Báo chí Cách mạng Việt Nam với kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân

Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, báo chí luôn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Ngay từ những ngày đầu thành lập, Đảng ta đã sử dụng báo chí như một phương tiện hữu hiệu để tuyên truyền đường lối, chủ trương, đồng thời cổ vũ, động viên Nhân dân đoàn kết đấu tranh vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, báo chí cách mạng Việt Nam ngày nay tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân, góp phần xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.

Một trong những chức năng quan trọng nhất của báo chí đó là tuyên truyền, phổ biến mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến đông đảo Nhân dân.

Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới và khu vực đang có nhiều diễn biến phức tạp, sự ổn định về chính trị và định hướng phát triển đất nước, càng cần được đảm bảo thông qua một hệ thống thông tin mạnh mẽ, nhất quán. Báo chí không chỉ cung cấp thông tin, mà còn góp phần giải thích, phân tích, giúp người dân hiểu rõ, hiểu đúng về các vấn đề thời sự, chính trị - xã hội đang diễn ra.

Nhờ vào báo chí, các văn kiện đại hội Đảng, nghị quyết của Trung ương, Chính phủ, Quốc hội... được truyền tải một cách sinh động, dễ hiểu, gắn với thực tiễn đời sống. Qua đó, người dân không chỉ được tiếp cận thông tin một cách minh bạch, mà còn có thể thể hiện sự đồng thuận, ủng hộ bằng hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày.

Bên cạnh việc truyền tải thông tin, báo chí còn là kênh tiếp nhận và phản ánh tiếng nói từ cơ sở - từ chính người dân. Đây chính là chức năng phản biện xã hội, thể hiện vai trò của báo chí như “mắt thấy tai nghe” của xã hội. Khi người dân có bức xúc, kiến nghị hay phát hiện tiêu cực, bất cập trong quá trình thực thi chính sách, báo chí có thể là nơi lên tiếng thay cho họ, từ đó giúp các cơ quan chức năng nắm bắt, điều chỉnh kịp thời.

Nhiều vụ việc tiêu cực, sai phạm của cán bộ, hành vi xâm phạm quyền lợi của người dân, đã được phanh phui, làm rõ nhờ sự vào cuộc tích cực của báo chí. Điều đó, không chỉ góp phần xây dựng một xã hội công khai, minh bạch, mà còn thể hiện tính dân chủ trong đời sống chính trị - xã hội. Báo chí, trong vai trò người quan sát và phản ánh, đã trở thành tiếng nói trung thực và đầy trách nhiệm, kết nối tâm tư, nguyện vọng của người dân đến với lãnh đạo các cấp.

Báo chí còn góp phần tạo sự đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin vào Đảng, Nhà nước. Một đất nước muốn phát triển bền vững, cần có sự đồng thuận trong toàn xã hội. Trong đó, báo chí chính là phương tiện để gắn kết các tầng lớp nhân dân, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thông qua những bài viết phản ánh gương người tốt, việc tốt, những mô hình phát triển kinh tế, văn hóa tiêu biểu hay các phong trào thi đua yêu nước, báo chí đã tạo nên những tấm gương sáng để lan tỏa trong cộng đồng. Đồng thời, việc công khai, minh bạch các hoạt động quản lý, điều hành của chính quyền, thông qua báo chí, cũng góp phần củng cố lòng tin của Nhân dân vào bộ máy nhà nước.

Không chỉ vậy, trong bối cảnh nhiều thông tin xấu độc, sai lệch đang lan tràn trên mạng xã hội, báo chí chính thống đóng vai trò là “ngọn hải đăng” định hướng dư luận, cung cấp thông tin chính xác, trung thực. Đây là một trong những yếu tố then chốt, giúp tăng cường “sức đề kháng” của xã hội trước những âm mưu “diễn biến hòa bình” , những luận điệu sai trái, phản động.

Tại Hội thảo khoa học quốc gia “100 năm Báo chí cách mạng Việt Nam đồng hành cùng sự nghiệp vẻ vang của Đảng và dân tộc” diễn ra chiều 30/5, tại Hà Nội, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh, báo chí cách mạng Việt Nam đã đồng hành cùng dân tộc từ khi đấu tranh giành độc lập đến thời kỳ đổi mới và hội nhập. Báo chí không chỉ là phương tiện truyền thông, mà còn là vũ khí sắc bén, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân và định hướng dư luận xã hội.

Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, báo chí Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò là diễn đàn của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, góp phần xây dựng xã hội dân chủ, công bằng và văn minh.

Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng khẳng định, không chỉ là phương tiện truyền thông, báo chí còn là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân. Báo chí phát huy vai trò dẫn dắt, định hướng dư luận, xây dựng đồng thuận xã hội.

Báo chí và sứ mệnh trong kỷ nguyên số

Kỷ nguyên số - cuộc cách mạng sâu sắc về công nghệ và phương thức giao tiếp xã hội, đang đặt toàn bộ ngành báo chí thế giới và Việt Nam nói riêng, trước một bài toán có tính chất bước ngoặt. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về nền tảng kỹ thuật, mà là một cuộc tái định vị toàn diện về vai trò, chức năng xã hội, mô hình kinh tế và bản sắc nghề nghiệp.

Đối diện với những thách thức mang tính cấu trúc, báo chí cách mạng Việt Nam càng cần phải nhận thức rõ hơn bao giờ hết về sứ mệnh cốt lõi của mình, xem đó là “kim chỉ nam” để vượt qua sóng gió, tiếp tục là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa.

Cuộc cách mạng số, mang trong nó tính 2 mặt một cách rõ rệt. Một mặt, nó trao cho báo chí những công cụ chưa từng có để tiếp cận công chúng nhanh chóng, rộng khắp và sinh động. Thông tin có thể lan tỏa toàn cầu chỉ trong vài giây, các hình thức biểu đạt đa phương tiện (multimedia) làm phong phú thêm trải nghiệm của độc giả, khả năng tương tác 2 chiều, mở ra cơ hội xây dựng một diễn đàn xã hội thực sự. Đây là một tiềm năng to lớn để báo chí thực hiện tốt hơn chức năng thông tin, tuyên truyền, giáo dục và định hướng dư luận.

Tuy nhiên, ở mặt còn lại, chính những đặc tính đó, lại đang tạo ra những thách thức sống còn. Sự bùng nổ của Internet và mạng xã hội, đã tạo ra một “hệ sinh thái truyền thông” hoàn toàn mới, đặt báo chí chính thống trước những thách thức chưa từng có. Tốc độ lan truyền thông tin chóng mặt của mạng xã hội, vừa là cơ hội, vừa là áp lực. Tin giả (fake news), tin sai sự thật lan tràn, gây nhiễu loạn thông tin, xói mòn niềm tin, thậm chí gây bất ổn xã hội.

Trong “ma trận thông tin” đó, sứ mệnh của báo chí chính thống - càng trở nên nặng nề hơn. Báo chí phải là bộ lọc thông tin, là nguồn kiểm chứng tin cậy, là “thành trì” vững chắc để bảo vệ sự thật. Để làm được điều đó, báo chí không còn cách nào khác đó là phải tự làm mới mình, phải tiến hành một cuộc cách mạng thực sự trong tư duy và hành động.

Theo Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, để báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục sứ mệnh vẻ vang và đồng hành cùng dân tộc trong kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng, chúng ta cần tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, tính hấp dẫn, sức thuyết phục trong công tác thông tin, tuyên truyền của hệ thống báo chí. Đặc biệt, chúng ta đẩy mạnh ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường sự hiện diện của báo chí cách mạng trên không gian mạng, giữ vững vai trò định hướng thông tin, tư tưởng trong xã hội, làm chủ mặt trận thông tin, tuyên truyền trước sự phát triển của các nền tảng số xuyên biên giới.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cũng lưu ý, chúng ta cần đẩy mạnh nghiên cứu, khai thác, ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ, chuyển đổi số báo chí gắn với cải cách bộ máy hành chính, xây dựng cơ quan báo chí chuyên nghiệp, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và hội nhập quốc tế.

Tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm

Để thực hiện tốt sứ mệnh của mình trong kỷ nguyên số, báo chí cần phải chủ động chuyển mình, đổi mới và thích ứng với những thay đổi của thời đại.

Trước hết, các cơ quan báo chí cần tận dụng tối đa sức mạnh của công nghệ số trong mọi khâu của quy trình làm báo, từ thu thập thông tin, sản xuất nội dung đến phân phối và tương tác với độc giả. Việc áp dụng các công cụ phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo, thực tế tăng cường…, sẽ giúp báo chí nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo ra những sản phẩm báo chí hấp dẫn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của độc giả.

Báo chí cần đa dạng hóa hình thức và phương thức truyền tải; không chỉ giới hạn ở các bài viết truyền thống, mà cần đa dạng hóa các hình thức thể hiện như video, podcast, infographic, long-form… Đồng thời, báo chí cần tận dụng các kênh phân phối khác nhau như mạng xã hội, ứng dụng di động, các nền tảng trực tuyến để tiếp cận độc giả ở mọi nơi, mọi lúc.

Trong bối cảnh thông tin tràn lan, chất lượng nội dung và đạo đức nghề nghiệp trở thành yếu tố sống còn của báo chí, các phóng viên, nhà báo cần không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, rèn luyện kỹ năng, trau dồi kiến thức để có thể đưa ra những thông tin chính xác, sâu sắc và phân tích sắc bén; đồng thời, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc đạo đức nghề nghiệp, giữ tính khách quan, trung thực và trách nhiệm với xã hội.

Bên cạnh đó, các phóng viên, nhà báo cần lắng nghe ý kiến của độc giả, tạo ra không gian tương tác hai chiều, khuyến khích độc giả tham gia vào quá trình làm báo. Việc xây dựng cộng đồng độc giả trung thành, sẽ giúp báo chí củng cố vị thế và tạo ra những nguồn lực mới để phát triển.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, các cơ quan báo chí cần tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, nguồn lực, để cùng nhau phát triển; đồng thời, cần cạnh tranh lành mạnh, dựa trên chất lượng nội dung và sự tin cậy của độc giả.

Trong kỷ nguyên số, vai trò của các phóng viên, nhà báo càng trở nên quan trọng. Họ không chỉ là người đưa tin, mà còn là người kiểm chứng thông tin, người phân tích, giải thích các vấn đề phức tạp, người định hướng dư luận và người bảo vệ các giá trị tốt đẹp.

Để đáp ứng yêu cầu của thời đại, các phóng viên, nhà báo cần trang bị cho mình những kỹ năng mới, như kỹ năng sử dụng các công cụ số, kỹ năng phân tích dữ liệu, kỹ năng làm việc đa phương tiện… Bên cạnh đó, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội - là những phẩm chất không thể thiếu của người làm báo chân chính.

Các phóng viên, nhà báo phải luôn tỉnh táo, kiên định trước những cám dỗ, những áp lực từ bên ngoài, giữ vững ngọn bút sắc bén để phản ánh sự thật, bảo vệ lẽ phải và đấu tranh cho những điều tốt đẹp. Họ phải là những “chiến binh” trên mặt trận thông tin, góp phần đẩy lùi những thông tin sai lệch, những luận điệu xuyên tạc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và Nhà nước, củng cố niềm tin của Nhân dân.

Lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam luôn gắn liền với lịch sử đấu tranh và phát triển của dân tộc.

Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang đứng trước vận hội lớn để bứt phá, vươn lên, vai trò và trách nhiệm của báo chí lại càng to lớn hơn bao giờ hết. Báo chí phải thực sự là lực lượng tiên phong, vừa là tấm gương phản chiếu trung thực, vừa là ngọn đuốc soi đường, vừa là công cụ giám sát quyền lực hiệu quả, vừa là chất xúc tác kiến tạo sự đồng thuận để khơi dậy và quy tụ sức mạnh của toàn dân tộc.

Con đường phía trước còn nhiều gian nan, nhưng với truyền thống vẻ vang, với sự quan tâm, lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, với sự tin yêu của Nhân dân và với bản lĩnh, trí tuệ và nhiệt huyết của đội ngũ những người làm báo chân chính, chúng ta có quyền tin tưởng rằng, báo chí Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò của mình, đóng góp xứng đáng vào công cuộc xây dựng một nước Việt Nam phồn vinh, hùng cường và hạnh phúc.

Đó không chỉ là trách nhiệm, mà còn là niềm vinh dự và tự hào của mỗi người làm báo cách mạng.

Ngọc Linh