Hà Nội chọn lọc dự án FDI theo chất lượng và khả năng lan tỏa

Từ quy mô dòng vốn đến năng lực công nghệ

Sau gần bốn thập kỷ thu hút đầu tư nước ngoài, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu lựa chọn những dự án có khả năng tạo dựng năng lực phát triển lâu dài. Vốn đăng ký tiếp tục quan trọng, song hàm lượng công nghệ, hiệu quả triển khai và mức độ gắn kết với doanh nghiệp trong nước ngày càng trở thành những thước đo cần thiết.

Theo Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư nước ngoài, lũy kế từ năm 1989 đến hết tháng 8/2026, Hà Nội thu hút khoảng 75,2 tỷ USD vốn FDI, nằm trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước. Trong đó, vốn đăng ký của 9.484 dự án cấp mới đạt gần 40 tỷ USD; vốn tăng thêm qua 2.555 dự án điều chỉnh đạt gần 19,9 tỷ USD; giá trị góp vốn, mua cổ phần khoảng 15,36 tỷ USD.

Dòng vốn này đã đóng góp vào sản xuất, xuất khẩu và việc làm. Đến cuối năm 2025, doanh nghiệp FDI tạo việc làm cho khoảng 360.000 lao động, chiếm 14,4% lao động trong doanh nghiệp trên địa bàn. Giai đoạn 2021 đến 2025, khu vực FDI đóng góp khoảng 7 đến 10% GRDP và khoảng 4,9% tổng thu ngân sách nhà nước của TP.

Tuy nhiên, cơ cấu đầu tư còn những khoảng trống. Bất động sản chiếm khoảng 30,79% tổng vốn FDI lũy kế, công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 22,57%, trong khi số dự án lớn thuộc công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học và nghiên cứu, phát triển còn hạn chế. Liên kết với doanh nghiệp nội địa, viện nghiên cứu, trường đại học chưa chặt chẽ; chuyển giao công nghệ và nội địa hóa chưa đạt kỳ vọng.

Một số dự án có tỷ lệ vốn thực hiện thấp, chậm triển khai hoặc kéo dài thủ tục. Khó khăn về đất sạch, hạ tầng cùng sự chồng chéo trong thủ tục đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới cùng Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài mở ra định hướng mới. Hà Nội xác định FDI là động lực quan trọng để phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính, thương mại, khoa học và công nghệ.

Tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư được hướng vào hàm lượng công nghệ, năng lực nghiên cứu và phát triển, khả năng chuyển giao công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa, hiệu quả sử dụng đất, đóng góp ngân sách và kết nối chuỗi giá trị. Ưu đãi đầu tư được định hướng gắn với cam kết cụ thể về công nghệ, giá trị gia tăng, phát thải và hiệu quả kinh tế xã hội.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, báo cáo tại phiên họp UBND TP. Hà Nội thường kỳ tháng 11, đến ngày 31/10/2026, Hà Nội thu hút khoảng 4,17 tỷ USD vốn FDI, bằng 92,7% mục tiêu cả năm là 4,5 tỷ USD. Để hoàn thành mục tiêu, TP cần thu hút thêm khoảng 330 triệu USD trong hai tháng cuối năm.

Kết quả này đưa Hà Nội tiến gần kế hoạch thu hút vốn năm 2026. Tuy nhiên, quy mô vốn đăng ký cần được xem xét cùng hiệu quả triển khai dự án, khả năng chuyển giao công nghệ và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước để đánh giá chất lượng dòng vốn.

Cùng với kết quả thu hút vốn, hợp tác giữa Hà Nội với các tập đoàn quốc tế đang mở rộng sang những lĩnh vực tạo nền tảng phát triển, từ hạ tầng công nghiệp đến nhân lực công nghệ và nghiên cứu, phát triển.

Ông Manabu Hamamoto, Tổng Giám đốc kinh doanh chiến lược phát triển đô thị toàn cầu, Tập đoàn Sumitomo cho biết, từ khi phát triển và vận hành Khu công nghiệp Thăng Long tại Hà Nội năm 1997, tập đoàn đã thu hút khoảng 3 tỷ USD vốn đầu tư lũy kế, tạo khoảng 60.000 việc làm.

“Chúng tôi đánh giá cao phương thức quản trị minh bạch, nhất quán và định hướng tương lai của Hà Nội, coi đây là nền tảng tạo dựng niềm tin để các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm gắn bó lâu dài”, ông Manabu Hamamoto nhấn mạnh.

Ở lĩnh vực nhân lực, ông Na Ki Hong, Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam cho biết, Samsung đã ký biên bản ghi nhớ với TP nhằm hợp tác phát triển nguồn nhân lực công nghệ, tăng cường kết nối doanh nghiệp với cơ sở giáo dục, đào tạo. Ông khẳng định cam kết đồng hành cùng Hà Nội trong nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và bồi dưỡng nhân tài.

Ông Steven Truong, Phó Chủ tịch toàn cầu Tập đoàn NVIDIA cũng bày tỏ tin tưởng vào tiềm năng trí tuệ nhân tạo của Thủ đô: “Trong tương lai, Việt Nam sẽ trở thành một trung tâm AI và Hà Nội sẽ là một trong những cực tăng trưởng quan trọng”. Theo ông, tập đoàn sẽ xây dựng trung tâm R&D tại Hà Nội để đóng góp vào đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tạo nền tảng để dòng vốn lan tỏa

Thu hút dự án công nghệ cao đòi hỏi Hà Nội chuẩn bị đồng thời hạ tầng, nhân lực và năng lực tiếp nhận của doanh nghiệp trong nước. Khả năng lan tỏa phụ thuộc vào mức độ những nguồn lực này được kết nối trong quá trình triển khai đầu tư.

Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phải trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Thủ đô. Chính sách nhân lực cần vượt ra ngoài đãi ngộ, hướng tới môi trường để người tài nghiên cứu, sáng tạo, hợp tác quốc tế và phát triển lâu dài.

TP sẽ tăng cường đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ, giao nhiệm vụ cho các nhóm nghiên cứu mạnh, hỗ trợ chuyên gia giải quyết những vấn đề lớn. Doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp công nghệ và các tập đoàn lớn được khuyến khích tham gia xây dựng chương trình, đặt hàng đào tạo, tổ chức thực tập, đào tạo lại và tiếp nhận nhân lực.

Cùng với nhân lực, Hà Nội định hướng tổ chức không gian thu hút FDI theo mô hình đa cực. Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được xác định là hạt nhân nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo, hướng tới thu hút trung tâm R&D của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, TP đang đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Khu Công nghệ cao sinh học và 7 khu công nghiệp với tổng diện tích trên 2.800 ha. Việc chuẩn bị này đi cùng đào tạo nhân lực số, bán dẫn và cơ chế ưu đãi dựa trên cam kết công nghệ lõi, R&D, nội địa hóa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Hệ sinh thái công nghệ còn được bổ sung bởi các dự án trong nước. Tháng 1/2026, Hà Nội phối hợp với FPT khởi công Khu Công viên công nghệ số và hỗn hợp tại hai phường Tây Tựu và Phú Diễn, tổng vốn 50.000 tỷ đồng. Viettel cũng khởi công nhà máy sản xuất chip bán dẫn tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Những dự án này tạo thêm nền tảng hạ tầng, nghiên cứu và nhân lực để tiếp cận nhà đầu tư chiến lược.

Giai đoạn 2026 đến 2030, Hà Nội đặt mục tiêu thu hút 25 tỷ USD FDI đăng ký và khoảng 16 tỷ USD vốn thực hiện. Khoảng 80% vốn thu hút mới được định hướng đến từ các nền kinh tế phát triển; tỷ trọng vốn vào công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, R&D và công nghiệp xanh phấn đấu đạt 50%.

Khả năng lan tỏa được cụ thể hóa bằng mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa bình quân trong các ngành công nghiệp chủ lực lên 45%. TP hướng tới khoảng 350 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, trong đó khoảng 30 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp I.

“TP đặc biệt khuyến khích doanh nghiệp FDI dẫn dắt chuỗi cung ứng, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị”, ông Lê Trung Hiếu cho biết. Theo ông, TP sẽ làm cầu nối, hỗ trợ doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn ESG và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Để các mục tiêu trở thành dự án thực tế, Hà Nội tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chuẩn bị đất sạch và cải thiện môi trường đầu tư. Nghị quyết số 46/2026/NQ-HĐND về thu hút nhà đầu tư chiến lược, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tạo thêm cơ sở pháp lý cho các dự án lớn thuộc lĩnh vực ưu tiên.

TP đồng thời đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục, phối hợp liên thông, xây dựng hồ sơ số dùng chung, hạn chế yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có. Hỗ trợ sau cấp phép và hậu kiểm được chú trọng nhằm giám sát cam kết về vốn, đất đai, công nghệ, môi trường, thuế và lao động.

Về dài hạn, Hà Nội sẽ thành lập Tổ công tác liên ngành về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, xây dựng danh mục dự án FDI chiến lược. Mỗi dự án phải xác định rõ địa điểm, quỹ đất, hạ tầng, tiến độ và kế hoạch tiếp cận nhà đầu tư.

Chọn lọc FDI vì vậy gắn với trách nhiệm chuẩn bị và tổ chức thực hiện. Khi công nghệ được tiếp nhận, nhân lực được nâng cao kỹ năng và doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, dòng vốn quốc tế mới có thể chuyển thành năng lực phát triển lâu dài của Thủ đô.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ