Xe máy nhái kiểu dáng Vespa tràn lan với giá siêu rẻ: Tiềm ẩn rủi ro kỹ thuật và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Trong nhiều năm qua, thị trường xe hai bánh tại Việt Nam liên tục xuất hiện các dòng xe tay ga được cơ sở kinh doanh tự gắn mác “Vespa”, “Vespa thế hệ mới” hoặc “Vespa giá rẻ”. Các mẫu xe này có thiết kế cụm đèn pha tròn hoặc vuông cùng phần thân vỏ bầu bĩnh, sao chép trực tiếp những đường nét nhận diện đặc trưng của thương hiệu Vespa đến từ Italy.

Khảo sát thực tế tại Hà Nội cho thấy, một số cửa hàng đang chào bán các mẫu xe mang kiểu dáng tương tự Vespa với mức giá dao động từ 15 đến 20 triệu đồng. Thậm chí, có điểm bán rao mức giá chỉ hơn 8 triệu đồng cho mẫu xe gắn tên “Vespa chính hãng Roma”, tập trung nhắm vào nhóm khách hàng là học sinh, sinh viên chưa có giấy phép lái xe. Mức giá chào bán này chỉ tương đương từ một phần tư đến một phần ba so với giá trị thực tế của một chiếc xe Vespa chính hãng.

Piaggio Việt Nam khẳng định không có dòng “Vespa giá rẻ”

Trước thực trạng nhiều điểm bán hàng sử dụng tên gọi Vespa để quảng cáo cho các dòng xe giá rẻ, đại diện Piaggio Việt Nam khẳng định hãng hoàn toàn không phát triển bất kỳ dòng xe giá rẻ hay sản phẩm liên doanh nào như thông tin đang được các cơ sở kinh doanh rao bán. Trải qua 8 thập kỷ phát triển trên toàn cầu với hơn 160 phiên bản và gần 20 triệu xe tiêu thụ, toàn bộ các dòng xe Vespa chính hãng phân phối tại thị trường Việt Nam hiện nay đều thuộc phân khúc dung tích xi-lanh trên 125cc, đòi hỏi người điều khiển bắt buộc phải có giấy phép lái xe theo quy định của pháp luật.

Theo Piaggio Việt Nam, để phân biệt sản phẩm chính hãng khi giao dịch, căn cứ pháp lý rõ ràng và dễ đối chiếu nhất đối với người tiêu dùng là Phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng do Cục Đăng kiểm Việt Nam cấp, trên đó ghi nhận rõ nhãn hiệu hàng hóa là Piaggio hoặc Vespa.

Tình trạng sao chép kiểu dáng công nghiệp của Vespa không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà còn xuất hiện ở nhiều thị trường quốc tế, buộc tập đoàn xe máy Italy phải triển khai chiến dịch rà soát dữ liệu nhãn hiệu và thực hiện các biện pháp pháp lý suốt nhiều năm qua. Năm 2020, Văn phòng Sở hữu trí tuệ Liên minh châu Âu (EUIPO) đã ra phán quyết hủy hiệu lực đăng ký kiểu dáng đối với hai nhà sản xuất Trung Quốc là Motolux và Dayi Motor do thiết kế của hai đơn vị này không tạo được sự khác biệt tổng thể so với kiểu dáng mẫu xe Vespa Primavera đã được bảo hộ. Chỉ trong vòng hai năm thực thi chiến dịch bảo vệ thương hiệu, Piaggio đã thắng 50 vụ kiện liên quan đến hành vi xâm phạm bản quyền, buộc cơ quan chức năng hủy bỏ hàng loạt nhãn hiệu do bên thứ ba đăng ký trái phép.

Gần đây nhất, vào ngày 22/7/2026, EUIPO đã chính thức cấp chứng nhận đăng ký nhãn hiệu ba chiều (3D) đối với kiểu dáng dòng xe Vespa Primavera, phạm vi bảo hộ áp dụng cho cả phương tiện thực tế lẫn các sản phẩm mô hình thu nhỏ. Trước đó, thiết kế này cũng đã được cấp văn bằng bảo hộ tại Italy vào năm 2024 và tại Vương quốc Anh vào năm 2025.

Rủi ro mất an toàn từ kết cấu kỹ thuật và linh kiện trôi nổi

Nhận định về thị trường xe máy hiện nay, đại diện một cơ sở kinh doanh tại TP. Hồ Chí Minh cho biết nhiều dòng xe thương hiệu Nhật Bản cũng thường xuyên bị sao chép kiểu dáng dưới tên gọi khác, song các mẫu xe mô phỏng thiết kế Vespa đang xuất hiện với mật độ dày đặc hơn cả. Theo các chuyên gia kỹ thuật, hành vi cố tình gắn chữ “Vespa” vào nội dung quảng cáo không chỉ gây nhầm lẫn về nguồn gốc thương hiệu mà còn đẩy người mua vào nhiều rủi ro trực tiếp trong quá trình sử dụng.

Vấn đề đáng lo ngại nhất nằm ở chất lượng kỹ thuật và độ an toàn của phương tiện. Việc một chiếc xe giá rẻ sao chép vỏ ngoài của dòng xe thương hiệu lớn không đồng nghĩa với việc đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương. Phần lớn các mẫu xe nhái kiểu dáng trên thị trường được lắp ráp từ nguồn linh kiện mua sẵn trôi nổi, thiếu sự đầu tư cho công tác nghiên cứu phát triển cũng như quy trình kiểm soát chất lượng xuất xưởng.

Về kết cấu cơ khí, trong khi xe Vespa chính hãng sử dụng cấu trúc khung thép dập liền khối (monocoque) nhằm tối ưu độ cứng vững và khả năng chịu lực, thì các mẫu xe sao chép chủ yếu dùng khung ống thép hàn ghép đơn giản phủ lớp vỏ nhựa bên ngoài. Sự khác biệt lớn về vật liệu và kết cấu khiến những chiếc xe giá rẻ nhanh chóng xuống cấp sau một thời gian ngắn vận hành. Khi thường xuyên chở nặng hoặc di chuyển qua địa hình xấu, khung sườn và dàn vỏ nhựa chất lượng thấp rất dễ xảy ra hiện tượng rơ lỏng, rung lắc mạnh, làm giảm độ ổn định và gây nguy hiểm cho người cầm lái.

Bên cạnh đó, các dòng xe Vespa chính hãng đều được trang bị động cơ thế hệ mới i-Get hoặc HPE, tích hợp hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) trên nhiều phiên bản và phải trải qua quy trình kiểm định nghiêm ngặt trước khi thương mại hóa. Ngược lại, đối với các dòng xe lắp ráp không rõ nguồn gốc, hiệu năng của hệ thống phanh và độ bền động cơ rất khó được kiểm chứng, đi kèm với đó là sự thiếu hụt về chế độ bảo hành, dịch vụ hậu mãi cũng như nguồn cung phụ tùng thay thế đạt chuẩn.

Để tự bảo vệ quyền lợi và sự an toàn khi tham gia giao thông, người tiêu dùng cần hết sức thận trọng trước các thông tin quảng cáo xe “Vespa giá rẻ”, đồng thời kiểm tra kỹ hồ sơ pháp lý, nguồn gốc xuất xứ và đơn vị sản xuất trước khi xuống tiền. Về phía cơ quan quản lý, việc tăng cường kiểm tra thị trường, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và kinh doanh hàng hóa gây nhầm lẫn về thương hiệu là giải pháp thiết yếu nhằm làm lành mạnh hóa môi trường kinh doanh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Tâm An (t/h)