Hà Nội kiến tạo Khu công nghệ cao Hòa Lạc thành thung lũng công nghệ, đổi mới sáng tạo

Khu công nghệ cao Hòa Lạc trước thời cơ vàng để bứt phá

Sáng 3/12, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp TP. Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Hội thảo có sự tham dự của nhiều lãnh đạo Trung ương và Hà Nội gồm: ông Phạm Đại Dương - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương; ông Nguyễn Quân - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; ông Trương Việt Dũng - Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội; ông Vũ Xuân Hùng - Thành ủy viên, Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp TP. Hà Nội, cùng đông đảo chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc, ông Vũ Xuân Hùng - Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp TP. Hà Nội nhấn mạnh: Hòa Lạc đã được Trung ương trao trọng trách đặc biệt trong nhiều chiến lược lớn, từ Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 15-NQ/TW đến Luật Thủ đô (sửa đổi). Tất cả đều định vị Hòa Lạc là trung tâm khoa học - công nghệ trọng điểm, giữ vai trò hạt nhân thúc đẩy hình thành đô thị khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phía tây Hà Nội.

Đáng chú ý, tại Đại hội XVIII Đảng bộ TP. Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, Hòa Lạc cùng các khu đổi mới sáng tạo của Thủ đô sẽ trở thành “cực công nghệ”, một trong ba cực sáng tạo then chốt.

Hòa Lạc được thành lập năm 1998, là khu công nghệ cao đầu tiên của cả nước. Sau quá trình quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ, cuối năm 2023 khu được bàn giao cho Hà Nội, mở ra một giai đoạn phát triển mới. Với 109 dự án, tổng vốn đăng ký 116 nghìn tỷ đồng (tương đương 5 tỷ USD), Hòa Lạc quy tụ Viettel, FPT, Vingroup, VNPT, Nidec, Hanwha Aerospace, cùng các viện - trường trọng điểm như VKIST, NIC, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Đại học Việt - Nhật, Việt - Pháp, FPT…

Tuy vậy, ông Vũ Xuân Hùng thẳng thắn nhìn nhận: Hòa Lạc chưa phát triển xứng tầm kỳ vọng. Hạ tầng khoa học công nghệ mới có khoảng 80 phòng thí nghiệm; hạ tầng xã hội, kỹ thuật và kết nối giao thông chưa đủ hấp dẫn nhà đầu tư; thể chế đặc thù còn thiếu độ mở; nguồn nhân lực chất lượng cao chưa ổn định, chủ yếu lao động ngắn hạn.

Điểm nghẽn lớn nhất, theo ông Hùng, là khó khăn trong việc hình thành hệ sinh thái nghiên cứu, triển khai, sản xuất đồng bộ. Việc gắn kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp còn rời rạc, chưa tạo được “đô thị khoa học công nghệ sống động” đúng nghĩa.

Ông khẳng định yếu tố mang tính quyết định vẫn là con người. Khi trí tuệ Việt được phát huy đúng mức, Hòa Lạc mới có thể trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu quốc gia, biểu tượng tri thức của Thủ đô.

Học từ Silicon Valley, nuôi dưỡng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia đã phân tích sâu nguyên nhân khiến Hòa Lạc chưa đạt kỳ vọng và đề xuất các giải pháp căn cơ.

Ông Nguyễn Tử Quảng - CEO Tập đoàn Bkav, dẫn lại kinh nghiệm từ Silicon Valley, Tân Trúc (Đài Loan - Trung Quốc) hay Trung Quan Thôn (Trung Quốc). Những mô hình này thành công nhờ hội tụ các yếu tố nền tảng gồm một “kiến trúc sư trưởng” có tầm nhìn; một đại học kỹ thuật hàng đầu; doanh nghiệp dẫn dắt được nuôi dưỡng từ trường, viện; hệ thống quỹ đầu tư mạo hiểm hỗ trợ từ giai đoạn sơ khai.

Theo ông Quảng, Hòa Lạc thiếu mối liên kết bền chặt với một đại học kỹ thuật quy mô lớn. Hòa Lạc cũng cần được kết nối mạnh hơn với Cầu Giấy để hình thành Smart City kiểu mẫu, tạo không gian sáng tạo liên tục. Nếu làm đúng cách và có sự vào cuộc đồng bộ, ông tin Hòa Lạc hoàn toàn có thể trở thành Silicon Valley của Việt Nam.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ thông tin, bà Dương Kiều Oanh - Trưởng Ban Chuyển đổi số và Vận hành số FPT Software, cho biết FPT đã có hơn một thập kỷ phát triển tại Hòa Lạc, từ 1.500 nhân sự năm 2013 lên gần 6.000 người hiện nay. Thực tế này chứng minh nơi đây có sức hút lớn nếu được trang bị hạ tầng và chính sách phù hợp. “Nhu cầu cấp thiết xây dựng cơ chế ưu đãi thực chất cho nhân sự công nghệ cao, trước hết là mở rộng định nghĩa “chuyên gia”, hỗ trợ tín dụng ưu đãi cho người trẻ an cư để yên tâm lập nghiệp”, bà Dương Kiều Oanh nhấn mạnh.

Về đổi mới sáng tạo, bà đề nghị công nhận chi phí R&D là chi phí hợp lệ, tạo hành lang cho các nhóm nghiên cứu dám thử nghiệm và dám chấp nhận rủi ro. Điều quan trọng hơn là cần tạo các “bài toán lớn” ở tầm quốc gia để thu hút chuyên gia tinh hoa.

Ở lĩnh vực viễn thông - dữ liệu, ông Nguyễn Duy Nhân - Phó Giám đốc VNPT Hà Nội, đánh giá Hòa Lạc có tiềm năng trở thành hạt nhân chuyển đổi số của Thủ đô. Trung tâm IDC đạt tiêu chuẩn Uptime Tier III đã trở thành nền móng dữ liệu cho Hà Nội, với mạng cáp quang, Cloud, AI, Big Data, IoT, Blockchain sẵn sàng phục vụ doanh nghiệp.

Dù vậy, nhiều “vùng lõm” phủ sóng 4G/5G vẫn tồn tại; thiếu điểm đặt trạm BTS; quy hoạch hạ tầng viễn thông chuyên ngành chậm ban hành. Ông kiến nghị cho phép chia sẻ hạ tầng dùng chung, số hóa toàn bộ thủ tục hành chính và thí điểm công nghệ 6G Sandbox tại Hòa Lạc, xây dựng hệ thống quản lý thông minh vận hành đồng bộ toàn khu.

Các nhà nghiên cứu và chuyên gia tại hội thảo đồng thuận rằng Hòa Lạc cần ưu đãi mạnh về thuế doanh nghiệp công nghệ, thuế nhập khẩu máy móc R&D, ưu đãi tín dụng đầu tư dài hạn, ưu đãi thuế thu nhập cho nhân lực R&D và chính sách nhà ở phúc lợi cho chuyên gia. Những chính sách này là động lực để doanh nghiệp chọn Hòa Lạc làm “đại bản doanh” công nghệ.

Tầm nhìn mới cho Khu công nghệ cao Hòa Lạc

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, TP. Hà Nội đang hoàn thiện Đề án phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc đến năm 2030, tầm nhìn 2045. “Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng Hòa Lạc thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu, phát triển và sản xuất công nghệ cao hàng đầu cả nước, đóng góp lớn cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thủ đô”, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội thông tin.

Ông Trương Việt Dũng cho biết, đề án tập trung vào các nhóm giải pháp chiến lược gồm đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, hạ tầng khoa học công nghệ và giao thông kết nối. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là bảo đảm cung cấp điện chất lượng cao, điện sạch; nước sạch cho sinh hoạt và sản xuất; viễn thông, cáp quang và dịch vụ thiết yếu “đến chân hàng rào” dự án.

“Một trọng tâm quan trọng khác là thu hút đầu tư có chọn lọc, hướng vào công nghệ lõi; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; xây dựng chính sách vượt trội về thu nhập, nhà ở, thuế, bảo hiểm, visa cho chuyên gia; ưu đãi thực chất cho doanh nghiệp R&D và trung tâm dữ liệu; thí điểm các mô hình sandbox công nghệ”, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội chia sẻ thêm.

Bên cạnh đó, TP. Hà Nội cũng thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính theo hướng “một cửa tại chỗ, điện tử liên thông”. Ban Quản lý Hòa Lạc sẽ được phân quyền tối đa, nhằm bảo đảm môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, hiệu quả. Song song là nhiệm vụ thu hút nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia đầu ngành và tài năng trẻ.

Ông Trương Việt Dũng khẳng định: “Hà Nội dành quyết tâm chính trị và nguồn lực mạnh mẽ để phát triển Hòa Lạc. Riêng năm 2026, Thành phố dự kiến chi 4% ngân sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tương đương 9.088 tỷ đồng”.

“Khát vọng xây dựng Thung lũng Silicon của Việt Nam đang được hiện thực hóa bằng các bước đi cụ thể. Hà Nội kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp, các viện trường và đội ngũ trí thức chung tay kiến tạo, và Thành phố cam kết đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho mọi dự án công nghệ cao tại Hòa Lạc”, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh.

Khu công nghệ cao Hòa Lạc đang đứng ở thời điểm đặc biệt, nơi những quyết sách lớn, chiến lược phát triển dài hạn và khát vọng công nghệ của Thủ đô gặp nhau. Khi thể chế được cởi mở, hạ tầng được hoàn thiện, nhân lực tinh hoa được thu hút và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được đầu tư đúng cách, Hòa Lạc có đủ nền tảng để vươn lên ngang tầm các mô hình nổi tiếng trên thế giới. Đó không chỉ là câu chuyện xây dựng một khu công nghệ cao, mà là kiến tạo một không gian trí tuệ, nơi hội tụ những con người dám nghĩ lớn, dám làm thật và dám tạo nên giá trị mới cho tương lai của Hà Nội nói riêng, Việt Nam nói chung.

“Sự thiếu vắng quỹ đầu tư mạo hiểm là một trong những rào cản lớn nhất đối với hệ sinh thái khởi nghiệp, đặc biệt với doanh nghiệp công nghệ và công nghệ cao. Gần hai thập kỷ qua, Việt Nam vẫn chưa hình thành được một quỹ đúng nghĩa. Việc lập quỹ bằng ngân sách Nhà nước vướng nhiều ràng buộc; khu vực tư nhân cũng gặp khó; nhà đầu tư nước ngoài thì dè dặt, còn các quỹ trong nước nếu có cũng mới dừng ở dạng “hỗ trợ doanh nghiệp”, chưa mang bản chất mạo hiểm. Trong bối cảnh đó, Hà Nội đã tiên phong xây dựng quỹ đầu tư mạo hiểm, mở ra tín hiệu tích cực để Hòa Lạc nuôi dưỡng kỳ vọng hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh”, ông Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ chia sẻ.

Theo Báo Điện tử Chính Phủ