Nghị quyết 79: Bài toán dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước

07:48 28/03/2026

Nắm giữ phần lớn nguồn lực quan trọng của nền kinh tế, doanh nghiệp nhà nước được kỳ vọng đóng vai trò dẫn dắt và tạo hiệu ứng lan tỏa. Tuy nhiên, theo ông Đậu Anh Tuấn, hiệu quả hoạt động và mức độ kết nối với khu vực tư nhân vẫn còn hạn chế, đòi hỏi những thay đổi thực chất về quản trị và thể chế.

Khi Nghị quyết 79-NQ/TW đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước, một câu hỏi trở nên rõ ràng hơn: với nguồn lực lớn đang nắm giữ, doanh nghiệp nhà nước đã thực sự phát huy được vai trò dẫn dắt nền kinh tế hay chưa?

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Chính phủ, ông Đậu Anh Tuấn – Phó Tổng thư ký, Trưởng ban pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết, trên thực tế, khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đang nắm giữ phần lớn nguồn lực quan trọng, từ đất đai, tài sản đến các lĩnh vực then chốt như năng lượng, viễn thông, tài chính. Tuy nhiên, hiệu quả vận hành và khả năng lan tỏa sang khu vực tư nhân vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện. 

Nghị quyết 79-NQ/TW đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước
Nghị quyết 79-NQ/TW đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước

Nguồn lực lớn nhưng hiệu quả và lan tỏa còn hạn chế

Theo ông Đậu Anh Tuấn, điểm đặc biệt của DNNN không chỉ nằm ở quy mô mà ở việc nắm giữ các nguồn lực cốt lõi của quốc gia. Từ đất đai, khoáng sản đến các ngành nền tảng như năng lượng, vận tải hay ngân hàng, đây đều là những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ nền kinh tế. "Hoạt động hiệu quả hay không của khu vực này sẽ tác động rất lớn đến mức độ phát triển và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế", ông cho biết.

Không chỉ vậy, DNNN còn có vai trò định hình môi trường kinh doanh, ảnh hưởng đến cả doanh nghiệp tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, một thực tế được chỉ ra là hiệu quả hoạt động của khu vực này vẫn chưa tương xứng với nguồn lực đang nắm giữ.

Một trong những vấn đề lớn được nhắc đến là sự liên kết yếu giữa DNNN và khu vực tư nhân. Theo phân tích, rào cản không chỉ nằm ở thể chế mà còn ở chính động lực nội tại của doanh nghiệp.

Nhiều DNNN có xu hướng hoạt động trong "hệ sinh thái riêng", ưu tiên sự an toàn, ít rủi ro hơn là mở rộng hợp tác. Tâm lý này khiến họ ít chủ động kết nối với khu vực tư nhân, dù việc hợp tác có thể mang lại hiệu quả cao hơn. "Động lực để dẫn dắt, lan tỏa sang khu vực tư nhân hiện vẫn còn khá hạn chế", ông Tuấn nhận định.

Trong khi đó, một mô hình được kỳ vọng là DNNN đóng vai trò "vốn mồi", đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm, từ đó kéo theo sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân trong chuỗi cung ứng.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Tuấn cho rằng các tập đoàn nhà nước Việt Nam cần vượt ra khỏi mục tiêu kinh doanh trong nước, hướng đến cạnh tranh toàn cầu. Thực tế, một số doanh nghiệp như Viettel hay các ngân hàng lớn đã bắt đầu mở rộng ra thị trường quốc tế, tạo ra hiệu ứng tích cực không chỉ cho bản thân doanh nghiệp mà còn cho các doanh nghiệp khác của Việt Nam.

Tuy nhiên, để đi xa hơn, yếu tố then chốt là quản trị. "Quản trị phải là bước chuyển quan trọng nhất", ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng DNNN cần tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế, có thể huy động vốn từ các nhà đầu tư toàn cầu và thậm chí thuê các nhà quản trị chuyên nghiệp, kể cả người nước ngoài. 

Theo ông Đậu Anh Tuấn, điểm đặc biệt của DNNN không chỉ nằm ở quy mô mà ở việc nắm giữ các nguồn lực cốt lõi của quốc gia - Ảnh: VGP/Đỗ Cường
Theo ông Đậu Anh Tuấn, điểm đặc biệt của DNNN không chỉ nằm ở quy mô mà ở việc nắm giữ các nguồn lực cốt lõi của quốc gia - Ảnh: VGP/Đỗ Cường

Cần tư duy "tấn công", không chỉ "an toàn"

Một điểm đáng chú ý là yêu cầu thay đổi tư duy vận hành của DNNN. Thay vì chỉ bảo toàn vốn và hoạt động trong các lĩnh vực truyền thống, khu vực này cần chủ động tham gia vào những ngành mới, mang tính chiến lược.

Ông Tuấn đặt vấn đề: Việt Nam là nền kinh tế có quy mô lớn, xuất nhập khẩu cao, nhưng vẫn chưa có những doanh nghiệp đủ tầm tham gia sâu vào các chuỗi logistics toàn cầu, như sở hữu hoặc đầu tư vào các hãng tàu lớn. Những quyết định mang tính "tấn công" như vậy có thể không tối ưu lợi nhuận ngắn hạn, nhưng lại tạo lợi ích dài hạn cho toàn bộ nền kinh tế.

Từ góc độ thể chế, định hướng cải cách được nhấn mạnh là tạo môi trường bình đẳng giữa DNNN và các khu vực kinh tế khác. Thay vì một hệ thống quy định riêng, đôi khi "vừa thừa vừa thiếu", DNNN cần được đặt trong một khung pháp lý chung, với quyền tiếp cận nguồn lực và cơ hội kinh doanh tương tự doanh nghiệp tư nhân. Song song với đó, tiêu chuẩn quản trị phải cao hơn, đi kèm với cơ chế đãi ngộ đủ sức thu hút nhân sự chất lượng cao.

Đáng chú ý, một thay đổi quan trọng là xu hướng tách bạch giữa định hướng chính trị và quản trị kinh doanh – trong đó hoạt động điều hành sẽ được trao quyền nhiều hơn, gắn với hiệu quả và trách nhiệm giải trình.

Với những thay đổi về tư duy và chính sách, ông Tuấn kỳ vọng khu vực DNNN sẽ có những chuyển động rõ nét trong thời gian tới. "Yếu tố quan trọng nhất vẫn là tính thực chất và hiệu quả", ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng nếu cải thiện được quản trị và động lực vận hành, khu vực này có thể tạo ra cú hích lớn cho toàn bộ nền kinh tế. 

Theo Chinhphu.vn

  • Cùng chuyên mục

Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh gắn với hội nhập quốc tế

Ngày 16/11, tại TPHCM, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 3/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Kinh tế - 21:44 16/11/2026

Thủy sản Việt Nam tại Singapore: Tăng thị phần, hướng tới nâng giá trị xuất khẩu

Thủy sản Việt Nam đang củng cố vị thế trong nhóm nhà cung cấp lớn nhất tại Singapore, với lợi thế về sản lượng và giá cạnh tranh. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp cần chuyển từ mở rộng nguồn cung sang nâng giá trị sản phẩm, đặc biệt ở những mặt hàng đã có thị phần cao.

Kinh tế - 06:32 16/11/2026

Hà Nội chọn lọc dự án FDI theo chất lượng và khả năng lan tỏa

Hà Nội chuyển trọng tâm thu hút FDI sang công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao tri thức và liên kết doanh nghiệp. Chất lượng dòng vốn được đặt trong yêu cầu nâng cao nội lực, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.

Kinh tế - 21:56 14/11/2026

Tăng trưởng 10% năm 2027: Bài toán lớn về vốn và ổn định vĩ mô

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2027, Việt Nam cần huy động khoảng 6-6,4 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội. Quy mô nguồn lực rất lớn đặt ra yêu cầu vừa mở rộng các kênh huy động vốn, vừa sử dụng hiệu quả từng đồng vốn và duy trì kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

Kinh tế - 06:36 13/11/2026

VEFTA mở rộng cơ hội xuất khẩu, doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì?

Hơn 90% dòng thuế được các nước EFTA xóa bỏ ngay khi Hiệp định VEFTA có hiệu lực, mở thêm cơ hội xuất khẩu cho hàng Việt. Tuy nhiên, để biến ưu đãi thuế quan thành lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ và những tiêu chuẩn khắt khe.

Kinh tế - 15:31 12/11/2026

Dư nợ vay tăng 75%, chiến lược kinh doanh bất động sản có gì thay đổi?

Trước áp lực dư nợ vay tăng mạnh, KDH đang điều chỉnh chiến lược kinh doanh theo hướng đẩy nhanh tiến độ bán hàng, thay đổi cơ cấu sản phẩm và hướng tới giảm đòn bẩy tài chính. Theo kế hoạch, doanh nghiệp dự kiến thu về 15.132 tỷ đồng trong năm 2027 từ hoạt động kinh doanh và hợp tác liên doanh, liên kết.

Kinh tế - 16:30 10/11/2026

Kinh tế Việt Nam cuối năm 2026: Đầu tư dẫn dắt tăng trưởng, áp lực lạm phát còn lớn

GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01% so với cùng kỳ, với hoạt động đầu tư tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng. Tuy nhiên, CPI tháng 10 tăng 5,09%, cùng áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, cho thấy bài toán duy trì tăng trưởng cao đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô vẫn còn nhiều thách thức.

Kinh tế - 08:09 09/11/2026

Bảo đảm thẩm quyền đặc thù của Hà Nội trong phát triển kinh tế đêm

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, các đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội đề nghị bảo đảm thẩm quyền tự quyết định thí điểm phát triển kinh tế đêm theo Luật Thủ đô năm 2026, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý, tạo điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế Thủ đô.

Kinh tế - 21:44 08/11/2026

Hoàn thành gần 17.000 căn nhà ở cho thuê trong năm 2026

Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã hoàn thành 9.028/17.176 căn nhà ở cho thuê, đạt tỷ lệ 53% kế hoạch. Khả năng hoàn thành cả năm 2026 ước đạt 16.944 căn, đạt tỷ lệ 99% so với chỉ tiêu được giao tại Nghị quyết số 303/NQ-CP.

Kinh tế - 21:34 08/11/2026

Siết thuế nền tảng xuyên biên giới, mở rộng ưu đãi cho doanh nghiệp Việt

Việc các tập đoàn công nghệ đa quốc gia thu lợi nhuận lớn từ thị trường Việt Nam nhưng không có sự hiện diện thương mại từng đặt ra thách thức về quản lý thuế. Nhờ triển khai Cổng thông tin điện tử và hoàn thiện khung pháp lý, cơ quan thuế đã khẳng định chủ quyền trên không gian mạng, đồng thời thiết lập sự công bằng cho doanh nghiệp nội địa.

Kinh tế - 21:50 05/11/2026