Tài sản số tăng tốc, nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành điểm nghẽn

Sự phát triển nhanh chóng của thị trường tài sản số đang mở ra một giai đoạn mới cho hệ thống tài chính toàn cầu, đồng thời tạo ra áp lực lớn về nguồn nhân lực. Với quy mô toàn cầu đạt khoảng 2.540 tỷ USD và hơn 1 tỷ người dùng, lĩnh vực này không chỉ phản ánh mức độ phổ cập ngày càng rộng mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về năng lực vận hành, quản trị và kiểm soát rủi ro.

Tại Việt Nam, số người sở hữu tài sản mã hóa đã vượt 17 triệu, đưa quốc gia vào nhóm có mức độ tiếp cận cao hàng đầu. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh cũng kéo theo những thách thức mới, đặc biệt trong việc xây dựng đội ngũ nhân lực có đủ năng lực công nghệ, hiểu biết tài chính và khả năng tuân thủ trong môi trường số.

Các đánh giá chuyên môn cho thấy, thị trường tài sản số toàn cầu đang trong xu hướng mở rộng mạnh, với dự báo có thể đạt quy mô 10.000 tỷ USD vào năm 2030. Điều này cho thấy tài sản số không còn là một xu hướng ngắn hạn, mà đang dần trở thành một lớp hạ tầng giá trị mới trong hệ thống tài chính.

Song song với sự phát triển đó, công nghệ blockchain, fintech và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc thị trường lao động. Không chỉ tạo ra các vị trí việc làm mới, những công nghệ này còn tái định hình cách thức vận hành của các tổ chức tài chính, đặc biệt là ngân hàng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, các ngân hàng không còn chỉ dừng lại ở việc số hóa quy trình, mà đang tiến tới tái cấu trúc toàn diện mô hình hoạt động. Xu hướng nổi bật là chuyển sang mô hình nền tảng mở, với sự tích hợp của các công nghệ như eKYC, Open API, trí tuệ nhân tạo và blockchain.

Cách tiếp cận này giúp mở rộng hệ sinh thái dịch vụ thông qua hợp tác với các đối tác công nghệ, đồng thời nâng cao năng lực phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, việc mở rộng hệ sinh thái cũng làm gia tăng độ phức tạp trong quản trị, khi rủi ro không còn giới hạn trong nội bộ mà lan rộng sang các đối tác liên kết.

Một yếu tố đáng chú ý khác là sự nổi lên của stablecoin như một cấu phần quan trọng của hạ tầng tài chính số. Đây là loại tài sản mã hóa được thiết kế để duy trì giá trị ổn định, thường neo theo đồng USD, đóng vai trò trung gian thanh khoản và phương tiện thanh toán trên các nền tảng blockchain.

Trong ba tháng đầu năm 2026, tổng khối lượng giao dịch stablecoin ước đạt khoảng 3.680 tỷ USD, cho thấy mức độ sử dụng ngày càng lớn trong cả giao dịch và thanh toán. Stablecoin hiện không chỉ phục vụ thị trường tài chính mà còn được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như du lịch, thương mại điện tử và chuyển tiền xuyên biên giới, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi.

Một số loại stablecoin, trong đó có USDT, đang giữ vai trò trung tâm trên thị trường, góp phần cải thiện thanh khoản, thu hẹp chênh lệch giá và nâng cao hiệu quả phát hiện giá. Tuy nhiên, sự phổ biến của các công cụ này cũng đồng nghĩa với việc gia tăng yêu cầu về an ninh mạng, tuân thủ pháp lý và quản trị rủi ro.

Trong bối cảnh đó, bài toán nhân lực trở thành yếu tố then chốt. Nhu cầu không chỉ dừng ở số lượng mà tập trung vào chất lượng, đặc biệt là các kỹ năng liên ngành kết hợp giữa công nghệ, tài chính và pháp lý. Đây là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo vận hành hệ thống tài chính số một cách an toàn và hiệu quả.

Ở phía cung, hệ thống giáo dục đang đứng trước áp lực phải thay đổi. Các cơ sở đào tạo đã bắt đầu tích hợp các nội dung liên quan đến blockchain, fintech và trí tuệ nhân tạo vào chương trình giảng dạy, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nhằm rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế.

Việc định hướng sinh viên phát triển tư duy liên ngành được xem là bước đi quan trọng, giúp người học có khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới. Tuy nhiên, quá trình này vẫn cần thời gian để đạt hiệu quả, trong khi nhu cầu của thị trường đang tăng nhanh.

Các chuyên gia nhận định, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở số lượng người tham gia thị trường tài sản số, mà ở chất lượng nguồn nhân lực. Khi thị trường bước sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu, các yếu tố như năng lực vận hành hệ thống, kiểm soát rủi ro và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế sẽ trở thành tiêu chí quyết định.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn và công nghệ cho nền kinh tế số ngày càng tăng, việc chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục hay doanh nghiệp, mà cần sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Đây sẽ là yếu tố quan trọng để Việt Nam tận dụng hiệu quả cơ hội từ sự phát triển của thị trường tài sản số, đồng thời đảm bảo an toàn và bền vững cho hệ thống tài chính trong tương lai.

VT