Ngân hàng Nhà nước bổ sung cơ chế cho vay đặc biệt, lãi suất 0%

Từ ngày 1/5/2026, cơ chế cho vay đặc biệt trong hệ thống các tổ chức tín dụng chính thức được điều chỉnh theo hướng mở rộng và linh hoạt hơn. Theo quy định mới, không chỉ Ngân hàng Nhà nước mà các tổ chức bảo hiểm tiền gửi và tổ chức tín dụng khác cũng được phép tham gia vào hoạt động cho vay đặc biệt, tạo thêm kênh hỗ trợ thanh khoản trong những tình huống cần thiết.

Điểm đáng chú ý trong quy định lần này là việc bổ sung vai trò của tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Lần đầu tiên, chủ thể này được tham gia cơ chế theo cả hai chiều: vừa có thể vay vốn đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước, vừa có thể sử dụng nguồn lực của mình để cho vay lại đối với các tổ chức tín dụng khi phát sinh nhu cầu hỗ trợ thanh khoản.

Cụ thể, tổ chức bảo hiểm tiền gửi được phép vay đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước với mức lãi suất 0%/năm và không cần tài sản bảo đảm trong các trường hợp theo quy định của pháp luật. Đây là cơ chế ưu đãi đáng kể, nhằm đảm bảo khả năng chi trả trong trường hợp quỹ dự phòng nghiệp vụ của tổ chức này không đủ đáp ứng nhu cầu thực tế.

Khoản vay đặc biệt này được quy định sử dụng đúng mục đích, chỉ phục vụ cho việc chi trả tiền bảo hiểm tiền gửi. Đồng thời, mức vay không vượt quá phần thiếu hụt của quỹ dự phòng nghiệp vụ, nhằm đảm bảo kiểm soát rủi ro và giữ vững kỷ luật tài chính trong hệ thống.

Ở chiều ngược lại, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cũng có thể cho vay đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng từ nguồn quỹ dự phòng nghiệp vụ của mình. Cơ chế này góp phần tăng cường khả năng hỗ trợ thanh khoản trong nội bộ hệ thống, đặc biệt trong bối cảnh có thể phát sinh các rủi ro cục bộ tại một số tổ chức tín dụng.

Việc thiết lập vai trò “kép” cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi được xem là điểm mới quan trọng, giúp tăng tính linh hoạt trong điều hành và xử lý các tình huống khẩn cấp. So với quy định trước đây, cơ chế này mở rộng đáng kể phạm vi và công cụ can thiệp, góp phần nâng cao hiệu quả bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Về lãi suất áp dụng, Ngân hàng Nhà nước quy định mức 0%/năm đối với phần nợ gốc của khoản vay đặc biệt. Đồng thời, không tính lãi đối với khoản lãi chậm trả, qua đó giảm áp lực tài chính cho các bên tham gia trong quá trình xử lý khó khăn.

Quy trình xét duyệt và giải ngân khoản vay đặc biệt cũng được quy định rõ ràng, chặt chẽ. Tổ chức bảo hiểm tiền gửi khi có nhu cầu vay phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, trong đó nêu rõ mục đích sử dụng, nhu cầu vốn, thời hạn vay và cam kết sử dụng đúng quy định. Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét và quyết định trong thời hạn tối đa 20 ngày làm việc.

Đối với nghĩa vụ hoàn trả, khi khoản vay đến hạn, bên vay phải thanh toán đầy đủ theo quy định. Trong trường hợp phát hiện vi phạm hoặc sử dụng vốn sai mục đích, Ngân hàng Nhà nước có thể áp dụng các biện pháp xử lý cần thiết, bao gồm việc trích tiền từ tài khoản của bên vay để thu hồi nợ.

Cùng với đó, phạm vi điều chỉnh của quy định mới cũng được mở rộng, bổ sung thêm đối tượng áp dụng là tổ chức bảo hiểm tiền gửi và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Điều này góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động cho vay đặc biệt, đảm bảo sự đồng bộ với các quy định pháp luật hiện hành.

Việc ban hành quy định mới nhằm cụ thể hóa Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025, đồng thời tăng cường công cụ hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh thị trường tài chính có thể đối mặt với những biến động khó lường, cơ chế này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định, giảm thiểu rủi ro lan truyền và củng cố niềm tin của thị trường.

Nhìn tổng thể, việc mở rộng cơ chế cho vay đặc biệt không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn thể hiện bước tiến trong hoàn thiện chính sách điều hành tiền tệ, hướng tới một hệ thống tài chính an toàn, linh hoạt và có khả năng ứng phó tốt hơn trước các cú sốc trong tương lai.

VT