai trò quyết định đến trải nghiệm và sự tiện lợi của người dùng.

Ở góc độ vận hành, chiến lược phát triển đã có sự chuyển dịch từ mở rộng số lượng sang tối ưu hiệu quả. Mô hình trạm sạc nhượng quyền đang được đẩy mạnh nhằm gia tăng tốc độ phủ sóng, đồng thời giảm áp lực đầu tư trực tiếp. Bên cạnh đó, việc tích hợp trạm sạc vào các không gian sẵn có như trung tâm thương mại, bãi đỗ xe hay hệ thống cây xăng giúp mở rộng mạng lưới một cách linh hoạt và tiết kiệm chi phí.

Ở chiều ngược lại, thị trường cũng bắt đầu xuất hiện thêm các doanh nghiệp mới, chủ yếu phục vụ nhóm phương tiện điện nhập khẩu. Một số thương hiệu như Mercedes-Benz, BYD hay Honda đã bước đầu triển khai các mô hình trạm sạc hoặc đổi pin tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, quy mô của các hệ thống này vẫn còn hạn chế và chủ yếu mang tính thử nghiệm, chưa đủ để tạo ra độ phủ đáng kể trên thị trường.

Rào cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp mới không nằm ở công nghệ, mà chủ yếu đến từ khung pháp lý và khả năng tiếp cận hạ tầng. Thực tế triển khai cho thấy các thủ tục liên quan đến cấp phép xây dựng và tiếp cận quỹ đất vẫn còn phức tạp, đặc biệt đối với khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Điều này khiến tiến độ triển khai các dự án hạ tầng sạc bị chậm lại so với kế hoạch.

Trong bối cảnh đó, Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam đã kiến nghị cơ quan quản lý sớm hoàn thiện các cơ chế liên quan đến giao đất, cấp phép xây dựng cũng như chính sách hỗ trợ, bao gồm ưu đãi về nguồn điện. Những đề xuất này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo điều kiện cho thị trường phát triển cân bằng và cạnh tranh hơn.

Đối với mảng xe điện hai bánh, một số doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai hạ tầng sạc và đổi pin với quy mô ban đầu tại Hà Nội và TP. HCM. Trong đó, kế hoạch hiện tại bao gồm hàng chục trạm đổi pin cùng gần 100 điểm sạc đã sẵn sàng vận hành, trước mắt tập trung tại khu vực đô thị. Tuy nhiên, lộ trình mở rộng vẫn được thực hiện một cách thận trọng và phụ thuộc nhiều vào nhu cầu thị trường cũng như điều kiện triển khai thực tế.

Nhìn tổng thể, thị trường trạm sạc xe điện tại Việt Nam đang ở giai đoạn phát triển nhanh nhưng mang tính phân hóa cao. Một bên là hệ sinh thái đã đạt quy mô lớn, chiếm ưu thế gần như tuyệt đối; bên còn lại là các doanh nghiệp mới gia nhập, vẫn trong quá trình hoàn thiện mô hình và thích nghi với môi trường pháp lý.

Diễn biến này cho thấy dư địa tăng trưởng của thị trường vẫn còn rất lớn, nhưng cạnh tranh trong thời gian tới nhiều khả năng sẽ tiếp tục xoay quanh lợi thế về quy mô, tốc độ triển khai và khả năng tận dụng hệ sinh thái. Đây sẽ là những yếu tố quyết định vị thế của các doanh nghiệp trong cuộc đua hạ tầng sạc xe điện tại Việt Nam.

VT